Từ hỗ trợ sinh kế đến thay đổi cuộc sống

Triển khai từ năm 2018, chương trình do Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phối hợp với Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng thực hiện, hướng tới các địa bàn biên giới, hải đảo khó khăn.

Hai giai đoạn 2018 - 2020 và 2021 - 2025, chương trình triển khai lần lượt tại 110 và 100 xã đặc biệt khó khăn, huy động các cấp Hội Phụ nữ, Bộ đội Biên phòng, chính quyền địa phương và các nguồn lực xã hội cùng tham gia.

Chương trình huy động hơn 444 tỷ đồng, xây dựng và củng cố trên 1.340 mô hình sinh kế, hỗ trợ khoảng 6,5 triệu cây, con giống; xây dựng hơn 5.000 công trình dân sinh và trao trên 1.500 căn nhà “Mái ấm tình thương”, “Mái ấm biên cương”.

Bộ đội Biên phòng huy động 236.776 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia, đóng góp 126.377 ngày công hỗ trợ nhân dân, từ xây dựng hạ tầng đến phát triển sản xuất.

Tại Lào Cai, giai đoạn 2021 - 2025, các đơn vị triển khai 13 mô hình sinh kế ở 12 xã biên giới, kinh phí 850 triệu đồng, thu hút 150 hội viên, với các hoạt động chăn nuôi, trồng trọt phù hợp điều kiện địa phương.

Chị Vàng Thị Hoa, nạn nhân mua bán người trở về địa phương, được tham gia mô hình nuôi lợn sạch. Khởi đầu với 6 con giống, mỗi năm gia đình chị xuất bán 7 - 8 con, thu nhập khoảng 45 - 50 triệu đồng.

Còn chị Tải Thị Bâm có nguồn thu 25 - 30 triệu đồng mỗi năm từ nuôi lợn đen bản địa.

Không dừng ở việc trao cây, con giống, chương trình còn hướng dẫn kỹ thuật và quản lý tài chính, giúp phụ nữ duy trì sinh kế, tự tin hơn trong cuộc sống.

Tại Lào Cai, các đơn vị còn vận động trao 24 con trâu, 40 con bò, 25 con dê và 19.000 cây quế giống cùng vật tư phục vụ sản xuất, tổng trị giá trên 1 tỷ đồng.

Cũng tại Lào Cai, các hoạt động đồng hành còn vận động 230 học sinh trở lại trường, đỡ đầu 32 học sinh nghèo và mở 4 lớp xóa mù chữ cho 114 học viên.

Lấy nhu cầu người dân làm trung tâm

Để mô hình hiệu quả, cán bộ Hội Phụ nữ và Bộ đội Biên phòng khảo sát hoàn cảnh, khả năng lao động, đất đai và kinh nghiệm sản xuất của từng hộ trước khi hỗ trợ; đồng thời tổ chức tập huấn kỹ thuật.

Ở vùng núi cao, nơi giao thông cách trở, nguy cơ sạt lở, lũ quét thường xuyên và còn rào cản ngôn ngữ, việc lựa chọn mô hình phù hợp không dễ dàng. Cán bộ biên phòng bám địa bàn, cùng hội viên tháo gỡ vướng mắc, theo dõi việc chăm sóc cây trồng, vật nuôi để duy trì mô hình.

Đại tá Cà Văn Lập, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ đội Biên phòng, cho rằng xây dựng biên giới vững mạnh phải gắn bảo vệ chủ quyền với chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân. Theo ông, điều cốt lõi là lấy người dân làm trung tâm, lấy niềm tin và sự đồng hành làm nền tảng; giúp các hộ chủ động tái đầu tư, phát triển sản xuất, giảm tâm lý trông chờ vào hỗ trợ.

Một hướng đi là phát triển tổ, nhóm liên kết sản xuất, hợp tác xã do phụ nữ làm chủ. Theo bà Đặng Hương Giang, Phó Trưởng ban Công tác Phụ nữ, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, liên kết giúp chị em chia sẻ kinh nghiệm và kết nối doanh nghiệp, thương lái, hệ thống phân phối để giải quyết đầu ra.

Phụ nữ cùng giữ bình yên biên giới

Khi đời sống được cải thiện, phụ nữ vùng biên cũng có thêm điều kiện tham gia hoạt động cộng đồng và bảo vệ an ninh địa bàn.

Tại Nghệ An, Câu lạc bộ “Phụ nữ Mông với pháp luật” đưa kiến thức về phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, đấu tranh phòng, chống tội phạm và bảo vệ biên giới đến gần hơn với người dân qua những câu chuyện dễ hiểu.

Nhiều hội viên từ người tiếp nhận thông tin đã trở thành tuyên truyền viên trong gia đình, bản làng.

Tại Tuyên Quang, bên cạnh các mô hình chăn nuôi, trồng trọt, thêu dệt thổ cẩm, phụ nữ tham gia 76 tổ tự quản đường biên, mốc giới với 605 thành viên; 107 tập thể và 856 hộ ký cam kết tự quản. Các lực lượng phối hợp tuần tra biên giới 615 lần, cung cấp 825 nguồn tin có giá trị cho cơ quan chức năng.

Ở Lào Cai, 42 mô hình “Tổ phụ nữ tự quản đường biên, mốc giới” và các tuyến đường phụ nữ tự quản tiếp tục được duy trì.

Trong 5 năm, có 85 lượt tuần tra, phát dọn đường biên, khơi thông lối xuống mốc giới với 2.580 lượt cán bộ, hội viên và người dân tham gia.

Từ phát triển kinh tế đến phổ biến pháp luật, tự quản đường biên, phụ nữ từng bước trở thành lực lượng tích cực xây dựng cộng đồng an toàn, đoàn kết.

Hướng đến hiệu quả lâu dài

Trong giai đoạn 2026 - 2030, Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đặt mục tiêu tiếp tục hỗ trợ phụ nữ, người dân tại 248 xã biên giới đất liền cải thiện nhận thức, đời sống vật chất và tinh thần.

Theo bà Đặng Hương Giang, chương trình sẽ đổi mới tuyên truyền, tăng cường chuyển đổi số, hỗ trợ phụ nữ tiếp cận kiến thức, chính sách và kỹ năng phát triển kinh tế qua ứng dụng “Phụ nữ Việt Nam”.

Để bền vững, hỗ trợ ban đầu phải gắn với đào tạo kỹ năng, liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và điều kiện tiếp cận công nghệ của phụ nữ vùng biên.

Điều quan trọng không chỉ là đưa thông tin lên nền tảng số mà còn giúp chị em sử dụng được công nghệ để tìm hiểu pháp luật, tiếp cận chính sách và mở rộng thị trường cho sản phẩm của mình.

Từ những đàn vật nuôi, mái ấm đến câu lạc bộ pháp luật và tổ tự quản, chương trình góp phần tạo dựng niềm tin, tăng khả năng tự lực và ý thức trách nhiệm của cộng đồng.

Khi người dân ổn định cuộc sống, chủ động tham gia giữ gìn địa bàn, “thế trận lòng dân” nơi biên giới được bồi đắp từ chính những việc làm cụ thể ấy.

Đồng hành cùng phụ nữ biên cương

Ánh điện soi đường, nghĩa tình tiếp sức phụ nữ biên cương

Trao sinh kế, tiếp sức phụ nữ biên cương