Người Mnông làm lễ đón nước về làng, gửi ước vọng mùa màng bội thu
Giữa núi rừng Trà Leng, đồng bào Mnông tái hiện Lễ cúng máng nước với những nghi thức truyền thống, nhằm mong mùa màng tươi tốt, dân làng khỏe mạnh.
Sáng 25/10, tại khu dân cư Bằng La, thôn Tak Xoai, Bảo tàng Đà Nẵng phối hợp với UBND xã Trà Leng và cộng đồng địa phương tổ chức phục dựng lễ cúng máng nước của đồng bào Mnông.
Gửi gắm ước vọng bên dòng nước của người Mnông
Từ sáng sớm, người dân các thôn cùng già làng, Người có uy tín đã tập trung chuẩn bị lễ vật, cây nêu và máng dẫn nước. Với người Mnông vùng cao, nước không chỉ phục vụ sinh hoạt, sản xuất mà còn gắn với sự no đủ của buôn làng.
Già Hồ Văn Đề, 92 tuổi cho biết, bà con đã cùng nhau chuẩn bị từ những ngày trước. Người góp công dựng cây nêu, người lo lễ vật, người làm máng dẫn nước.
Mọi việc đều được thực hiện cẩn thận để buổi lễ diễn ra theo phong tục truyền thống.
“Lễ cúng máng nước nhằm tạ ơn thần sông, thần nước, thần rừng đã ban nguồn nước mát lành cho mọi người, để mùa màng tốt tươi. Qua đây, người lớn tuổi cũng nhắc nhở con cháu gìn giữ rừng, giữ nguồn nước”, già Hồ Văn Đề chia sẻ.
Phần nghi lễ bắt đầu khi các già làng mang lễ vật đi về phía thượng nguồn. Trầu cau, một con lợn cùng những sản vật địa phương được chuẩn bị sẵn sàng để dâng cúng.
Tại nơi có nguồn nước phù hợp, các già làng bày lễ vật, đọc lời khấn cầu mong nguồn nước dồi dào, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt và mọi người khỏe mạnh, bình an.
Sau phần khấn cúng, người dân dùng cây nứa nhọn lấy tiết lợn, hòa một ít vào dòng nước tái hiện theo phong tục truyền thống.
Nghi thức kết thúc trong tiếng reo vui của bà con khi nước bắt đầu chảy theo máng về phía làng.
Ở hạ nguồn, các già làng tiếp tục thực hiện nghi thức cúng với mâm lễ gồm trầu cau, bánh trái, gà, thủ lợn và sản vật địa phương.
Những lời khấn gửi gắm mong ước về cuộc sống no đủ, gia đình mạnh khỏe, buôn làng thuận hòa.
Qua từng nghi thức, người Mnông thể hiện lòng biết ơn với thiên nhiên và nhắc nhau trân trọng nguồn nước.
Đây cũng là dịp để các già làng kể lại phong tục cho con cháu, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều đời.
Giữ nét đẹp xưa, giữ gìn nguồn nước
Theo ông Hồ Văn Vân, Phó Chủ tịch UBND xã Trà Leng, việc phục dựng lễ cúng máng nước góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể, đề cao vai trò của cộng đồng trong gìn giữ và trao truyền bản sắc dân tộc.
Hoạt động còn góp phần nâng cao ý thức bảo vệ rừng đầu nguồn, giữ gìn nguồn nước và thúc đẩy du lịch cộng đồng.
Với người dân vùng cao, bảo vệ rừng cũng là giữ nguồn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất và bảo đảm môi trường sống lâu dài.
Điểm đáng chú ý là các già làng, nghệ nhân và người am hiểu phong tục trực tiếp tham gia thực hành, giới thiệu ý nghĩa từng nghi thức.
Nhờ đó, lễ cúng không chỉ được tái hiện mà còn tạo cơ hội để cộng đồng tiếp tục trao truyền tri thức truyền thống cho thế hệ sau.
Bên cạnh phần lễ, chương trình còn có các hoạt động giao lưu văn hóa, ẩm thực, giới thiệu nét đặc trưng trong đời sống của đồng bào Mnông đến người dân và du khách.
Đây cũng là dịp để địa phương phát huy giá trị văn hóa, gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch cộng đồng phù hợp.
Theo lãnh đạo UBND xã Trà Leng, địa phương mong muốn, những nghi lễ, hoạt động tại sự kiện sẽ tạo không gian để bà con gìn giữ, thực hành văn hóa truyền thống. Đồng thời quảng bá những nét đặc sắc của người Mnông đến du khách, góp phần tạo thêm điểm nhấn cho du lịch cộng đồng.
Giữa nhịp sống hiện đại với nhiều biến chuyển, với người Mnông, lễ cúng máng nước vẫn mang ý nghĩa thiết thực.
Không chỉ gửi gắm ước vọng về mùa màng tươi tốt, buôn làng bình yên, nghi lễ còn nhắc mỗi người gìn giữ phong tục, bảo vệ rừng và nguồn nước cho các thế hệ mai sau.
