Giữ bản sắc trên không gian số
Đến nay, 100% thôn trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk được kết nối hạ tầng mạng cáp quang, cung cấp dịch vụ Internet băng rộng cố định. Mạng 4G phủ 100% dân cư, trong khi 5G phủ khoảng 46% dân số.
Ngày 10/8, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đắk Lắk tổ chức buổi làm việc với Đoàn khảo sát của Trường Đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong, TP. Hà Nội về thực trạng thích ứng văn hóa số, giữ gìn bản sắc văn hóa trên không gian số trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS).
Theo thông tin trao đổi tại buổi làm việc, hạ tầng viễn thông ở Đắk Lắk đã phát triển mạnh.
Hiện nay, đồng bào DTTS dùng điện thoại thông minh khá nhiều để theo dõi thời tiết, tìm hiểu kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, cập nhật giá nông sản. Nhiều người sử dụng Zalo, Facebook để giới thiệu sản phẩm, tìm khách hàng, nhận đơn hàng.
Người dân cũng từng bước làm quen với VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, khám chữa bệnh bằng căn cước công dân gắn chip, tra cứu thông tin bảo hiểm, chính sách an sinh.
Với vùng đồng bào DTTS, chuyển đổi số còn gắn bảo tồn văn hóa. Cộng đồng các dân tộc Tây Nguyên sở hữu không gian văn hóa buôn làng với nhà dài, tiếng cồng chiêng, nghề dệt thổ cẩm, lễ hội, tiếng nói, phong tục và những tri thức dân gian được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Không gian số mở ra cơ hội để những giá trị ấy được giới thiệu rộng rãi hơn. Chỉ cần vài thao tác, đoạn Video nghệ nhân dệt thổ cẩm, hình ảnh lễ hội truyền thống hay nghi lễ cộng đồng có thể đến với hàng nghìn người.
Tuy nhiên, số hóa văn hóa cũng cần phải cẩn trọng. Nếu thiếu định hướng, những giá trị vốn gắn với đời sống cộng đồng có thể bị thương mại hóa, thể hiện sai lệch trên mạng.
Vì vậy, ngoài tập trung vào khả năng sử dụng thiết bị số, cuộc khảo sát này còn tìm hiểu năng lực thích ứng văn hóa số, những rào cản trong tiếp cận công nghệ và vấn đề bảo vệ dữ liệu cộng đồng.
Ts. Nghiêm Đình Đạt - Trưởng khoa Xây dựng Đảng, Trường Đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong, cho biết: Những thông tin, số liệu thu thập tại Đắk Lắk là nguồn tư liệu thực tiễn quan trọng để phục vụ nghiên cứu.
Từ đó đề xuất các giải pháp thu hẹp khoảng cách số, bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống trên không gian mạng và nâng cao hiệu quả chuyển đổi số vùng DTTS.
Trong đợt khảo sát, đoàn đã tiến hành khảo sát định lượng, phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm với hơn 270 người dân, Người có uy tín, cán bộ cơ sở tại xã Tam Giang và phường Ea Kao, tập trung vào đồng bào Ê Đê và Tày.
Từ buôn làng đến không gian mạng, chuyển đổi số đang mở ra một hành trình mới. Nhưng đích đến không chỉ là để người dân có Internet hay biết sử dụng điện thoại thông minh.
Quan trọng hơn là giúp người dân làm chủ công nghệ, biết tự bảo vệ mình và chủ động giới thiệu giá trị văn hóa Tây Nguyên trên không gian số mà vẫn giữ được bản sắc riêng.
