Lạng Sơn: Người dân là trung tâm xây dựng nông thôn mới
Ở tỉnh Lạng Sơn, Nông thôn mới không chỉ đo bằng sự thay đổi ở hạ tầng mà còn bằng chất lượng sống của người dân.
Điều phấn khởi, người dân không chỉ đóng vai trò thụ hưởng mà còn trực tiếp tham gia các phần việc để tăng thu nhập, thay đổi cảnh quan môi trường sống, góp phần hoàn thành các tiêu chí xây dựng Nông thôn mới một cách toàn diện, bền vững.
Tạo sinh kế khuyến khích người dân tham gia
"Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng" đang được nhiều địa phương trong tỉnh Lạng Sơn cụ thể hóa bằng những mô hình thiết thực. Thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng, người dân trực tiếp tham gia phát triển sản xuất, chuyển đổi sinh kế và xây dựng nông thôn mới (NTM).
Tại xã Bằng Mạc, chính quyền khuyến khích người dân chuyển đổi diện tích canh tác kém hiệu quả sang các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao. Trong đó, cam đường Canh đang trở thành cây trồng chủ lực, góp phần nâng cao thu nhập cho nhiều hộ dân.
Gia đình anh Triệu Văn Thơ, thôn Nam Nội, xã Bằng Mạc là một trong những hộ tiên phong chuyển từ trồng ngô sang trồng cam. Từ hơn 400 cây ban đầu, anh mở rộng lên 2.000 cây.
Mỗi vụ, vườn cam cho hơn 20 tấn quả, mang lại cho gia đình anh Thơ doanh thu khoảng 300 - 400 triệu đồng. Hiệu quả từ mô hình đã tạo sức lan tỏa, khi toàn xã Bằng Mạc hiện có hơn 26 ha cam đường Canh, trong đó 22 ha đã cho thu hoạch.
Còn tại xã Yên Bình, để tạo sinh kế, chính quyền đã tập trung tuyên truyền, vận động người dân phát triển chăn nuôi gia súc.
Đơn cử như trường hợp gia đình anh Hoàng Văn Thắm ở thôn Làng Trang đã mạnh dạn chuyển từ nuôi trâu, bò sang nuôi ngựa bạch. Sau một thời gian chăm sóc, đến nay, đàn ngựa của gia đình anh Thắm đã phát triển lên hơn 20 con, mang lại thu nhập khoảng 200 triệu đồng mỗi năm.
Theo anh Thắm, ngựa bạch dễ chăm sóc, ít dịch bệnh, chi phí thấp nhưng hiệu quả kinh tế cao, phù hợp với điều kiện của địa phương.
Từ những mô hình sinh kế, có thể thấy, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi gắn với đào tạo nghề, chuyển giao kỹ thuật đã giúp sản xuất nông nghiệp có sự thay đổi đáng kể. Sản xuất chuyển đổi từng bước, tạo sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân, góp phần xây dựng NTM.
Từ nhận thức đến hành động
Không chỉ phát triển kinh tế, người dân còn là lực lượng nòng cốt trong xây dựng hạ tầng nông thôn. Nhiều tuyến đường giao thông được mở rộng, bê tông hóa nhờ sự đồng thuận, đóng góp của người dân.
Tuyến đường Cò Luồng - Nà Hé, xã Đồng Đăng là một ví dụ. Để mở rộng tuyến đường, bà Lăng Thị Giỏi, người dân thôn Nà Pàn đã tự nguyện hiến 2.300 m² đất.
Theo bà, dù đất là tài sản lớn của gia đình nhưng khi có đường rộng, việc đi lại, tiêu thụ nông sản thuận lợi hơn, đời sống người dân cũng được cải thiện.
Giai đoạn 2021 - 2025, người dân toàn tỉnh Lạng Sơn đã đóng góp hơn 46 tỷ đồng, hiến đất và hơn 338.000 ngày công để xây dựng nông thôn mới. Nhờ đó, đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 2,32%; 63,5% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó gần 28% đạt chuẩn nâng cao và hơn 10% đạt chuẩn kiểu mẫu. Riêng từ đầu năm 2026 đến nay, phong trào tiếp tục được duy trì khi các cấp Hội Nông dân vận động hội viên hiến hơn 6.400 m² đất, sửa chữa và làm mới trên 28 km đường dân sinh.
Cùng với phát triển kinh tế và hạ tầng, nhiều địa phương xác định bảo vệ môi trường, là tiêu chí quan trọng để xây dựng NTM bền vững.
Tại xã Châu Sơn, ngay từ đầu năm 2026, chính quyền đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tham gia vệ sinh đường làng, khơi thông cống rãnh, chăm sóc cây xanh và giữ gìn cảnh quan.
Ông Nguyễn Văn Khánh, người dân thôn Quang Hòa cho biết, gia đình đều đặn tham gia các đợt tổng vệ sinh môi trường của thôn, đồng thời cùng người dân dọn dẹp đường làng, nạo vét rãnh thoát nước và chăm sóc hàng rào cây xanh.
.jpg)
Phát huy vai trò chủ thể trong xây dựng NTM
Theo thống kê của xã Châu Sơn, từ đầu năm 2026 đến nay, địa phương đã huy động gần 1.700 ngày công của người dân tham gia bảo vệ môi trường, làm giao thông, thủy lợi và chăm sóc cây xanh, góp phần tạo diện mạo nông thôn ngày càng xanh, sạch, đẹp.
Theo ông Hoàng Đăng Dũng, Trưởng Phòng Phát triển nông thôn, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn, thành công của chương trình xây dựng NTM đến từ việc phát huy vai trò chủ thể của người dân trong mọi khâu, từ lập kế hoạch, phát triển sản xuất đến xây dựng hạ tầng và bảo vệ môi trường. Đây cũng là nền tảng để các địa phương giữ vững tiêu chí, nâng cao chất lượng NTM theo hướng xanh, bền vững và đáng sống.
