Hành trình nhân ái nơi những vùng đất khó Nghệ An

“Không ai bị bỏ lại phía sau”

Tháng 5 - nắng như đổ lửa. Dẫu thế thì vẫn không nóng hổi bằng câu chuyện xóa nhà tạm, nhà dột cho hộ nghèo, hộ cận nghèo ở xã vùng biên Tri Lễ, Quế Phong.

Trên những con đường ngoằn ngoèo ôm lưng đồi, thi thoảng, chúng tôi lại bắt gặp hình ảnh mồ hôi thấm ướt lưng áo những người thợ xây, của bà con dân bản, của cán bộ xã, xóm… chung tay gùi đá, tải xi măng, chuyển cát. Mồ hôi ai nấy túa ra, nhưng gương mặt thì đầy sự hồ hởi. Trong căn nhà mới hoàn thành ở bản Cắm, anh Lô Văn Chương xúc động không thôi: Tôi cứ nghĩ đến chết cũng không có nổi căn nhà kiên cố để ở. Giờ thì yên tâm rồi, không còn lo nước mưa dột ướt chiếu nữa. Tất cả là nhờ sự hỗ trợ của Nhà nước, của bà con trong bản. Tôi rất xúc động và biết ơn.

Cách đó chừng 30km đường rừng, nhiều hộ nghèo, hộ cận nghèo ở xã biên giới Nhôn Mai, huyện Tương Dương (Nghệ An) cũng đang khấp khởi trong những căn nhà mới được dựng xây từ nguồn hỗ trợ của các cấp, ngành và xã hội hóa. Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Nhôn Mai Lữ Ngọc Tinh cho biết: Đến giữa tháng 5/2025, toàn xã đã hoàn thành Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát. Tất cả là nhờ vào sự quyết tâm, bám nắm địa bàn để chỉ đạo, đôn đốc nhiệm vụ của huyện, của xã.

Với tinh thần không để ai bị bỏ lại phía sau, huyện Tương Dương đã vào cuộc quyết liệt, thần tốc theo đúng tinh thần “6 rõ” của tỉnh; là rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả thực hiện của từng cấp, ngành, địa phương. Bí thư Huyện ủy Tương Dương Lê Văn Lương chia sẻ: Ban Chỉ đạo của huyện đã phân công trách nhiệm cụ thể cho từng thành viên, tích cực xuống cơ sở để kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc liên quan đến những hộ chưa có đất ở hợp pháp, về nguồn nguyên, vật liệu làm nhà, huy động nguồn xã hội hóa đối ứng… Nhờ thế, đến ngày 28/5/2025, 100% hộ dân có nhu cầu hỗ trợ được rà soát, phê duyệt trong giai đoạn 2023 - 2025 đã khởi công, đạt mục tiêu, chỉ tiêu đã đề ra.

Phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát ở Nghệ An, nhất là những địa bàn miền núi khó khăn, không chỉ là cuộc chạy đua với thời tiết mưa lũ thất thường, địa hình cách trở, những khó khăn trong vận chuyển nguyên vật liệu; mà còn là hành trình dựng lên những mái nhà ấm lòng người. 

Hôm nay, những mái nhà được dựng xuống, không chỉ là nơi trú nắng, che mưa; mà còn là biểu tượng của một niềm tin lớn lao về tương lai tươi sáng hơn. Bởi, khi người dân đã có chỗ ở ổn định, trẻ nhỏ mới yên tâm đến trường, người lớn an lòng lên nương rẫy.

Khi được hỏi về hành trình nhân ái thông qua việc xóa nhà tạm, nhà dột nát, Bí thư Huyện ủy Kỳ Sơn Vi Hòe nhấn mạnh: Chúng tôi xác định việc xóa nhà tạm không đơn thuần là chỉ tiêu, mà còn là trách nhiệm, là tình cảm để xây dựng thế trận lòng dân nơi biên giới. Mỗi căn nhà mới mọc lên còn khẳng định một điều rằng, Đảng và Nhà nước không để ai bị bỏ lại phía sau.

Có lẽ vì thế mà Nghệ An đã đạt được những kết quả khả quan trên hành trình nối dài lòng nhân ái này. Tính đến ngày 22/5/2025, toàn tỉnh đã hoàn thành hỗ trợ xây dựng, sửa chữa 17.935 căn nhà ở cho người dân, trong tổng số 20.922 căn theo kế hoạch của giai đoạn 2023 - 2025, đạt 85,72%.

Mục tiêu của Nghệ An

Nằm trong tốp dẫn đầu về thành tích xóa nhà tạm, nhà dột trên cả nước; Nghệ An đang viết dài câu chuyện hành trình nhân ái dành cho hộ nghèo và cận nghèo. Chẳng cần nhìn ở đâu xa, cứ nhìn vào tỷ lệ những căn nhà mới được dựng xây thì cũng sẽ rõ phần nào. Nếu như tỷ lệ chung của toàn tỉnh là 85,72%; thì nhiều địa phương đã hoàn thành vượt xa con số này. 

Với các huyện đồng bằng như Thị xã Hoàng Mai đạt 100%, huyện Quỳnh Lưu đạt 96,41%, huyện Đô Lương đạt 88,44%... thì không nói làm gì. Vùng miền núi ngổn ngang khó khăn, mới chính là những con số đáng lưu ý. Cụ thể, huyện Quỳ Hợp đạt 99,88%, huyện Quế Phong đạt 96,53%, huyện Kỳ Sơn đạt 95,26%, huyện Quỳ Châu đạt 87,86%; huyện Tương Dương đạt 88,1%… là một sự nỗ lực, quyết tâm lớn.

Toàn tỉnh hiện vẫn còn 1.970 căn nhà cần hoàn thiện xây dựng trước 31/7/2025. Và đến nay đã có 1.393 căn khởi công (chiếm 70,71%); còn lại 577 căn chưa khởi công (chiếm 29,29%). Những căn nhà chưa được khởi công, rơi vào các trường hợp đất đai chưa có tính hợp pháp, giao thông đi lại quá khó khăn, giá cả vật liệu và nhân công thực hiện rất cao… 

Câu chuyện 73 căn nhà tạm bợ cần xóa bỏ ở bản Búng và Cò Phạt thuộc xã Môn Sơn (Con Cuông) là ví dụ cho điều ấy. Chủ tịch UBND huyện Con Cuông Lô Văn Thao nói: Cùng với các yếu tố khó khăn đặc thù của vùng miền núi, thì việc người dân Đan Lai dù ở hàng bao đời, nhưng do nằm trong quy hoạch rừng Quốc gia Pù Mát, chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên chưa đủ cơ sở pháp lý để triển khai xây dựng.

Thực tế hiện nay, công cuộc xóa nhà tạm, nhà dột nát ở Nghệ An nói chung, vùng đồng bào DTTS&MN nói riêng có những khó khăn không nhỏ. Các huyện miền núi cao ít doanh nghiệp, do đó việc vận động, huy động kinh phí để hỗ trợ so với đăng ký chưa cao. 

Mặt khác, các hộ dân thật sự khó khăn không có khả năng đối ứng. Một số gia đình cần xóa nhà tạm, nhà dột nát nhưng chưa bảo đảm điều kiện về quyền sử dụng đất… Đáng lưu ý, thiên tai cũng là một nguyên nhân khiến cho việc xóa nhà tạm, nhà dột nát càng thêm khó khăn.

Thêm một khó khăn của vùng đất xứ Nghệ, là tỉnh có diện tích lớn nhất cả nước, dân số đứng thứ tư toàn quốc. Thế nhưng, tới 83% dân cư nơi đây sinh sống tại các địa bàn miền núi, nơi đời sống còn nhiều khó khăn. Phần lớn các hộ nghèo, cận nghèo tập trung ở khu vực này. Chỉ tính riêng năm huyện vùng cao, đã có tới 13.300 hộ cần được hỗ trợ nhà ở, chiếm hơn 60% tổng số hộ khó khăn toàn tỉnh.

Dẫu vậy, Nghệ An đã quyết tâm cao, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, các tầng lớp Nhân dân cho hành trình nhân ái xóa nhà tạm, nhà dột nát. Mục tiêu mà tỉnh hướng đến là xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, hộ cận nghèo trước ngày 31/7/2025, sớm hơn 90 ngày so với kế hoạch Trung ương.