Phát huy giá trị Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn: Nâng cao trách nhiệm cộng đồng trong bảo tồn di sản (Bài 2)

Nâng cao ý thức bảo vệ di sản

Thời gian qua, nhiều du khách khi đến với Hà Giang đều ngỡ ngàng trước những ngôi nhà tàng hình, có phần sơn tường bên ngoài hòa vào phong cảnh cây cối núi non xung quanh. Đi từ xa khó có thể nhận ra đâu là nhà, đâu là đá, là rừng, là cây cối. Được biết, những ngôi nhà được trang trí tranh bích họa, thuộc Dự án bảo tồn kiến trúc văn hóa truyền thống bản địa và phát triển tiềm năng du lịch của huyện Mèo Vạc.

Hình ảnh những ngôi nhà này được chia sẻ trên các hội nhóm du lịch, ngay lập tức thu hút sự quan tâm của cộng đồng, đặc biệt nhất là khách du lịch. Nhiều du khách  đã nhanh chóng tìm đến vùng cao nguyên đá Đồng Văn để mục sở thị những ngôi nhà này.

Tuy nhiên, cùng với sự nỗ lực cố gắng của chính quyền địa phương, thời gian qua cũng xuất hiện tình trạng, nhiều người tự vẽ sơn lên trên các vách đá. Đơn cử như năm 2022, đã có 33 điểm ở đèo Mã Pì Lèng xuất hiện nhiều dòng chữ viết sơn trắng trên các phiến đá tai mèo, với nội dung “A Di Đà Phật”. Ngay sau đó, chính quyền địa phương đã tổ chức xóa bỏ các dòng chữ, trả lại hình ảnh ban đầu cho Công viên đá.

Bên cạnh đó, cũng xuất hiện tình trạng xâm hại cảnh quan vùng cao nguyên đá, như vụ nhà hàng Panorama ảnh hưởng đến danh thắng Mã Pí Lèng; dự án thang máy tại di tích Đồn Cao, thị trấn Đồng Văn; các hoạt động khai thác đá trái phép; các công trình xây dựng trái phép nguy cơ phá hủy cảnh quan...Trước thực trạng đó, Hà Giang đã quyết lệt xử lý những vi phạm và nhận được sự đồng tình ủng hộ của người dân.

Được biết, để xử lý dứt điểm tình trạng vi phạm cảnh quan di sản, các cấp ủy, chính quyền tỉnh Hà Giang, đặc biệt là 4 huyện Cao nguyên đá đã có nhiều nỗ lực trong tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng về tầm quan trọng trong gìn giữ, bảo vệ si sản và đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Anh Sùng Mí Long (huyện Đồng Văn) chia sẻ: nhờ có nhiều khách du lịch đến đây nên gia đình anh bán được nhiều gà, nhiều rau, có thêm thu nhập cho gia đình. Anh sẽ cố gắng gìn giữ cảnh quan, bảo vệ môi trường, làm theo những hướng dẫn của cán bộ, để khách du lịch tới đây nhiều hơn.

Hay mới đây, Ban quản lý CVĐCTC Cao nguyên đá Đồng Văn phối hợp với UBND các huyện, tổ chức nhiều lớp tập huấn nâng cao nhận thức cộng đồng về CVĐCTC UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn cho lãnh đạo và giáo viên các trường Tiểu học và THCS trên địa bàn hai huyện Đồng Văn và Mèo Vạc.

Lớp tập huấn đã trang bị cho các thầy giáo, cô giáo về những nội dung cơ bản như: quá trình xây dựng và phát triển CVĐCTC UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn; giá trị di sản nổi bật trên vùng CVĐC (di sản văn hoá, di sản địa chất, di sản tự nhiên...); công tác bảo tồn các giá trị di sản, phát triển du lịch trên vùng CVĐCTC UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn. Ngoài ra, các học viên được xem phóng sự về quá trình xây dựng và phát triển CVĐCTC UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn giai đoạn 2018 - 2022…

Qua đó, tăng cường công tác giáo dục nâng cao nhận thức cho học sinh nói riêng, cộng đồng nói chung về giá trị to lớn, quan trọng của CVĐCTC, để cùng bảo tồn và khai thác hiệu quả di sản gắn với phát triển du lịch một cách bền vững.

Chung tay bảo tồn các giá trị di sản

Bên cạnh đó, tỉnh Hà Giang đã ban hành quy định quản lý di sản, xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ cần bảo tồn, phân vùng khu vực quản lý. Phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, chính quyền địa phương, người dân trong việc bảo tồn giá trị di sản. Đó là cơ sở pháp lý để thực hiện công tác quản lý các hoạt động đầu tư xây dựng, bảo tồn di sản trên vùng công viên địa chất.

Đến nay, tỉnh Hà Giang đã tiến hành khoanh vùng 30 cụm với hơn 150 điểm di sản để bàn giao cho cộng đồng địa phương quản lý và bảo vệ. Trong đó có một số cụm, điểm di sản được công nhận là di sản cấp quốc gia như: Danh lam thắng cảnh Mã Pì Lèng; danh lam thắng cảnh núi đôi Quản Bạ; di tích khảo cổ, danh lam thắng cảnh khu vực hóa thạch Tay cuộn xã Ma Lé, huyện Đồng Văn; di tích khảo cổ và danh lam thắng cảnh khu vực hóa thạch Huệ biển tại Lũng Pù, huyện Mèo Vạc.

Đối với nhiệm vụ phát huy các giá trị di sản, trong thời gian qua, Hà Giang đã tập trung đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng cho du lịch như: bãi đỗ xe, điểm dừng chân ngắm cảnh, cải tạo hạ tầng giao thông,…; khảo sát và xây dựng hệ thống tuyến du lịch trên công viên địa chất; khảo sát cung cấp hệ thống cấp nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất;…

Đặc biệt, bằng những hành động cụ thể, tỉnh Hà Giang đã nâng cao được ý thức cộng đồng, người dân trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Đồng bào các DTTS đã tích cực mặc trang phục dân tộc trong sinh hoạt hằng ngày, xây dựng hàng rào đá, nhà trình tường theo kiến trúc truyền thống, phục dựng lại các lễ hội, các nghề…