Hũ măng chua- "của để dành" nơi góc bếp của người Mường
Không chỉ để giữ lại hương vị của núi rừng, cải thiện bữa ăn trong gia đình, hũ măng chua dân dã của người Mường, hiện nay đã trở thành nguyên liệu chế biến ra rất nhiều món đặc sản 'bon miệng' trong bếp của bao gia đình người Việt
“Của để dành” của người Mường
Trong căn bếp của nhiều gia đình người Mường ở xã Khả Cửu, tỉnh Phú Thọ, vẫn luôn có một hũ măng chua được cất gọn ở góc nhà. Đó không đơn thuần là nguyên liệu nấu ăn, mà từng là “của để dành” của mỗi gia đình.
Ngày trước, khi việc đi chợ còn nhiều khó khăn và chưa có điều kiện bảo quản thực phẩm như hiện nay, những hũ măng ấy giúp gia đình nghèo có thêm thức ăn trong những ngày mưa gió, hay lúc không thể mua thực phẩm tươi.
Đặc biêt, chỉ cần ít măng chua, ít cá suối, hoặc vài con tép đồng, thì đã có món ăn ngon trong bữa cơm gia đình; khoái khẩu hơn là món măng chua nấu với gà đồi đã trở thành món đặc sản đãi khách hấp dẫn của đồng bào Mường.
Măng chỉ có theo mùa. Vì vậy, khi mùa măng đến, người dân lại lên rừng hái măng mang về bóc sạch, giã hoặc thái nhỏ rồi đem muối. Cách làm tưởng đơn giản, nhưng đòi hỏi sự cẩn thận từ khâu chọn măng, nguồn nước, lượng muối, đến dụng cụ đựng để măng lên men tự nhiên, giữ được vị chua dịu và độ giòn.
Chị Đinh Thị Thanh Hà, người Mường ở xã Khả Cửu, cho biết: “Măng sau khi sơ chế được đem muối khoảng 5 - 7 ngày là có thể mang ra nấu. Người làm phải giữ dụng cụ thật sạch thì măng mới không bị váng. Nếu bảo quản tốt, măng có thể giữ được nhiều tháng”.
Gà nấu măng chua- món ngon đặc biệt
Từ hũ măng chua ấy, người Mường chế biến nhiều món ăn khác nhau, nhưng gà nấu măng chua vẫn là món được nhiều gia đình yêu thích.
Gà thả đồi sau khi làm sạch được ướp gia vị rồi xào săn trước khi cho măng chua vào đảo đều để hương vị hòa quyện. Sau đó mới thêm nước và ninh nhỏ lửa đến khi thịt gà mềm, nước canh trong, măng vẫn giữ được độ giòn và vị chua thanh tự nhiên.
Theo chị Hà, điều làm nên sức hấp dẫn của món ăn không nằm ở cách chế biến cầu kỳ, mà ở sự hài hòa giữa vị ngọt của gà và vị chua dịu của măng.
“Mùa Hè chỉ cần một bát gà nấu măng chua ăn với cơm nóng, là cả nhà thấy ngon miệng hơn. Vị chua của măng làm món ăn thanh, ăn không bị ngấy”, chị Hà chia sẻ.
Lưu giữ hương vị của những mùa măng
Cuộc sống hôm nay đã thuận tiện hơn, việc bảo quản thực phẩm cũng không còn là nỗi lo của nhiều gia đình. Thế nhưng, cứ đến mùa măng, nhiều người Mường ở Khả Cửu vẫn giữ thói quen muối vài hũ măng để trong bếp.
Không phải vì thiếu thực phẩm, mà bởi hương vị măng chua đã trở thành một phần quen thuộc trong bữa cơm gia đình. Mỗi hũ măng là sự chắt chiu sản vật theo mùa, là kinh nghiệm được truyền từ đời này sang đời khác và cũng là nguyên liệu tạo nên nhiều món ăn dân dã.
Ngày nay, gà nấu măng chua không còn chỉ xuất hiện trong mâm cơm của người Mường mà đã trở thành món ăn được nhiều thực khách biết đến khi ghé Phú Thọ.
Điều khiến món ăn để lại ấn tượng không chỉ là vị chua thanh của măng hay vị ngọt của thịt gà, mà còn là câu chuyện về chiếc hũ măng lặng lẽ trong góc bếp, nơi lưu giữ hương vị của núi rừng và nếp sống biết chắt chiu của người Mường qua nhiều thế hệ.
