Nhà lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở làng An Xá, huyện Lệ Thuỷ, Quảng BìnhChị Nguyễn Thu Hoài, một hướng dẫn viên lâu năm tại Nhà lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở làng An Xá, huyện Lệ Thuỷ, Quảng Bình cho biết: Những ngày qua trung bình mỗi ngày có hơn 1.000 du khách đến tham quan và dâng hương tưởng nhớ Đại tướng. Nhiều đoàn khách trong Nam ngoài Bắc xúc động khi được đến thăm ngôi nhà nơi Đại tướng Võ Nguyên Giáp cất tiếng khóc chào đời. Nhiều người dẫn theo con đến Nhà lưu niệm Đại tướng để tìm hiểu thêm về lịch sử, về quê hương nơi ông đã lớn lên và nuôi dưỡng khát vọng giải phóng dân tộc.
Ngôi nhà lưu niệm của Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở làng An Xá là nhà cấp 4 với 3 gian nếp xưa nằm nép mình dưới những tán cây xanh. Hơn 30 năm qua, ngày ngày ông Võ Đại Hàm (người gọi Đại tướng bằng ông thúc bá) vẫn đều đặn thức khuya, dậy sớm nâng niu từng kỷ vật dưới ngôi nhà này. Bộ bàn ghế, chiếc giường, những bức ảnh... sau hàng chục năm vẫn vẹn nguyên bởi bàn tay chăm sóc tỉ mẩn của ông Hàm. Mấy năm gần đây, do ông Hàm tuổi cao sức yếu, nên có thêm ông Võ Xuân Hoà (cháu thúc bá của Đại tướng), hai người thay nhau giữ gìn ngôi nhà tuổi thơ của Đại tướng.
Thầy cô và học sinh các Trường THPT Đồng Hới;Trường THCS Đồng Sơn; Trường Tiểu học Sơn Thuỷ, huyện Lệ Thuỷ; Trường mầm non Phú Thuỷ thăm Nhà lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên GiápNăm 1947, biết Đại tướng Võ Nguyên Giáp tham gia cách mạng, giặc Pháp đốt cháy trụi ngôi nhà hơn 100 năm tuổi của gia đình ông. Năm 1977, ngôi nhà của Đại tướng mới được gia đình và chính quyền địa phương phục dựng nguyên trạng trên nền đất cũ. Lúc đầu, chính quyền địa phương có ý kiến xây dựng ngôi nhà khang trang nhưng gia đình không đồng ý. Sau đó, ngôi nhà gỗ 3 gian, 2 chái, lợp ngói theo nếp nhà truyền thống của vùng quê lúa Lệ Thủy kiểu xưa được phục dựng.
Lúc làm nhà, địa phương muốn dùng gỗ lim nhưng Đại tướng kiên quyết không đồng ý vì theo ông làm thế sẽ trở thành tiền lệ cho mọi người phá rừng dùng gỗ lim dựng nhà. Theo ý Đại tướng ngôi nhà chỉ làm gỗ vườn, sau đó ngôi nhà được làm bằng gỗ vườn trồng ở quê nhà Lệ Thuỷ.
Ngôi nhà được lợp mái đơn sơ, dưới mái lợp thêm chái tranh làm cửa chống lên che mưa, che nắng. Gian chính giữa ngôi nhà đặt bàn thờ tổ tiên, trên bàn thờ treo di ảnh hai cụ thân sinh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp và phía thấp hơn là di ảnh Đại tướng. Phía ngoài bàn thờ đặt chiếc bàn tiếp khách đơn sơ và gian bên cạnh là phòng ngủ có chiếc giường trải chiếu cói. Xung quanh kèo nhà treo một số ảnh của Đại tướng chụp chung với Bác Hồ và ảnh Đại tướng chụp chung với nhiều chiến sĩ. Những vật dụng gia đình ở nông thôn vùng lúa Lệ Thuỷ như cày, bừa, cuốc, xẻng, chum, vại... được sắp đặt ngăn nắp.
Các Cựu chiến binh thuộc: Hội cựu sinh viên khoá 17 Đại học Vinh (Nghệ An); Hội Cựu chiến binh thị trấn Lim, huyện Tiên Du (Bắc Ninh); Hội Cựu chiến binh thành phố Hưng Yên (Hưng Yên); Hội Cựu chiến binh phường Kiến Hưng, quận Hà Đông (Hà Nội) và Hội Cựu chiến binh phường Hà Huy Tập, thành phố Vinh (Nghệ An) thăm Nhà lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở Lệ Thuỷ, Quảng BìnhĐược biết, trong những lần về thăm quê, Đại tướng đã rất xúc động khi thấy ngôi nhà của gia đình được phục dựng tỉ mỉ giống như những tháng năm Đại tướng ở nhà. Phía sau nhà Đại tướng có cây khế ngọt trĩu quả đã hơn 100 năm tuổi. Nhờ cây khế hơn 100 năm tuổi ấy, người ta đã xác định được vị trí chính xác để phục dựng ngôi nhà Đại tướng trên nền đất cũ. Cơn gió nhẹ thoảng qua lay lay cành khế làm giăng mắc hoa tím rụng đầy cả lối đi. Lúc còn khỏe, mỗi lần về thăm nhà, Đại tướng vẫn thường ngắm cây khế với nhiều ký ức trong vắt tuổi thơ. Dưới tán gốc khế này, thủa thiếu thời, Đại tướng thường ngồi học bài và cùng bạn bè đồng lứa vui chơi đánh khăng, đánh đáo.
Trước đây, lúc còn sống mỗi lần về thăm quê, nơi đầu tiên mà Đại tướng đến là nghĩa trang liệt sĩ huyện, để thắp hương cho người cha kính yêu của mình - Liệt sĩ Võ Quang Nghiêm và những chiến sĩ của ông đã ngã xuống trong hai cuộc trường chinh. Rồi Đại tướng đến thắp hương trên mộ mẹ và những người thân đã khuất ở nghĩa trang gia đình. Sau đó về bên ngôi nhà nhỏ, Đại tướng kính cẩn thắp hương lên bàn thờ tổ tiên. Ông hỏi thăm những người bạn thuở thiếu thời xem ai còn ai mất, bắt tay, ôm từng người bà con, làng xóm. Trong ký ức của vị tướng huyền thoại luôn đầy ắp hình ảnh dòng Kiến Giang trong xanh, hiền hòa cùng làn điệu hò khoan Lệ Thủy, Quảng Bình. Với ông đó là một phần máu thịt quê hương.
Hội viên Hội Phụ nữ các Hội Phụ nữ làng Tuy Lộc, xã Lộc Thuỷ và Hội Người cao tuổi xã Phong Hoá, huyện Tuyên Hoá, Quảng Bình quê hương của Đại tướng đến tham quan, dọn dẹp vệ sinh khu Nhà lưu niệm Đại tướng trong mỗi dịp lễ, TếtTrong lịch sử quân sự thế giới có lẽ hiếm có một người nào xuất thân từ một thầy giáo dạy sử, chưa từng được kinh qua một trường lớp chính quy nào về quân sự lại được giao sứ mệnh cầm quân để rồi trở thành linh hồn của Chiến dịch Điện Biên Phủ như Đại tướng - Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp.
Chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" gắn liền với vai trò, trí tuệ và bản lĩnh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Tổng Tư lệnh của Chiến dịch. Chiến thắng này đã trở thành mốc son chói lọi, chấm dứt hoàn toàn ách xâm lược của thực dân Pháp trên đất nước ta và các nước trên bán đảo Đông Dương, mở ra những nấc thang mới của lịch sử của dân tộc, tiến tới thống nhất nước nhà.
