Người có uy tín - "lá chắn sống" ngăn chặn hiểm họa mua bán người
Không cầm súng, không trực tiếp đấu tranh với tội phạm, nhưng bằng uy tín, sự am hiểu phong tục và tiếng nói có sức thuyết phục trong cộng đồng, những Người có uy tín ở vùng biên Thanh Hóa đang trở thành "lá chắn sống", góp phần ngăn chặn hiểm họa mua bán người ngay từ mỗi gia đình, mỗi bản làng.
Tiếng nói giúp người dân tránh "bẫy"
Ở xã Pù Nhi, nơi có đông đồng bào Mông sinh sống, ông Lầu Minh Pó, nguyên Phó Bí thư Huyện ủy Mường Lát, nhiều năm nay được bà con tin tưởng bởi sự gần gũi, trách nhiệm và luôn hết lòng vì cộng đồng.
Khi tình trạng mua bán người, xuất cảnh trái phép diễn biến phức tạp, ông không chỉ tuyên truyền chủ trương, chính sách mà còn dành nhiều thời gian phổ biến pháp luật, phân tích cho người dân nhận diện những thủ đoạn lừa đảo tinh vi của các đối tượng xấu.
Trong các buổi họp bản, sinh hoạt dòng họ, hay những lần đến từng hộ gia đình, ông đều nhắc bà con không tin những lời mời gọi "việc nhẹ, lương cao", không nghe theo lời rủ rê kết hôn trái phép hoặc xuất cảnh trái phép để đổi đời.
Ông Lầu Minh Pó chia sẻ: "Muốn ngăn chặn mua bán người thì trước hết phải giúp bà con hiểu pháp luật. Khi người dân biết cảnh giác, không tin lời dụ dỗ thì kẻ xấu sẽ không còn cơ hội lợi dụng".
Uy tín của ông không chỉ thể hiện qua lời nói mà còn bằng những việc làm cụ thể.
Khi biết chị Thao Thị Ch., ở bản Cơm, có ý định sang Trung Quốc kết hôn theo đường không chính thức, ông đã cùng Công an xã nhiều lần đến vận động, phân tích những rủi ro của việc xuất cảnh trái phép và nguy cơ trở thành nạn nhân mua bán người.
Sau đó, chị được hướng dẫn hoàn thiện thủ tục xuất cảnh chính ngạch. Hiện cuộc sống của chị đã ổn định tại tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), thường xuyên giữ liên lạc với gia đình.
Theo Công an tỉnh Thanh Hóa, hiện trong vùng đồng bào Mông vẫn còn hơn 70 phụ nữ vắng mặt khỏi địa phương, trong đó khoảng 30 trường hợp được xác định kết hôn và cư trú trái phép tại Trung Quốc. Đây là lời cảnh báo về nguy cơ mua bán người vẫn hiện hữu ở các xã vùng cao, vùng biên.
Gần dân để bảo vệ dân
Ở xã biên giới Sơn Thủy, anh Thao Văn Dia, Người có uy tín trong cộng đồng, cũng trở thành "cánh tay nối dài" của lực lượng Công an và Bộ đội Biên phòng trong công tác tuyên truyền.
Không sử dụng những thuật ngữ pháp luật khô cứng, anh lựa chọn kể bằng tiếng dân tộc, bằng những câu chuyện từng xảy ra ngay tại địa phương để người dân dễ hiểu, dễ nhớ và dễ cảnh giác.
"Nói bằng tiếng của bà con thì bà con tin hơn. Lấy chính câu chuyện ở bản mình để tuyên truyền thì mọi người sẽ nhớ lâu hơn", anh Dia chia sẻ.
Theo anh, lợi thế lớn nhất của Người có uy tín là hiểu từng gia đình, biết hoàn cảnh của từng người nên có thể phát hiện sớm những trường hợp có nguy cơ bị lôi kéo, từ đó phối hợp với lực lượng chức năng kịp thời vận động, ngăn chặn.
Thực tế cho thấy, ở nhiều bản làng vùng biên, chính Người có uy tín là người đầu tiên phát hiện những biểu hiện bất thường, đồng thời là người đầu tiên đến gõ cửa từng nhà để khuyên nhủ, giúp người dân tránh rơi vào cạm bẫy của các đối tượng mua bán người.
Dựng "lá chắn sống" từ cộng đồng
Phòng, chống mua bán người không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng Công an hay Bộ đội Biên phòng mà cần sự tham gia của cả cộng đồng. Trong đó, Người có uy tín giữ vai trò đặc biệt bởi họ vừa là người tuyên truyền, vừa là cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với đồng bào các dân tộc.
Trước thực trạng tội phạm mua bán người còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035.
Bên cạnh đấu tranh, xử lý các đường dây tội phạm, tỉnh đặc biệt chú trọng phát huy vai trò của cộng đồng, tăng cường tuyên truyền tại vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới nhằm nâng cao nhận thức, giúp người dân chủ động phòng ngừa từ sớm.
Ở nơi biên cương còn nhiều gian khó, mỗi Người có uy tín giống như một "cột mốc lòng dân". Họ không trực tiếp đối đầu với tội phạm nhưng bằng uy tín, trách nhiệm và sự gương mẫu của mình đã góp phần dựng nên "lá chắn sống" ngay từ mỗi gia đình, mỗi dòng họ và mỗi bản làng. Chính những "lá chắn" ấy đang cùng lực lượng chức năng bảo vệ bình yên nơi phên giậu Tổ quốc.
