Gia đình anh Hoàng A Chư đưa cây cà phê trồng trên đất ruộng một vụ trước đây (Ảnh Trọng Bảo)Lâu nay, xã Xuân Hòa, tỉnh Lào Cai được biết đến là vùng trồng quế lớn với gần 5 nghìn ha. Tuy nhiên, thời gian gần đây, giá quế không còn cao như trước do thị trường nhập khẩu truyền thống ở một số nước có những biến động.
Từ thực tế này, nhiều hộ dân trong xã sau khi thu hoạch quế xong đã chuyển đổi sang trồng cây cà phê. Điển hình như gia đình anh Giàng A Páo ở bản Mo 2, sau khi thu hoạch trên 2 ha quế đã chuyển đổi toàn bộ diện tích này sang trồng trên 7 nghìn gốc cà phê.
Anh Páo cho biết: Thấy bà con nông dân ở Tây Nguyên, Sơn La trồng cà phê cho thu nhập tốt nên gia đình anh thống nhất chuyển đổi từ trồng quế sang trồng cà phê.
“Không chỉ gia đình tôi mà nhiều hộ ở đây cũng đã chuyển sang trồng cà phê. Thấy cà phê cho thu nhập tốt, thì mình trồng thôi chứ cũng không biết đất đai, khí hậu ở đây có phù hợp với cây trồng này không; thôi thì cứ thử mới biết được”, anh Páo chia sẻ.
Cũng như anh Páo, gia đình anh Hoàng A Chư ở bản Nặm Mược, xã Nghĩa Đô cũng đã chuyển đổi diện tích cấy lúa trước đây sang trồng cà phê. Nhưng cũng như anh Páo, anh Chư thấy mọi người trồng thì cũng trồng, chưa biết cây cà phê có phù hợp không.
Theo thống kê chưa đầy đủ, hiện nay, tại một số xã của tỉnh Lào Cai như Mường Khương, Cao Sơn, Bản Lầu, Xuân Hòa, Nghĩa Đô… diện tích cây cà phê được bà con nông dân trồng tự phát lên tới gần 70 ha. Điều đáng nói, đây là những địa bàn không nằm trong quy hoạch trồng cây cà phê của tỉnh, vì vậy, bà con không được hưởng các chính sách hỗ trợ về kỹ thuật, giống cây trồng và ảnh hưởng trực tiếp đến định hướng phát triển nông nghiệp lâu dài của địa phương.
Cà phê là cây trồng đòi hỏi khắt khe về điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và kỹ thuật canh tác. (Ảnh Trọng Bảo)Thực tế cho thấy, cà phê là cây công nghiệp dài ngày, có yêu cầu khắt khe về thổ nhưỡng, khí hậu. Cụ thể, nhiệt độ là yếu tố quan trọng trong quá trình sinh trưởng và phát triển của cây; trong đó, nền nhiệt lý tưởng để cây cà phê phát triển ổn định từ 22 - 26°C, ít biến động, cây chịu rét kém, đặc biệt là giống cà phê vối (Robusta). Lượng mưa cũng là yếu tố liên quan trực tiếp đến năng suất, chất lượng và kích thước hạt (lượng mưa trung bình thích hợp từ 1.500 - 1.800 mm/năm, phân bố đều trong khoảng 9 tháng).
Loại cây trồng này thích hợp canh tác trên đất có độ dốc dưới 15 độ; cà phê Arabica thích hợp ở độ cao từ 1.000 - 2.000 m so với mực nước biển, cà phê Robusta phù hợp vùng có độ cao dưới 800m so với mực nước biển… Với những yếu tố về thổ nhưỡng, khí hậu như vậy, nhiều khu vực ở tỉnh Lào Cai chưa đáp ứng được.
“Từ thực tế này, cấp ủy, đảng chính quyền địa phương đã đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến cáo bà con nên trồng thử nghiệm cà phê với số lượng ít, nếu hiệu quả mới nhân rộng. Đồng thời, xã cũng cử cán bộ về hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc cây cà phê cho bà con”, Phó Chủ tịch UBND xã Nghĩa Đô - Nhữ Thị Tâm cho biết.
Hàng chục héc ta cà phê đã được bà con các địa phương đưa vào trồng thay thế các cây trồng truyền thống. (Ảnh: Trọng Bảo)Được biết, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai đã có văn bản đề nghị, UBND các xã có diện tích cây cà phê mới trồng tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về rủi ro khi tự phát mở rộng diện tích; đặc biệt là với loại cây chưa được đánh giá về hiệu quả kinh tế và tính thích nghi với điều kiện địa phương như cây cà phê.
Ngành Nông nghiệp tỉnh Lào Cai cũng yêu cầu tăng cường quản lý, giám sát chặt chẽ việc phát triển cây cà phê, tránh tình trạng mở rộng ồ ạt, tự phát, gây ảnh hưởng đến định hướng quy hoạch sản xuất nông nghiệp chung của tỉnh. Tuyệt đối không để diện tích trồng cà phê lấn sang vùng quy hoạch các cây trồng chủ lực, tiềm năng khác của tỉnh.
Việc mở rộng diện tích cà phê chỉ nên thực hiện khi đã có đánh giá đầy đủ về khả năng thích nghi của cây với điều kiện sinh thái, chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế. Cùng với đó, phải có phương án cụ thể, có sự tham gia liên kết của doanh nghiệp hoặc hợp tác xã đủ năng lực bao tiêu, tiêu thụ sản phẩm khi cây cho thu hoạch…
