Làng nghề truyền thống đúc đồng Phú Lộc dùng củi để đốt lò lại nằm trong khu dân cư nên khó tránh khỏi ô nhiễm môi trường.Trước những khó khăn về vốn của làng nghề, UBND tỉnh Khánh Hòa đã hỗ trợ kinh phí nhằm trợ lực cho các nghề, làng nghề truyền thống phát triển. Chỉ tính riêng năm 2018, tỉnh Khánh Hòa đã hỗ trợ gần 4 tỷ đồng để bảo tồn và phát triển nghề, làng nghề truyền thống theo quy hoạch. Đồng thời, hỗ trợ 100% lãi suất vốn vay cho các tổ chức, cá nhân vay vốn để đầu tư trang thiết bị, nguyên liệu phục vụ sản xuất, sản phẩm ngành nghề nông thôn. Từ đó, các hộ gia đình, làng nghề đã có kinh phí để đào tạo nghề, đầu tư sản xuất kinh doanh.
Tạm yên tâm về vốn, nhưng làng nghề lại đang đối mặt với khó khăn về đầu ra cho sản phẩm. Theo ông Trần Công Đức, thôn Phú Hội 1, xã Vạn Thắng (huyện Vạn Ninh)-chủ cơ sở làm trầm hương, khi được UBND tỉnh hỗ trợ vốn, nhiều khó khăn đã được giải quyết, nhưng hiện nay, đầu ra cho sản phẩm trầm hương vẫn còn khá bấp bênh. Có những thời điểm, sản phẩm làm ra để tồn cả năm mới bán được. “Nguồn khách chính mua trầm hương vẫn là các cơ sở buôn bán ở Nha Trang, TP. Hồ Chí Minh và một số khách Trung Quốc tự tìm đến đặt hàng. Đa số các hộ làm ra sản phẩm đều phụ thuộc chứ chưa thể chủ động mở rộng thị trường”, ông Đức cho biết.
Một thực trạng hiện nay là, việc sản xuất của các làng nghề truyền thống còn manh mún, mặt bằng sản xuất chật hẹp, chưa có hệ thống xử lý chất thải ảnh hưởng đến người dân xung quanh và các địa phương có làng nghề đang đối mặt với việc không đạt được tiêu chí môi trường trong xây dựng NTM.
Đơn cử như, tại thị trấn Diên Khánh (huyện Diên Khánh), các hộ làm bún xả thải trực tiếp ra sông Cái và bàu Gáo khiến môi trường nơi này bị ô nhiễm. Trước đây, vấn đề xử lý nước thải làng bún đã từng được đặt ra. Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã thực hiện dự án ứng dụng biogas trong sản xuất bún tại làng nghề bún Diên Khánh, song chỉ làm thí điểm ở một số hộ. Hiện nay, các hầm biogas vẫn còn phát huy tác dụng nhưng với quy mô nhỏ nên khó xử lý toàn bộ nước thải làng bún với hàng chục hộ. Tình trạng này cũng đang diễn ra tại các làng bún ở thị xã Ninh Hòa.
Đối với làng nghề đúc Phú Lộc, do nằm xen lẫn trong khu dân cư nên các hoạt động nấu đồng gây ô nhiễm môi trường do khói và bụi. Người dân trong khu vực đã nhiều lần phản ánh vấn đề này.
Chính quyền địa phương cũng tìm nhiều giải pháp nhằm khắc phục ô nhiễm, nhưng để giải quyết dứt điểm vấn đề khói và bụi là điều không đơn giản.
Ông Võ Thành Nhân, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Diên Khánh cho biết: Việc xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung cho làng bún là cần thiết, nhưng huyện chưa quy hoạch được quỹ đất. Bên cạnh đó, để đầu tư hệ thống xử lý nước thải đòi hỏi khoản kinh phí rất cao. Vì thế, để có giải pháp xử lý ô nhiễm môi trường tại các làng nghề này là vấn đề nan giải.
“Để giải quyết khó khăn cho các làng nghề, thời gian tới, các địa phương sẽ lên phương án xây dựng làng nghề tập trung, tách khỏi khu dân cư. Sau đó, sẽ có những chính sách hỗ trợ cho các làng nghề xử lý môi trường. Hiện nay, UBND huyện Diên Khánh đang tìm mặt bằng để thí điểm đưa làng đúc Phú Lộc ra khỏi khu dân cư. Nếu mô hình này thành công sẽ làm cơ sở để thực hiện ở các nghề và làng nghề truyền thống khác”, ông Đinh Công Thuận, Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn Khánh Hòa thông tin.
THÀNH NHÂN
