Những đòi hỏi mới đối với đội ngũ cán bộ cơ sở
Sáp nhập tỉnh mở ra không gian phát triển mới cho tỉnh Tuyên Quang, đồng thời đặt ra yêu cầu rà soát, sắp xếp lại đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc ở cơ sở. Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy đội ngũ này vẫn còn khoảng cách về năng lực, nhân lực và mức độ am hiểu đời sống, tập quán của từng cộng đồng.
“Nút thắt” ở đội ngũ cán bộ
Không gian quản lý được mở rộng, địa bàn trở nên đa dạng hơn, kéo theo yêu cầu công tác dân tộc không còn dừng lại ở “hiểu địa bàn” mà phải chuyển sang “hiểu sâu, làm đúng và làm nhanh”. Ghi nhận từ nhiều xã vùng cao tỉnh Tuyên Quang cho thấy, đây lại chính là khâu đang gặp nhiều khó khăn nhất!
Tại xã Pờ Ly Ngài có diện tích tự nhiên 49,34km², dân số 6.239 người, gồm 22 thôn, hiện có 4 thành phần dân tộc cùng sinh sống, trong đó dân tộc Nùng chiếm khoảng 95%. Địa bàn rộng, nhiều thôn xa trung tâm, như thôn Hoàng Lao Chải cách trung tâm xã gần 30km, tạo ra những áp lực nhất định trong công tác quản lý và triển khai chính sách ở cơ sở.
Ông Phan Thanh Tùng, Chủ tịch UBND xã Pờ Ly Ngài chia sẻ: “Khối lượng công việc ở cơ sở rất lớn, trong khi cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực. Một số nội dung liên quan đến chính sách dân tộc cần xử lý nhanh nhưng do địa bàn rộng, nhiều đầu việc nên tiến độ đôi khi chưa được như mong muốn”.
Không chỉ thiếu người, sự chênh lệch về trình độ giữa các địa bàn cũng đang lộ rõ. Ở một số xã vùng trung du, cán bộ có điều kiện tiếp cận công nghệ, văn bản, quy trình quản lý tốt hơn. Trong khi đó, nhiều xã vùng cao vẫn còn hạn chế trong kỹ năng tổng hợp dữ liệu, lập kế hoạch, theo dõi dự án.
Sự chênh lệch này dẫn đến một thực tế, cùng một chính sách nhưng cách triển khai ở các địa bàn lại không đồng đều. Có nơi làm tốt, đúng tiến độ. Có nơi lúng túng, thậm chí chậm triển khai.
Đây không chỉ là vấn đề nhân lực đơn thuần, mà là “điểm nghẽn trong khâu tổ chức thực hiện”, tức là năng lực triển khai chính sách ở cấp cơ sở chưa theo kịp yêu cầu phát triển mới.
Thực tế này cũng được phản ánh qua số liệu thống kê về đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc, tôn giáo cấp xã tính đến tháng 10/2025:
Theo số liệu, toàn tỉnh có 234 cán bộ, công chức làm công tác dân tộc, tôn giáo cấp xã. Trong đó, cán bộ là 29 người, công chức 205 người; có 3 xã bố trí 3 người hoạt động không chuyên trách tham gia hỗ trợ nhiệm vụ này.
Xét theo vị trí việc làm, có 111 người giữ vai trò lãnh đạo, quản lý (gồm Phó Chủ tịch UBND xã, phường và một số chức danh quản lý), còn lại 123 người làm công tác chuyên môn, nghiệp vụ.
Tuy nhiên, cơ cấu này cho thấy lực lượng trực tiếp làm chuyên môn còn mỏng, trong khi phần lớn phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, dẫn đến hạn chế trong tính chuyên sâu của công tác dân tộc ở cơ sở.
Chủ tịch UBND xã Hoàng Su Phì Nguyễn Văn Duẩn cho biết: “Chúng tôi rất cần tỉnh tăng cường tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ để bảo đảm việc triển khai các chương trình, chính sách thống nhất, đồng bộ và hiệu quả”.
Thực tế này cho thấy, không chỉ cần bổ sung biên chế mà còn cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, đồng thời điều chỉnh cách bố trí, sử dụng đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc ở cơ sở cho phù hợp.
Nâng cao năng lực thực thi chính sách
Yêu cầu liên kết vùng, chia sẻ dữ liệu và phối hợp giữa các xã khiến vai trò của cán bộ làm công tác dân tộc ở cơ sở ngày càng quan trọng. Họ không chỉ dừng ở việc truyền đạt chính sách, mà còn phải am hiểu địa bàn, gần dân và có khả năng tổ chức thực hiện phù hợp với từng cộng đồng.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn khoảng trống khi một bộ phận cán bộ chưa được đào tạo chuyên sâu, chưa nắm chắc đặc thù văn hóa của từng nhóm dân tộc, dẫn đến việc triển khai chính sách còn thiếu linh hoạt.
Ở góc độ này, ông Nguyễn Văn Dưng, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tuyên Quang cho rằng: “Hệ thống chính sách dân tộc hiện khá đầy đủ, bao phủ nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất là khâu tổ chức thực hiện ở cơ sở. Khi năng lực cán bộ chưa đồng đều, lại kiêm nhiệm nhiều việc, hiệu quả triển khai sẽ bị ảnh hưởng”.
Theo ông Dưng, thời gian tới, Sở sẽ tham mưu, kiến nghị tỉnh tập trung vào ba nhóm giải pháp: chuẩn hóa đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm; và nâng cao cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành để tránh chồng chéo. Ông cũng nhấn mạnh, trong bối cảnh không gian hành chính mở rộng, yêu cầu “thống nhất trong điều hành nhưng linh hoạt trong thực thi” là rất quan trọng.
Trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là “có cán bộ”, mà là “đúng người, đúng việc, đúng năng lực”. Công tác dân tộc vì thế không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm, mà cần được hỗ trợ bằng hệ thống đào tạo bài bản, gắn với thực tiễn địa bàn.
Nếu được triển khai hiệu quả, những thay đổi này sẽ góp phần hình thành đội ngũ cán bộ cơ sở vừa am hiểu chính sách, vừa thấu hiểu cộng đồng, đủ năng lực đưa chính sách vào cuộc sống. Ngược lại, nếu chậm đổi mới, khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn sẽ tiếp tục kéo dài, ảnh hưởng đến hiệu quả phát triển vùng đồng bào DTTS.
