Vị trí sạt lở, đứt gãy nền đường Quốc lộ 16 tại bản Xói Voi, xã Nhôn Mai - Ảnh chụp sáng 23/4/2026Quốc lộ 16 chạy dọc tuyến biên giới phía Tây tỉnh Nghệ An, không chỉ là con đường dân sinh mà còn là trục kết nối chiến lược của vùng miền Tây, mở lối giao thương cho các xã biên giới, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo. Đồng thời, tuyến đường giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đảm bảo quốc phòng - an ninh khu vực phên giậu.
Sau những trận mưa bão hồi cuối năm 2025, tuyến đường này hứng chịu tổn thất nặng nề chưa từng có. Thời điểm cuối tháng 4/2026, dọc Quốc lộ 16 từ xã Mường Xén đi các xã Nậm Cắn, Bắc Lý, Mỹ Lý, Nhôn Mai, Tri Lễ, không khó để bắt gặp những đoạn đường vẫn còn chằng dây cảnh báo, taluy âm sạt sâu, nền đường nứt gãy, lổn nhổn ổ gà…
Tại bản Xói Voi, xã Nhôn Mai, mặt đường hiện vẫn đứt gãy nghiêm trọng, buộc lực lượng chức năng phải chăng dây cảnh báo. Ở bản Hòa Lý, bản Xốp Tụ hay khu vực cầu Nậm Nơn thuộc xã Mỹ Lý, nhiều vị trí taluy âm bị khoét sâu, mố cầu sạt lở, nền đường chỉ mới được gia cố tạm bằng đất đá và rọ thép. Nhiều đoạn, phương tiện phải di chuyển chậm qua những cung đường hẹp như “treo” bên bờ vực.
Từ thực tế cho thấy, giao thông trên Quốc lộ 16 tuy được đảm bảo thông tuyến, nhưng đó mới chỉ là giải pháp trước mắt, chưa thể xử lý tận gốc tình trạng sạt lở.
Theo ngành chức năng, những trận mưa lũ trong năm 2025 đã gây ra hàng nghìn điểm sạt trượt trên hạ tầng giao thông toàn tỉnh Nghệ An, riêng Quốc lộ 16 có hàng trăm điểm hư hỏng lớn nhỏ, nhiều đoạn đứt đường hoàn toàn. Khối lượng đất đá khổng lồ từ núi cao đổ xuống, cộng với địa chất yếu, cung trượt phức tạp khiến việc khắc phục trở thành bài toán cực khó.
Khó khăn đầu tiên là địa hình. Quốc lộ 16 đi qua vùng núi cao, vực sâu, nhiều đoạn bám sườn núi, thi công phụ thuộc lớn vào thời tiết. Chỉ cần mưa kéo dài, toàn bộ nỗ lực san gạt có thể bị xóa sổ.
Nhiều vị trí sạt lở taluy âm kéo dài trên tuyến Quốc lộ 16 khiến giao thông vẫn còn khó khăn - Ảnh chụp sáng 23/4/2026Khó khăn thứ hai là nguồn lực. Dù Trung ương, Bộ Xây dựng và UBND tỉnh Nghệ An đã nhiều lần ban hành lệnh khẩn cấp, huy động tối đa nhân lực, thiết bị, nhưng kinh phí để xử lý triệt để vẫn là thách thức rất lớn.
Nhiều vị trí cần tái thiết gần như toàn bộ kết cấu đường, gia cố mái taluy bằng giải pháp kỹ thuật cao, vượt xa phương án vá sửa thông thường. Trong khi đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là thông đường, mà còn phải đảm bảo an toàn lâu dài cho cả tuyến biên giới trọng yếu.
Ông Hoàng Quốc Trường, Giám đốc Ban Quản lý bảo trì đường bộ Nghệ An cho biết: Thực tế, hơn 100km Quốc lộ 16 hiện vẫn cần được kiên cố hóa mặt đường. Hàng chục điểm sụt lún, nứt gãy tiếp tục nằm trong diện theo dõi đặc biệt. Nhiều điểm vẫn tiềm ẩn nguy cơ sạt lở thứ cấp.
Áp lực càng lớn khi mùa mưa bão 2026 đã ở trước mắt. Nếu các điểm xung yếu không được xử lý kịp thời, nguy cơ tái chia cắt hoàn toàn có thể lặp lại.
Vẫn còn hàng chục điểm đứt gãy, sụt lún nền đường và hơn 100km trên tuyến Quốc lộ 16 cần kiên cố hóa mặt đườngVới miền Tây Nghệ An, giao thông không chỉ là câu chuyện đi lại. Một tuyến đường đứt gãy đồng nghĩa hàng hóa ách tắc, sinh kế người dân bị bóp nghẹt, cơ hội đầu tư bị chậm lại, công tác cứu hộ cứu nạn thêm gian nan, thế trận quốc phòng toàn dân nơi biên giới cũng chịu ảnh hưởng.
Bởi vậy, khôi phục Quốc lộ 16 không đơn thuần là sửa một con đường sau bão. Đây là nhiệm vụ phục hồi động lực phát triển cho cả vùng miền Tây rộng lớn của tỉnh Nghệ An.
Hiện nay, Nghệ An đang đứng trước bài toán kép: Vừa phải chạy đua gia cố hạ tầng trước mùa mưa mới, vừa phải tìm nguồn lực đủ lớn để tái thiết bền vững hậu quả mưa lũ của năm 2025. Trong điều kiện thiên tai ngày càng cực đoan, việc đầu tư giao thông miền núi không thể chỉ dừng ở khắc phục sự cố, mà cần một chiến lược dài hơi, đồng bộ và có tính chống chịu cao hơn.
