Giữ gìn, trao truyền văn hóa truyền thống để giữ hồn làng
Xã biên giới Rờ Kơi, tỉnh Quảng Ngãi hiện có 6 Nghệ nhân Ưu tú và 15 Nghệ nhân dân gian. Họ là những “cây đại thụ” âm thầm giữ gìn, trao truyền văn hóa truyền thống để giữ hồn làng.
Giữ từng nhịp chiêng, tiếng thoi
Xã biên giới Rờ Kơi có 6 thôn, làng; dân số hơn 5.700 người, trong đó, đồng bào DTTS chiếm 92%, chủ yếu là người Hà Lăng (nhánh địa phương của dân tộc Xơ Đăng).
Đối với người Hà Lăng, văn hóa truyền thống là hơi thở, là sức sống của thôn, làng bao đời nay. Trong hành trình gìn giữ văn hóa truyền thống đó, vai trò của những Nghệ nhân Ưu tú rất quan trọng.
Năm 2015, già A Điêng, thôn Kram, xã Rờ Kơi được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú trong lĩnh vực trình diễn cồng chiêng và diễn tấu nhạc cụ dân tộc. Với già, danh hiệu ấy không chỉ là niềm vui, niềm tự hào cá nhân, mà là một "mệnh lệnh từ trái tim".
_watermarked.jpg)
Già A Điêng bộc bạch: "Tiếng cồng chiêng, đàn Ting ning là tiếng lòng của người Hà Lăng, lúc vui, lúc buồn, khi lên rẫy hay lúc hội làng đều cần có. Nhận thức được trách nhiệm của mình, những năm qua, tôi luôn nỗ lực, tận tụy truyền dạy từng nhịp chiêng, cách đánh đàn Ting ning cho thế hệ trẻ trong làng, để thanh âm của đại ngàn không bị lãng quên".
Tính đến nay, xã Rờ Kơi có 6 Nghệ nhân Ưu tú và 15 Nghệ nhân dân gian. Họ chính là những người giữ lửa, những "cây đại thụ" nuôi dưỡng cho dòng chảy văn hóa truyền thống trường tồn.
Cùng năm đó, bà Y Rưa, cũng được Nhà nước công nhận là Nghệ nhân Ưu tú ở hai lĩnh vực múa xoang và dệt thổ cẩm.
Những vòng xoang uyển chuyển, nhịp nhàng do bà hướng dẫn đã kết nối nhiều thế hệ lại với nhau.
Bên cạnh đó, bà Y Rưa vẫn miệt mài truyền dạy kỹ thuật dệt những hoa văn tinh xảo của dân tộc mình cho các thiếu nữ trong làng.
Bà Y Rưa chia sẻ: Những ngày đầu gọi các cháu đến nhà rông học múa xoang, học dệt thổ cẩm khó khăn lắm, nhưng mình cứ kiên trì, nhẹ nhàng bảo ban từng chút một.
"Giờ đây, thấy đôi tay các cháu đã biết dệt thổ cẩm, đôi chân đã biết bước theo đúng điệu xoang truyền thống, tôi hạnh phúc lắm. Văn hóa của người Hà Lăng mình sẽ không bị mất đi đâu, vì đã có thế hệ trẻ tiếp nối rồi", bà Y Rưa xúc động nói.
Tiếp nối để di sản văn hóa sống cùng thời gian
Chính từ ngọn lửa nhiệt huyết của những Nghệ nhân Ưu tú, nghệ nhân dân gian mà di sản văn hóa truyền thống ở xã Rờ Kơi, đã không bị mai một trước nhịp sống hiện đại. Sức sống ấy được minh chứng sinh động qua sự nối tiếp của thế hệ trẻ hôm nay.
_watermarked.jpg)
Tại thôn Đăk Đe, bà Y Thuộc, một nghệ nhân dệt thổ cẩm có tiếng chia sẻ: Bà giữ nghề dệt vì đó là nghề của cha ông để lại. Bà còn sống ngày nào, là còn mong muốn truyền dạy cho thế hệ trẻ ngày đó. "Khi nhìn thấy các cháu trẻ tuổi bây giờ thích mặc áo thổ cẩm, chịu khó ngồi vào khung cửi học dệt, tôi vui lắm", bà Y Thuộc nói.
_watermarked.jpg)
Sự tiếp nối của thế hệ trẻ, chính là chiếc cầu nối vững chắc nhất, giúp cho văn hóa truyền thống của người Hà Lăng ở xã biên giới Rờ Kơi luôn có một sức sống mãnh liệt, bền bỉ.
Chị Y Che, thôn Rờ Kơi, xã Rờ Kơi cho biết: Được các nghệ nhân truyền dạy, giờ chị đã có thể dệt thành thạo các loại hoa văn trên tấm thổ cẩm của người Hà Lăng.
Hiện 5 thôn đồng bào DTTS trên địa bàn xã Rờ Kơi đều có nhà rông truyền thống, có đội cồng chiêng, múa xoang; các lễ hội truyền thống được duy trì; nghề dệt thổ cẩm được khôi phục, giữ gìn và phát triển ngay tại từng hộ gia đình.
Nghề dệt không chỉ giúp chị giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc mà còn giúp tăng thêm thu nhập từ việc bán các tấm thổ cẩm.
“Chính quyền địa phương luôn đánh giá rất cao vai trò của các nghệ nhân trong việc bảo tồn văn hóa. Trong những năm qua, xã luôn đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi, từ hỗ trợ kinh phí đến tổ chức các ngày hội văn hóa, nhằm tôn vinh và tiếp sức cho các nghệ nhân trên hành trình giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc”, ông Đoàn Thế An, Phó Chủ tịch UBND xã Rờ Kơi cho biết.
Giữa miền biên viễn, tiếng cồng chiêng vẫn ngân vang, những vòng xoang vẫn uyển chuyển bên sân nhà rông; những sợi chỉ vẫn tiếp tục dệt nên những những tấm thổ cẩm truyền thống nhiều màu sắc...
Kết quả đó, có sự đóng góp rất lớn của các nghệ nhân, những người thầm lặng gìn giữ “linh hồn” cho thôn, làng ở xã biên giới Rờ Kơi.
