Háu Đoong - Câu chuyện của người Giáy về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên

Lễ cúng Thần rừng, hay còn gọi là Háu Đoong, là nghi thức tín ngưỡng quan trọng trong đời sống văn hóa của người Giáy ở Lai Châu. Với quan niệm rừng là nơi trú ngụ của vị thần che chở cho bản làng, đồng bào tổ chức lễ cúng để bày tỏ lòng biết ơn, cầu mong thiên nhiên thuận hòa, cuộc sống no ấm.

Ấn tượng là không gian  tái hiện nghi lễ được dựng lên gần gũi với tự nhiên, với cây xanh, nguồn nước - những yếu tố thiêng trong quan niệm của người Giáy. Lễ vật bày biện mộc mạc mà trang trọng: Lợn, gà, hương hoa, bánh trái… tất cả đều gửi gắm ước vọng về một năm yên lành, no đủ.

Trong làn khói hương bảng lảng, thầy cúng chủ trì nghi lễ, đọc lời khấn mời thần rừng, thần núi về chứng giám. Từng nghi thức diễn ra chậm rãi, trang nghiêm, tái hiện trọn vẹn niềm tin của người dân vùng cao vào sự che chở của rừng - không gian sinh tồn thiêng liêng nuôi dưỡng cả cộng đồng.

Theo ông Chu Văn Lượng - đại diện Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật tỉnh Lai Châu, Lễ cúng thần rừng đã tồn tại qua nhiều thế hệ. Dù có thời điểm không thể tổ chức quy mô, người dân vẫn gìn giữ bằng những hình thức giản dị, như một cách không để đứt mạch văn hóa.

Điểm đặc biệt của nghi lễ là phần cúng chính vốn chỉ diễn ra trong “rừng cấm” - nơi linh thiêng chỉ dành cho người tham gia. Khi được đưa về không gian mở, nghi lễ vẫn giữ được hồn cốt, đồng thời mở ra cơ hội để công chúng tiếp cận, tìm hiểu sâu hơn về tín ngưỡng gắn với rừng của người Giáy.

Ngay sau phần lễ, không khí trở nên rộn ràng với những điệu múa quạt mềm mại, múa nón duyên dáng của phụ nữ Giáy, cùng các trò chơi dân gian như đánh cầu lông gà. Sự chuyển tiếp từ tĩnh sang động tạo nên một bức tranh văn hóa sống động, vừa linh thiêng, vừa gần gũi.

Sự kiện thu hút đông đảo du khách đến theo dõi, ghi lại từng khoảnh khắc. Giữa không gian ngoài trời thoáng đãng, Lễ cúng thần rừng (Hấu đoong) không chỉ là một màn trình diễn, mà còn là câu chuyện về mối quan hệ hài hòa giữa con người và thiên nhiên - nơi những ước mong giản dị về sức khỏe, bình an và mùa màng tốt tươi vẫn luôn được gìn giữ qua từng thế hệ.