Giữ “hồn” hoa kiểng ở làng nghề trăm tuổi

Những người “giữ lửa” cho di sản trăm năm

Giữa không gian làng nghề lâu đời, nhiều hộ trồng hoa hiện vẫn kiên trì theo đuổi giá trị cốt lõi của hoa kiểng Sa Đéc. Ông Trần Hữu Tài, chủ vườn kiểng Ngọc Lan, phường Sa Đéc là một trong số đó.

Với diện tích khoảng 1,3 ha, ông Tài bền bỉ duy trì thương hiệu gia đình qua từng gốc hoa, đồng thời kết hợp kinh doanh du lịch để giới thiệu vẻ đẹp truyền thống, kể lại câu chuyện của một Sa Đéc “trồng hoa để làm nên tên tuổi”.

“Nghề trồng hoa hiện nay không chỉ phục vụ mục tiêu thương mại, mà quan trọng hơn là bảo tồn, là kể lại câu chuyện của gia đình đã có 3 đời gắn bó với hoa”, ông Tài chia sẻ.

Theo ông Đặng Văn Giàu, Tổ trưởng Tổ hợp tác hoa kiểng khóm Tân An, phường Sa Đéc, làng hoa giờ đang từng bước đổi mới để thích ứng với thị trường. Trồng hoa bây giờ phải có kỹ thuật, có tính toán, nhưng quan trọng nhất là giữ được cái hồn của nghề.

Trên diện tích 1,8 ha từng chỉ trồng hoa Tết theo cách cũ, anh Đoàn Hữu Nhiều, chủ điểm du lịch miền Tây Lodge, đã quy hoạch lại thành không gian nghỉ dưỡng kết hợp trải nghiệm hoa. Với mục tiêu thay đổi định kiến “Sa Đéc chỉ có vài loại hoa truyền thống”, anh Nhiều đã phát triển “hệ sinh thái hoa” với hơn 100 giống ngoại nhập, trong đó có hơn 20 giống chủ lực như cúc huân chương, dừa cạn, xác pháo, dạ yến thảo…

Anh Nhiều tập trung vào dòng hoa lùn kích cỡ nhỏ (khoảng 25 cm) có sắc màu rực rỡ, phù hợp làm hoa thảm - một xu hướng trang trí hiện đại. Đồng thời, anh còn liên kết với các công ty giống hàng đầu như Syngenta (Hà Lan) để chuẩn hóa kỹ thuật, từ giống đến phân bón.

Kết hợp "hơi thở" của xu hướng mới, hoa kiểng Sa Đéc đẹp không chỉ ở sắc màu mà còn ở mồ hôi và tâm sức của những bàn tay chai sần, là câu chuyện của những thế hệ nối tiếp, giữ nghề không chỉ để mưu sinh, mà vì tình yêu và sự trân quý dành cho nghề truyền thống.

Khai mở ngành kinh tế đặc thù của những sắc hoa

Tháng 12/2025, nghề trồng hoa kiểng Sa Đéc được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Danh hiệu này vừa là niềm vinh dự, vừa đặt ra trách nhiệm lớn hơn đối với chính quyền và cộng đồng trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị làng nghề.

Hiện tại, Sa Đéc có hơn 4.000 hộ dân sản xuất hoa, kiểng; diện tích hơn 946 ha. Với hơn 2.000 chủng loại, làng hoa cung cấp trên 15 triệu sản phẩm mỗi năm, phân phối toàn quốc và từng bước vươn ra thị trường quốc tế. Trong quá trình tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng giá trị gia tăng, Đồng Tháp xác định hoa kiểng là ngành có tiềm năng phát triển thành kinh tế đặc thù, kinh tế mũi nhọn, trong đó Sa Đéc đóng vai trò trung tâm.

Theo ông Nguyễn Văn Tâm, Chủ tịch UBND phường Sa Đéc, thị trường của hoa kiểng Sa Đéc đã mở rộng, không chỉ phục vụ lễ, Tết truyền thống, mà còn đáp ứng nhu cầu thường xuyên trong đời sống đô thị, cảnh quan, du lịch, dịch vụ và quà tặng.

Trong bối cảnh hội nhập, Sa Đéc còn đứng trước cơ hội tham gia chuỗi giá trị hoa kiểng quốc tế, nhất là với các dòng bonsai, cây trang trí, kiểng lá - những mặt hàng có lợi thế cạnh tranh.

Tuy nhiên, ngành hoa kiểng Sa Đéc vẫn đối diện thách thức như quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, chủ yếu theo hộ gia đình; chưa hình thành nhiều vùng sản xuất tập trung dẫn dắt bởi doanh nghiệp. Liên kết chuỗi - từ giống, canh tác, thu mua, logistics đến tiêu thụ - chưa thật bền vững. Ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số còn hạn chế.

Chính vì vậy, ông Lê Hà Luân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp cho biết, trong Đề án Tái cơ cấu ngành Nông nghiệp, địa phương sẽ phát triển hoa kiểng Sa Đéc theo hướng chuyển từ sản xuất hoa kiểng đơn thuần sang phát triển kinh tế hoa kiểng tổng hợp. Trọng tâm là tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, xúc tiến thương mại hiện đại, từng bước tham gia thị trường quốc tế…

Ông Huỳnh Minh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, nhấn mạnh, thời gian tới, địa phương sẽ tập trung bảo tồn và phát huy hơn nữa giá trị nghề trồng hoa kiểng. Đặc biệt, tỉnh định hướng gắn phát triển hoa kiểng với du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, khai thác giá trị cảnh quan, làng nghề, trải nghiệm, qua đó không chỉ nâng cao thu nhập cho người trồng hoa mà còn góp phần phát triển dịch vụ, tạo thêm việc làm…