Nghệ An tăng tốc cùng "chiến dịch 100 ngày đêm cao điểm” dựng trường nội trú vùng biên
Thủ tướng Chính phủ vừa phát lệnh thực hiện “chiến dịch 100 ngày đêm cao điểm” xây dựng trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới. Ở Nghệ An, mệnh lệnh ấy đang tạo nên một guồng quay khẩn trương, gấp gáp.
Áp lực tiến độ xây dựng trường nội trú giữa mưa rừng
Toàn bộ 10/10 dự án xây dựng nội trú liên cấp khởi công cuối năm 2025 ở Nghệ An, đã hoàn thành thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi.
UBND tỉnh Nghệ An cũng đã phê duyệt, giao vốn ngân sách trung ương cho các dự án giai đoạn 2025 - 2026.
Song, để biến những bản thiết kế thành trường học nơi vùng biên chưa bao giờ là câu chuyện dễ dàng.
Khó khăn lớn nhất hiện nay, là điều kiện thi công ở miền núi khi bước vào mùa mưa. Nhiều công trường thường xuyên bị lầy lội khi mưa xuống nên việc vận chuyển vật liệu, tập kết máy móc bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Tiến độ chung tại các công trình trường nội trú liên cấp ở Nghệ An, khởi công cuối năm 2025, hiện đạt khoảng 45 - 60% khối lượng theo kế hoạch.
Ông Nguyễn Kim Cương, Giám sát công trình của Công ty TNHH Thịnh Hưng - Đơn vị thi công trường nội trú liên cấp xã Bắc Lý, chia sẻ: Nhiều tuyến đường vào công trình bị sạt lở do mưa lớn. Có nơi xe tải trọng lớn không thể lưu thông qua cầu, phải đi vòng qua khe suối hoặc bãi cát bồi. Thời gian vận chuyển kéo dài, chi phí đội lên rất nhiều.
Không chỉ giao thông khó khăn, nguồn vật liệu xây dựng cũng trở thành áp lực lớn. Giá vật liệu tăng cao, nguồn cung khan hiếm, đặc biệt thiếu gạch xây và đá xây dựng, nhiều đơn vị phải xoay xở từng ngày để duy trì tiến độ.
Ở một số công trình, địa chất nền yếu buộc đơn vị thi công phải xử lý móng cọc để đảm bảo an toàn. Việc này, khiến thời gian thi công kéo dài hơn so với điều kiện thông thường.
Bí thư Đảng ủy xã Nhôn Mai Mạc Văn Nguyên thông tin: Quá trình san gạt tạo mặt bằng thi công trường nội trú liên cấp, thì xảy ra hiện tượng sạt lở, buộc đơn vị phải điều chỉnh lại vị trí và thiết kế. Tuy nhiên, “Chiến dịch 100 ngày đêm cao điểm” xây trường nội trú vùng biên do Thủ tướng Chính phủ phát động được xem như một mệnh lệnh đặc biệt.
Yêu cầu lần này, không đơn thuần là “làm cho xong”. Các công trình phải đảm bảo chất lượng, an toàn và sẵn sàng vận hành đồng bộ sau khi hoàn thành.
Ngoài 10 trường khởi công cuối năm 2025 đang triển khai, Nghệ An đang đầu tư xây dựng thêm 11 trường nội trú liên cấp giai đoạn 2 với tổng nhu cầu vốn dự kiến hơn 4.200 tỷ đồng.
Hiện UBND tỉnh đã thống nhất khảo sát, lựa chọn vị trí xây dựng và hoàn thiện phương án giải phóng mặt bằng cho các dự án tiếp theo.
Ông Vương Đình Nhuận - Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Nghệ An chia sẻ: Áp lực lớn nhất lúc này là “vừa chạy tiến độ, vừa phải giải quyết đồng thời hàng loạt điểm nghẽn”. Thi công ở miền núi đã khó, nhưng cái khó hơn là phải bảo đảm khi trường hoàn thành có thể vận hành được ngay, không để xảy ra tình trạng xây xong rồi bỏ trống hoặc hoạt động thiếu đồng bộ. Chúng tôi đang cố gắng hoàn thành, để kịp đưa vào sử dụng trong năm học tới theo chỉ đạo của Trung ương.
Thực hiện song song việc xây trường và mô hình giáo dục mới
Phía sau câu chuyện thi công thần tốc là bài toán lớn hơn: Vận hành những ngôi trường nội trú liên cấp như thế nào để thực sự trở thành “đòn bẩy” cho giáo dục vùng cao.
Bởi đây không chỉ là nơi dạy học, mà còn là môi trường sinh hoạt, quản lý học sinh 24/24 giờ.
Trao đổi với báo chí, ông Lô Văn Thao -Bí thư Đảng ủy xã Châu Khê, từng cho rằng, khi trường nội trú liên cấp đi vào hoạt động, địa phương nhiều khả năng vẫn phải duy trì các điểm trường lẻ cho học sinh lớp 1 và lớp 2.
“Các cháu còn quá nhỏ để ở nội trú dài ngày. Việc quản lý, chăm sóc các cháu cần cơ chế riêng, không thể áp dụng cứng nhắc”, ông Thao nói.
Nhiều dự án trường nội trú ở Nghệ An đang gặp khó khăn do giá cả vật liệu tăng đột biến, nguồn cung vật tư khan hiếm, thời tiết mưa gió thất thường...
Cùng quan điểm, ông Phạm Viết Phúc - Chủ tịch UBND xã Bắc Lý, cũng cho biết địa phương dự kiến sáp nhập nhiều trường học và điểm trường lẻ vào trường nội trú liên cấp. Tuy nhiên, học sinh nhỏ tuổi vẫn cần được học gần nhà trong giai đoạn đầu.
“Không chỉ chuyện học tập, việc chăm sóc, sinh hoạt sau giờ học của học sinh nhỏ tuổi cũng là áp lực rất lớn”, ông Phúc chia sẻ.
Rõ ràng, việc tập trung học sinh đa độ tuổi, đa dân tộc trong cùng môi trường nội trú đòi hỏi phương pháp tổ chức linh hoạt và phù hợp với đặc thù từng địa bàn.
Điều đó cũng lý giải vì sao ngành Giáo dục Nghệ An đang chủ động xây dựng kịch bản vận hành ngay từ khi công trình chưa hoàn thành.
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An Nguyễn Văn Khoa khẳng định: “Quan điểm của tỉnh là không chờ xây xong trường mới tính chuyện vận hành. Tất cả phương án về nhân lực, tổ chức dạy học, quản lý nội trú đều được chuẩn bị song song”.
Theo ông Khoa, việc thành lập trường nội trú liên cấp sẽ được thực hiện trên cơ sở sáp nhập các trường tiểu học và THCS hiện có tại địa phương, tận dụng tối đa đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý sẵn có.
“Tỉnh đang rà soát tổng thể đội ngũ để bố trí phù hợp. Đồng thời sẽ bổ sung các vị trí còn thiếu như giáo viên tiếng Anh, tin học, nhân viên y tế học đường, cán bộ quản lý nội trú… nhằm đảm bảo chất lượng giáo dục toàn diện”, ông Khoa cho biết.
Một vấn đề khác cũng được ngành Giáo dục tính đến là công tác đào tạo lại đội ngũ giáo viên. Trong môi trường nội trú, giáo viên không chỉ dạy kiến thức mà còn phải hỗ trợ tâm lý, quản lý sinh hoạt và đồng hành với học sinh ngoài giờ học. Vì vậy, nhiều giáo viên sẽ được bồi dưỡng thêm kỹ năng quản lý học sinh nội trú, tư vấn tâm lý học đường và cả tiếng DTTS.
Cùng với đó, tỉnh Nghệ An cũng đang nghiên cứu chính sách hỗ trợ học sinh nội trú theo hướng toàn diện hơn, không chỉ đảm bảo ăn ở mà còn tăng hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và kỹ năng sống. Đặc biệt, tạo được sự đồng thuận từ phụ huynh và cộng đồng để người dân đồng hành.
“Chiến dịch 100 ngày đêm” vì thế không chỉ là cuộc chạy đua xây dựng công trình. Đó còn là cuộc chạy đua để mở ra cơ hội học tập tốt hơn cho hàng nghìn học sinh vùng biên, nơi khoảng cách phát triển với miền xuôi vẫn còn rất rất lớn.
