Lộ trình mở rộng khám miễn phí được thiết kế theo từng giai đoạn. Từ năm 2026, chính sách ưu tiên cho người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính và cư dân vùng khó khăn, miền núi, hải đảo. Ảnh: ITNBộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh, với điểm nhấn là chính sách khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí theo lộ trình toàn dân.
Sau hơn 18 năm thực hiện Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm 2007, cơ quan quản lý cho rằng hệ thống pháp lý đã bộc lộ nhiều khoảng trống, đặc biệt trong kiểm soát bệnh không lây nhiễm, rối loạn sức khỏe tâm thần, dinh dưỡng và ứng phó dịch bệnh mới nổi. Việc ban hành nghị định mới được xem là cần thiết để hoàn thiện khung pháp lý, đảm bảo triển khai đồng bộ các giải pháp phòng bệnh.
Theo dự thảo, nội dung khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí sẽ do Bộ trưởng Y tế quy định. Người dân thuộc diện chính sách sẽ được khám ít nhất mỗi năm một lần.
Hai nhóm đối tượng chính được xác định gồm người lao động theo quy định về an toàn, vệ sinh lao động và nhóm còn lại trong cộng đồng. Với người lao động, việc khám sức khỏe tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành.
Đáng chú ý, lộ trình mở rộng khám miễn phí được thiết kế theo từng giai đoạn. Từ năm 2026, chính sách ưu tiên cho người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính và cư dân vùng khó khăn, miền núi, hải đảo. Đến năm 2028, chương trình dự kiến bao phủ toàn bộ các nhóm dân số còn lại.
Dựa trên kết quả khám và tình hình thực tế, chính quyền địa phương sẽ xây dựng kế hoạch triển khai phù hợp. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có thể mở rộng thêm đối tượng và danh mục dịch vụ, tùy theo khả năng ngân sách và điều kiện kinh tế xã hội.
Hoạt động khám sức khỏe có thể thực hiện tại các cơ sở y tế được cấp phép hoặc tổ chức lưu động tại cơ quan, đơn vị, đảm bảo tuân thủ quy định chuyên môn của Bộ Y tế.
Theo ông Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh, ước tính khoảng 24 triệu người lao động và 20 triệu người thuộc nhóm ưu tiên sẽ được tiếp cận chương trình. Ngay trong năm 2026, khoảng 50% dân số có thể được khám và sàng lọc bệnh, trước khi mở rộng dần trong các năm tiếp theo.
Nội dung sàng lọc sẽ được địa phương linh hoạt xây dựng dựa trên mô hình bệnh tật. Với người trung niên và cao tuổi, các bệnh phổ biến như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, gout hay bệnh tuyến tiền liệt có thể được ưu tiên phát hiện sớm nhằm giảm gánh nặng điều trị.
Kinh phí thực hiện dự kiến lấy từ ngân sách nhà nước, Quỹ Bảo hiểm y tế và các nguồn hợp pháp khác. Nguyên tắc chi trả, danh mục dịch vụ và phương thức thanh toán sẽ tuân theo quy định hiện hành, đảm bảo minh bạch và khả thi.
Lý giải thêm về định hướng này, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết mục tiêu không phải miễn phí hoàn toàn mà giảm tối đa chi phí người dân phải tự chi trả, đồng thời mở rộng độ bao phủ bảo hiểm y tế. Chính sách hướng tới phát hiện sớm bệnh, giảm tử vong và xây dựng hệ thống y tế công bằng, bền vững.
Theo định hướng lâu dài, nhà nước và quỹ bảo hiểm sẽ chi trả các dịch vụ y tế cơ bản, thiết yếu, trước hết áp dụng cho nhóm yếu thế. Những dịch vụ theo yêu cầu hoặc vượt mức cơ bản vẫn cần người dân đồng chi trả, nhằm đảm bảo sử dụng nguồn lực hiệu quả.
