Nữ thạc sĩ dân tộc Khmer tiên phong làm nhang sạch từ nghệ trắng
Từ cây nghệ trắng quen thuộc, nữ thạc sĩ kỹ thuật hóa học người Khmer Sơn Thị Đa Ni đã biến thân, lá và củ nghệ trắng thành nhiều sản phẩm giá trị, trong đó có nhang sạch.
Tận dụng phế phẩm làm nhang sạch
Chị Sơn Thị Đa Ni (SN 1986, dân tộc Khmer, ngụ tại ấp Nguyệt Lãng B, xã Bình Phú, tỉnh Vĩnh Long) là thạc sĩ kỹ thuật hóa học. Những kiến thức được tích lũy trong quá trình học tập và công tác là nền tảng quan trọng để chị nghiên cứu, thử nghiệm các sản phẩm từ cây nghệ trắng.
Theo chị Đa Ni, nghệ vàng, nghệ đen và đặc biệt là nghệ trắng có nhiều công dụng như: Dùng làm gia vị, làm thuốc dân gian. Tuy nhiên nghệ chủ yếu bán thô, phụ thuộc thương lái.
Ban đầu, chị Đa Ni cũng chỉ tập trung nghiên cứu phần củ nghệ trắng. Nhưng một trải nghiệm trong chính cuộc sống gia đình đã giúp chị mở ra hướng nghiên cứu mới.
“Nhà tôi trồng khoảng 3.000 m2 nghệ trắng. Khi thu hoạch, phần củ đem bán, thân và lá bỏ đi. Tôi nghĩ nếu tận dụng được phần phế phẩm này sẽ vừa bảo vệ môi trường, vừa tạo ra sản phẩm có giá trị. Do đó, tôi bắt đầu nghiên cứu để tận dụng cây nghệ trắng”, chị Đa Ni kể.
Với đồng bào Khmer, đi chùa lễ Phật là một phần quan trọng trong đời sống văn hóa. Trong lúc thắp nhang, vợ chồng chị nhận thấy khói nhang thường gây cay mắt, hắt hơi và cảm giác khó chịu. Với kiến thức về hóa học, chị Đa Ni bắt đầu tìm hiểu thành phần của nhang và nhận thấy một số loại nhang sử dụng bột cháy, hương liệu, hóa chất có thể là nguyên nhân gây kích ứng đường hô hấp.
Vì vậy, chị nảy ra ý tưởng nghiên cứu quy trình làm nhang sạch, chị đã tìm hiểu kỹ thuật qua sách báo và đầu tư máy se nhang. Từ năm 2021, những thử nghiệm đầu tiên với bột củ nghệ trắng không thành công bởi nhang khó cháy. Không bỏ cuộc, chị tiếp tục nghiền thân và lá nghệ trắng, kết hợp với nghệ vàng rồi phối trộn bột kết dính theo những tỷ lệ khác nhau.
Kết quả khiến khá bất ngờ. Lá nghệ trắng sau khi nghiền có mùi thơm tự nhiên, khi làm thành nhang có thể cháy đều, khói nhẹ và không gây cảm giác cay mắt. Từ đây, vợ chồng chị quyết định chọn lá và thân nghệ trắng làm nguyên liệu chính để làm nhang.
“Việc lựa chọn lá nghệ trắng làm nguyên liệu đồng nghĩa với việc gia đình phải chấp nhận nhiều công đoạn phức tạp hơn so với nhang thông thường. Nhang của mình không có bột cháy, không hóa chất, nên khâu phơi, sấy, bảo quản vất vả, cầu kỳ hơn. Nhưng bù lại, mình biết chắc chắn là an toàn”, chị Đa Ni khẳng định.
Trở thành sản phẩm OCOP 3 sao
Ban đầu, nhang chỉ được chị Đa Ni làm để gia đình sử dụng. Khi nhận thấy sản phẩm có tiềm năng, chị quyết định xin nghỉ công việc để cùng chồng là anh Trần Del (SN 1981, dân tộc Khmer) xây dựng mô hình khởi nghiệp.
Tuy nhiên, con đường đưa sản phẩm ra thị trường không hề bằng phẳng. Với giá nhang bán 55.000 đồng cho một bịch 100 gram (cao gấp khoảng 3 lần so với nhiều loại nhang trên thị trường), nhang nghệ vẫn là lựa chọn khá mới mẻ đối với người tiêu dùng.
“Người ta quen mua nhang giá rẻ. Nghe mình nói nhang sạch, không hóa chất, giá thành cao hơn thì nhiều người cũng còn băn khoăn”, chị Đa Ni nói.
Không nản chí, chị Đa Ni sử dụng mạng xã hội để giới thiệu sản phẩm, chia sẻ câu chuyện về quy trình làm nhang từ thân, lá nghệ trắng - những phần vốn bị bỏ đi sau mỗi vụ thu hoạch. Chính câu chuyện ấy tạo sự tò mò, giúp nhiều người biết đến sản phẩm hơn.
Cùng với sự hỗ trợ của Hội Liên hiệp Phụ nữ địa phương, chị Đa Ni hiện đã đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử.
Nhằm nâng cao chất lượng và tạo niềm tin với người tiêu dùng, chị mang sản phẩm nhang nghệ đi kiểm nghiệm tại Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh. Kết quả cho thấy, sản phẩm không chứa các chất gây hại và an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng.
Cuối năm 2023, nhang nghệ được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Với sáng tạo này, chị Đa Ni tham gia cuộc thi “Ý tưởng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo" của tỉnh Trà Vinh (cũ) và đoạt giải Ba.
Để chủ động nguyên liệu và nâng cao chất lượng sản phẩm, chị Đa Ni đầu tư thêm hơn 5.000 m2 trồng nghệ theo hướng hữu cơ.
Với người phụ nữ Khmer này, giá trị của mô hình làm nhang sạch không chỉ nằm ở khoản thu nhập mà còn ở cách một loại cây quen thuộc được nhìn nhận bằng tư duy mới.
“Mình không làm nhanh ồ ạt được. Nhưng mình tin, cứ làm đàng hoàng, có nguồn gốc rõ ràng, rồi khách hàng sẽ tin tưởng và tự tìm tới”, chị Đa Ni chia sẻ.
Không chỉ dừng lại ở nhang, chị Đa Ni và chồng tiếp tục tận dụng cây nghệ để phát triển nhiều sản phẩm khác, như bột nghệ trắng, viên nghệ mật ong, xà bông nghệ, nhang gừng nghệ… Trong đó, 3 sản phẩm đã đạt chứng nhận OCOP gồm: Bột nghệ trắng, nhang nghệ và nhang gừng nghệ. Các sản phẩm còn lại đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ.
.jpg)
