Nâng cao năng lực số: Mở rộng cơ hội phát triển cho đồng bào DTTS
Ngày 25/6, tại Tuyên Quang, Học viện Dân tộc phối hợp với Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tuyên Quang tổ chức Hội thảo khoa học “Thực trạng và giải pháp nâng cao năng lực số cho người dân vùng DTTS và miền núi”.
Hội thảo do Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nông Thị Hà chủ trì. Tham dự có đại diện Sở Dân tộc và Tôn giáo các tỉnh khu vực miền núi phía Bắc, lãnh đạo các sở, ngành của tỉnh Tuyên Quang, thành viên Ban Soạn thảo và Tổ Biên tập Đề án nâng cao năng lực số cho người dân vùng DTTS và miền núi.
Hội thảo là diễn đàn nhằm đánh giá thực trạng, nhận diện khó khăn và thảo luận giải pháp nâng cao năng lực số cho người dân vùng DTTS, góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền.
Khoảng cách số vẫn còn lớn
Dù hạ tầng viễn thông đã phủ tới nhiều vùng sâu, vùng xa và điều kiện tiếp cận công nghệ từng bước được cải thiện, khoảng cách số giữa thành thị và vùng DTTS, miền núi vẫn còn lớn. Nhiều người dân chưa thành thạo sử dụng dịch vụ công trực tuyến, giao dịch điện tử hay khai thác nền tảng số phục vụ sản xuất, kinh doanh.
Tại Hội thảo, các đại biểu cho rằng năng lực số không chỉ là khả năng sử dụng thiết bị hay internet, mà còn bao gồm kỹ năng tìm kiếm, đánh giá thông tin, giao dịch trực tuyến, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng dụng công nghệ vào phát triển kinh tế - xã hội.
Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tuyên Quang Hoàng Thị Thắm cho biết, tỉnh có hơn 1,8 triệu dân, trong đó đồng bào DTTS chiếm trên 73%. Phần lớn địa bàn thuộc vùng DTTS và miền núi, nhiều nơi còn đặc biệt khó khăn, gây không ít thách thức trong chuyển đổi số và nâng cao năng lực số cho người dân.
Mặc dù tỷ lệ người dân sử dụng điện thoại thông minh ngày càng tăng, song mức độ tiếp cận và khai thác dịch vụ số vẫn chưa đồng đều.
Nhóm yếu thế như hộ nghèo, người cao tuổi, phụ nữ DTTS và người dân vùng sâu, vùng xa còn hạn chế về thiết bị, kết nối và kỹ năng số.
Việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất, kinh doanh còn ở giai đoạn đầu; đồng thời, nhận thức về an toàn thông tin và phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng vẫn cần tiếp tục được nâng cao.
Đại diện Sở Tư pháp tỉnh Tuyên Quang cho biết, việc số hóa dữ liệu pháp luật, trợ giúp pháp lý và cung cấp dịch vụ công trực tuyến đang giúp người dân tiếp cận thông tin thuận lợi hơn, song hiệu quả vẫn phụ thuộc lớn vào kỹ năng sử dụng công nghệ.
Đáng chú ý, việc thiếu nguồn nhân lực hỗ trợ chuyển đổi số ở cơ sở vẫn là rào cản. Đội ngũ cán bộ thôn, bản, Người có uy tín và đoàn viên, thanh niên tuy giữ vai trò quan trọng nhưng chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng để trở thành lực lượng “hạt nhân số” trong cộng đồng.
Tăng năng lực số gắn với nhu cầu thực tiễn
Từ thực tiễn các địa phương, các đại biểu thống nhất rằng nâng cao năng lực số cho người dân vùng DTTS cần triển khai đồng bộ, lâu dài và lấy người dân làm trung tâm.
Tham luận về thị trường lao động, đại diện Sở Nội vụ tỉnh Tuyên Quang cho rằng, người dân vùng DTTS còn gặp khó trong tiếp cận các nền tảng tìm kiếm việc làm, học nghề và tuyển dụng trực tuyến. Vì vậy, cần tăng cường hướng dẫn kỹ năng số cơ bản, giúp người dân chủ động tiếp cận thông tin việc làm, mở rộng sinh kế và nâng cao thu nhập.
PGs.Ts. Lê Văn Hùng - Trường Đại học Tân Trào, nhấn mạnh rào cản ngôn ngữ đang ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận dịch vụ số của người dân vùng DTTS.
Nhà trường đề xuất xây dựng ứng dụng dịch tiếng Mông - Việt, hỗ trợ 5 phương ngữ hai chiều, giúp người dân tiếp cận thông tin, dịch vụ công và nền tảng học tập dễ dàng hơn, đồng thời góp phần thu hẹp khoảng cách số tại khu vực miền núi phía Bắc.
Một số ý kiến cũng nhấn mạnh cần phát huy vai trò của lực lượng thanh niên, giáo viên, cán bộ cơ sở và Người có uy tín trong hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ số.
Đại diện Tỉnh đoàn Tuyên Quang cho biết, các tổ công nghệ số cộng đồng đang phát huy hiệu quả, giúp người dân làm quen với điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến và các ứng dụng thiết yếu, qua đó nâng cao nhận thức và kỹ năng số tại cơ sở.
Bên cạnh đó, việc hoàn thiện hạ tầng viễn thông, internet và trang thiết bị công nghệ tiếp tục được coi là điều kiện nền tảng để thúc đẩy chuyển đổi số ở vùng sâu, vùng xa.
Chuyển đổi số là động lực phát triển
Phát biểu kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nông Thị Hà đánh giá cao những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các địa phương, sở, ngành và thành viên Ban Soạn thảo Đề án.
Thứ trưởng nhấn mạnh, chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, vì vậy việc nâng cao năng lực số cho người dân vùng DTTS và miền núi là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả của quá trình chuyển đổi số quốc gia.
Thứ trưởng đề nghị Ban Soạn thảo tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại Hội thảo để hoàn thiện Đề án nâng cao năng lực số cho người dân vùng DTTS và miền núi; xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và cơ chế triển khai phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng vùng, từng địa phương.
Khi người dân vùng DTTS có đủ kỹ năng để tiếp cận và làm chủ công nghệ số, chuyển đổi số sẽ không chỉ là chủ trương. Đây còn là động lực phát triển. Qua đó mở ra nhiều cơ hội mới trong học tập, sản xuất, kinh doanh. Đồng thời góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của đồng bào vùng cao.
