Người dân có thể phản ánh vi phạm giao thông qua VneID từ ngày 1/4

Người cung cấp dữ liệu phải chịu trách nhiệm về tính xác thực

Nghị định 61 cho phép tiếp nhận dữ liệu do người dân cung cấp để xử lý vi phạm giao thông nhưng phải đảm bảo trung thực, khách quan và không xâm phạm quyền riêng tư

Điều 16 Nghị định 61 quy định về dữ liệu do cá nhân, tổ chức thu được từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật cung cấp cho cơ quan, đơn vị, người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính thông qua một trong các hình thức: Trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền, qua thư điện tử, cổng thông tin điện tử hoặc ứng dụng di động như VNeID. Việc đa dạng hóa kênh tiếp nhận tạo thuận lợi cho cá nhân, tổ chức tham gia giám sát, đồng thời giúp cơ quan chức năng xử lý thông tin kịp thời.

Theo đó, các cá nhân, tổ chức cung cấp dữ liệu có quyền cung cấp dữ liệu thu được từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật cho cơ quan, đơn vị, người có thẩm quyền thuộc các lực lượng quy định. Đồng thời, được bảo đảm bí mật họ tên, địa chỉ, bút tích và thông tin cá nhân khác theo quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Yêu cầu cơ quan, đơn vị, người có thẩm quyền thông báo kết quả xác minh, xử lý dữ liệu đã cung cấp bằng văn bản hoặc qua ứng dụng trên môi trường điện tử.

Cùng với đó, Nghị định 61 cũng quy định các cá nhân, tổ chức cung cấp dữ liệu có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin về họ tên, địa chỉ, phương thức liên lạc trong trường hợp cơ quan, đơn vị tiếp nhận, thu thập dữ liệu… Nghị định cũng quy định các nhân, tổ chức cung cấp dữ liệu phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực, toàn vẹn của dữ liệu đã cung cấp. Đồng thời, phối hợp, hỗ trợ cơ quan, đơn vị, người có thẩm quyền trong quá trình giải quyết vụ việc khi được yêu cầu.

Sau khi xử lý dữ liệu tiếp nhận, thu thập sẽ tiến hành xác minh dữ liệu và kết luận vụ việc. Trong đó, nội dung xác minh sẽ làm rõ việc có hay không có hành vi vi phạm hành chính; thời gian, địa điểm xảy ra vi phạm hành chính; xác định tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi vi phạm hành chính; lỗi vi phạm; xác định các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ (nếu có); xác định tính chất, mức độ thiệt hại do hành vi vi phạm hành chính gây ra (nếu có). Đồng thời, xác minh các giấy tờ, tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, làm rõ các tình tiết khác có liên quan (nếu có).

Nhiều vấn đề pháp lý cần nhìn nhận thận trọng

Theo chia sẻ của Luật sư Đoàn Thị Hồng Linh, Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh: Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi số vào hoạt động quản lý Nhà nước, nhưng cũng đặt ra nhiều vấn đề pháp lý cần được nhìn nhận thận trọng.

Theo quy định mới, dữ liệu từ camera, thiết bị ghi âm, ghi hình, hệ thống giám sát… do người dân, doanh nghiệp cung cấp có thể trở thành căn cứ để cơ quan có thẩm quyền xem xét, xác minh và xử lý vi phạm hành chính.

Đây có thể xem là sự thay đổi mang tính đột phá. Vì nếu trước đây, nguồn chứng cứ chủ yếu xuất phát từ hoạt động kiểm tra, thanh tra hoặc hệ thống thiết bị chuyên dụng của cơ quan Nhà nước, thì nay, pháp luật đã ghi nhận vai trò hỗ trợ của xã hội trong phát hiện vi phạm của cá nhân, tổ chức. Đặc biệt trong các lĩnh vực như an toàn giao thông, môi trường, trật tự đô thị… sự tham gia của cộng đồng có thể giúp phát hiện nhanh và kịp thời các hành vi vi phạm.

Một điểm đáng chú ý của Nghị định là quy định tương đối rõ về quyền và nghĩa vụ của người cung cấp dữ liệu. Người dân được bảo đảm bí mật thông tin cá nhân và có quyền được thông báo kết quả xử lý. Ngược lại, họ cũng phải chịu trách nhiệm về tính trung thực, toàn vẹn của dữ liệu đã cung cấp.

Việc đặt ra cơ chế “quyền đi kèm trách nhiệm” là cần thiết để tránh tình trạng cung cấp thông tin sai lệch, cắt ghép, hoặc vì động cơ cá nhân mà gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.

Nghị định 61 cũng đặt ra nguyên tắc không xâm phạm đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và các quyền hợp pháp khác. Đây là “hàng rào pháp lý” quan trọng. Tuy nhiên trên thực tế, ranh giới giữa giám sát vì lợi ích cộng đồng và xâm phạm quyền riêng tư đôi khi rất mong manh.

“Ở góc độ pháp lý, tôi cho rằng song song với Nghị định này, việc thực thi nghiêm các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân là yếu tố quyết định tính hợp hiến, hợp pháp và sự chấp nhận xã hội đối với cơ chế mới” - Luật sư Linh nhận định.