Bờ kè dọc sông Nậm Mộ, đoạn qua thị trấn Mường Xén đã mang đến sắc thái mới cho thủ phủ miền biên viễn Kỳ SơnBước vào thực hiện các Chương MTQG, trong đó trọng tâm là Chương trình MTQG phát triển kinh tế- xã hội vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021-2025 (Chương trình MTQG 1719), huyện Kỳ Sơn đặt ra mục tiêu tổng thể với những kỳ vọng lớn lao.
Trọng tâm lớn nhất trong mục tiêu tổng thể là khai thác tiềm năng, lợi thế của vùng đồng bào DTT&MN, đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội; giảm nghèo nhanh, bền vững, thu hẹp khoảng cách về mức thu nhập so với vùng phát triển; giảm dần địa bàn đặc biệt khó khăn; cải thiện rõ rệt đời sống của Nhân dân;
Để thực hiện chương trình MTQG 1719, ngoài việc đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền, phổ biến kịp thời quy định, hướng dẫn về chủ trương, chính sách về Chương trình đến với các tầng lớp Nhân dân, đặc biệt là đối tượng, địa bàn thụ hưởng chính sách...,địa phương đã huy động, lồng ghép hợp lý đúng quy định các nguồn lực đảm bảo hiệu quả dự án, chính sách.
Điều thấy rõ nhất là những dự án mang tính “then chốt” trong việc góp phần ổn định chỗ ở, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân như dự án 1, dự án 2, dự án 3, dự án 4, dự án 5…; Những dự án này đang có những con số “biết nói”.
Một trong những hướng phát triển kinh tế cho các hộ đồng bào DTTS ở Kỳ Sơn, là bảo tồn di sản, bản sắc văn hóa gắn với phát triển du lịch (Trong ảnh: Khách du lịch trải nghiệm cánh rừng Sa mu ở Tây Sơn)Sau gần 5 năm (2021-2025) thực hiện Chương trình MTQG 1719, giải quyết những nhu cầu cấp thiết như tình trạng thiếu đất ở, nhà ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt theo Dự án 1 đến nay đã có 3.538 hộ dân được hỗ trợ đất sản xuất hoặc chuyển đổi nghề, 3.854 hộ dân được hỗ trợ nước sinh hoạt. Việc bố trí, ổn định dân cư ở những nơi cần thiết theo Dự án 2, toàn huyện cũng đã có 277 hộ dân được hỗ trợ đất ở hoặc tái định cư, góp phần đảm bảo an toàn, ổn định cuộc sống cho người dân.
Với Chủ tịch UBND xã Mỹ Lý Lương Văn Bảy, thì một trong những điều khiến ông vui nhất, yên tâm nhất là Chương trình MTQG 1719 đã góp phần ổn định dân cư đối với những hộ dân vùng sạt trượt. Ông Bảy nói: "Việc bố trí ổn định dân cư theo Dự án 2 về Quy hoạch, sắp xếp, bố trí, ổn định dân cư ở những nơi cần thiết đã cơ bản hoàn tất, người dân đang tiến hành bốc thăm thửa đất để dựng nhà. Từ đây, nỗi lo canh cánh mùa mưa bão phải sống ở vùng sạt trượt sẽ không còn nữa. Yên tâm lắm".
Sống nhờ rừng, rừng đang mang lại sinh kế bền vững cho người dân Kỳ Sơn. Bằng chứng là toàn huyện cũng đã có hơn 36.965ha rừng được hỗ trợ khoán bảo vệ dành cho cộng đồng và hộ gia đình; hơn 69.523ha rừng do UBND xã trực tiếp quản lý được hỗ trợ khoán bảo vệ; chưa kể, 170 cộng đồng dân cư nhận hỗ trợ khoán bảo vệ rừng theo dự án 3.
Rừng đang mang lại cuộc sống ấm no hơn cho người đã từng vun trồng, bảo vệ rừng. Từ những cánh rừng sa mu, pơ mu xanh tốt, người dân Kỳ Sơn đã thay đổi nhận thức bằng việc dựng thêm chòi, nhà nghỉ, các điểm check-in… để kéo khách du lịch về tham quan trải nghiệm. Mà điển hình của câu chuyện này, là ông Vừ Giống Phử ở xã Tây Sơn, Vừ Vả Chống ở xã Huồi Tụ…
Cơ sở hạ tầng, sinh kế được hỗ trợ đầu tư đồng bộ, nhiều hộ dân Kỳ Sơn đang hướng đến sản xuất chăn nuôi quy mô lớnHôm nay, những hạng mục, công trình… dân sinh, công cộng được đầu tư không chỉ tạo ra bộ mặt mới khang trang cho vùng miền núi xa ngái; mà còn là cơ sở, là điều kiện để đồng bào DTTS được thụ hưởng nhiều hơn từ chính sách, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần.
Trong 5 năm qua, theo Dự án 4: Đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu, phục vụ sản xuất, đời sống trong vùng đồng bào DTTS và miền núi và các đơn vị sự nghiệp công lập của lĩnh vực công tác dân tộc, toàn huyện đã có 63 công trình giao thông nông thôn phục vụ sản xuất, kinh doanh và dân sinh được đầu tư; 268,55 km đường giao thông nông thôn được đầu tư nhựa hóa, bê tông hóa, hoặc cứng hóa; 62 công trình cơ sở hạ tầng, 12 Trạm y tế xã, 21 nhà sinh hoạt cộng đồng, 21 trạm chuyển tiếp phát thanh xã, 81 công trình trường lớp học được đầu tư, nâng cấp, duy tu.
Câu chuyện trao đổi giữa chúng tôi với Chủ tịch UBND xã Chiêu Lưu Lô Văn Cáng, cũng là một ví dụ về hiệu quả của nguồn vốn Chương trình MTQG 1719 đối với việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng dân sinh. Hàng loạt các công trình phục vụ nhu cầu thiết yếu của người dân địa phương như, nhà văn hóa thôn bản, đường nội bản, đường vào khu sản xuất… đã được đầu tư xây dựng.
Hiện nay, công trình nhà văn hóa bản Cù, với tổng vốn hơn 1 tỷ đồng, có diện tích hơn 1.000m2 đã trở thành nơi hội họp và sinh hoạt cộng đồng cho đồng bào Thái. Rồi tuyến đường vào khu sản xuất bản Xiêng Thù, với tổng mức đầu tư trên 1 tỷ đồng đã được đổ bê tông sạch sẽ, đã tạo điều kiện cho đồng bào có thể đưa cơ giới hóa vào đồng ruộng, thuận lợi để canh tác và vận chuyển sản phẩm đi tiêu thụ…
Đến thời điểm hiện tại, với việc thực hiện Chương trình MTQG 1719 đã góp phần thay đổi tích cực đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi Kỳ Sơn. Hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội được tập trung đầu tư, nâng cấp như: giao thông, thuỷ lợi, trường học, trạm y tế, nhà sinh hoạt cộng đồng… góp phần tạo ra diện mạo mới khang trang hơn, đáp ứng tối đa nhu cầu thụ hưởng của người dân.
Những cây cầu bắc qua sông Nậm Mộ đã góp phần xóa thế "tứ tắc" cho nhiều bản làng huyện Kỳ Sơn (Trong ảnh: Ông Phùng Thành Vinh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An -bìa trái, kiểm tra tiến độ xây dựng cầu bắc qua sông Nậm Mộ tại xã Hữu Kiệm)Nhờ những tác động tích cực và hiệu quả từ việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế- xã hội đối với đồng bào các DTTS, các phong trào nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, với sự giúp đỡ, đồng hành của các cấp ngành... đã góp phần thay đổi nhận thức của đồng bào các DTTS đối với việc thay đổi phương thức canh tác, phát huy lợi thế sẵn có của từng địa phương trong công tác xóa nghèo. Thu nhập bình quân đầu người hiện đã đạt 30-35 triệu đồng/năm. Tỷ lệ hộ nghèo giảm trung bình mỗi năm 3-5% và hiện chỉ này đã giảm xuống còn 43,68%.
Chủ tịch UBND huyện Kỳ Sơn Nguyễn Viết Hùng đánh giá: Chương trình MTQG 1719 đã đáp ứng nhu cầu sản xuất và dân sinh của người dân; chất lượng cuộc sống của đồng bào DTTS&MN đã có bước cải thiện đáng kể và được nâng lên theo từng năm; các mục tiêu, chỉ tiêu của Chương trình cơ bản đã đạt so với kế hoạch đề ra. Điểm nhấn rõ nhất là hiệu quả đầu tư của Chương trình MTQG 1719, góp phần quan trọng trong việc đẩy mạnh phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội; giảm nghèo nhanh và bền vững…
Kỳ Sơn đang thay đổi. Không chỉ là những thay đổi rõ ràng nhờ những công trình hạ tầng, dân sinh được đầu tư xây dựng trên các bản làng. Mà quan trọng hơn, là tư duy, suy nghĩ, nhận thức của đồng bào các DTTS nơi đây đã có những chuyển biến tích cực. Đó là cái được lâu dài nhất, để người dân từng bước ổn định cuộc sống bằng chính những nỗ lực của bản thân.
