Phát triển nghề muối để bảo đảm sinh kế, nâng cao thu nhập cho diêm dân

Theo báo cáo của Bộ NN&MT, sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 40/2017/NĐ-CP về quản lý sản xuất, kinh doanh muối, Bộ đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành, địa phương triển khai nhiều giải pháp thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước về sản xuất, chế biến, kinh doanh muối; xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách, quy định mức chi và bố trí nguồn vốn từ ngân sách địa phương hằng năm để hỗ trợ đầu tư phát triển sản xuất muối.

Sản lượng muối bình quân giai đoạn 2017 - 2024, đạt trung bình gần 1 triệu tấn/năm. Lao động sản xuất muối trung bình giai đoạn 2017 - 2020 là 41.247 người, đến năm 2024 giảm còn khoảng 19.000 người. Thu nhập người làm muối trung bình 40 triệu đồng/người/năm, bằng 70% mức thu nhập bình quân đầu người cả nước.

Về phương pháp sản xuất, cả nước hiện có 19 tỉnh, thành phố, gồm 40 huyện, 116 xã có nghề sản xuất muối (miền Bắc: 5 tỉnh, miền Trung: 7 tỉnh, Nam bộ: 7 tỉnh), có 73 cơ sở chế biến muối thuộc mọi thành phần kinh tế tham gia sản xuất muối tinh, muối trộn i-ốt, muối sạch xuất khẩu... Trong đó, 13 cơ sở chế biến muối đã đầu tư ứng dụng các tiến bộ khoa học - kỹ thuật, công suất 15.000 - 22.000 tấn/năm và 1 cơ sở đã đầu tư 2 dây chuyền thiết bị đồng bộ nhập khẩu của Tây Ban Nha, có công suất 200.000 tấn/năm. 

Sản phẩm muối đa dạng, nhất là sản phẩm dùng trong ăn uống, thực phẩm. Sản phẩm muối của một số địa phương đã xuất khẩu sang Châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc… và xây dựng được kênh phân phối tại các siêu thị lớn như: BigC, Coopmart, Vinmart, hệ thống bán lẻ Bách Hóa xanh…

Tại Bạc Liêu, với diện tích sản xuất gần 1.600ha cho sản lượng gần 80.000 tấn/năm. Trong 160 sản phẩm OCOP của tỉnh có nhiều sản phẩm trực tiếp liên quan đến muối, đặc biệt có 2 sản phẩm Muối Bạc Liêu đạt chuẩn OCOP hạng 5 sao. 

Tuy nhiên, nghề muối đã và đang phải đối mặt với nhiều thách thức, như biến đổi khí hậu làm ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng muối, các yếu tố cạnh tranh thị trường làm cho giá muối rất bấp bênh, thường xuyên xuống thấp…

Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu Phạm Văn Thiều cho hay, vấn đề khó khăn của nghề muối đòi hỏi sự quan tâm, đầu tư của các cấp, các ngành để hỗ trợ cho nghề muối hướng đến đa dạng hóa sản phẩm, không chỉ là muối ăn, mà còn là muối làm đẹp, muối chữa bệnh, muối phục vụ sản xuất công nghiệp…

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ NN&MT Võ Văn Hưng nhận định, tình hình biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan diễn ra sớm và ngày càng khốc liệt đã ảnh hưởng mạnh đến sản xuất muối, kể cả muối công nghiệp và muối diêm dân do trên đồng ruộng tỷ lệ cơ giới hóa thấp, thiếu kho chứa.

“Muối là ngành sản xuất lao động nặng nhọc nhưng thu nhập lại thấp. Vì thế có sự cạnh tranh lao động giữa ngành muối với các ngành khác. Do thu nhập làm muối thấp, một số diêm dân bỏ ruộng không sản xuất tìm kiếm việc làm khác có thu nhập cao hơn”, ông Võ Văn Hưng nói.

Thứ trưởng Bộ NN&MT Võ Văn Hưng khẳng định, thời gian tới, Bộ NN&MT sẽ tập trung nâng cao sản lượng, chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm, đẩy mạnh sản xuất, chế biến, tiêu thụ muối trong nước; đồng thời, đầu tư phát triển sản xuất muối ở những nơi có điều kiện tự nhiên thuận lợi theo hướng tập trung, quy mô lớn, hình thành vùng sản xuất muối công nghiệp với công nghệ hiện đại, gắn sản xuất với chế biến, thu hồi các sản phẩm sau muối và các ngành kinh tế khác như du lịch nông thôn và dịch vụ chăm sóc sức khỏe, làm đẹp…

Phát triển ngành muối đồng bộ các lĩnh vực: Sản xuất, chế biến, bảo quản và tiêu thụ muối, gắn chuyển dịch cơ cấu sản xuất muối với đổi mới công nghệ, đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng đồng muối để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả trên đơn vị diện tích. Quan trọng nhất là phải bảo đảm sinh kế, nâng cao thu nhập cho diêm dân, tiến tới làm giàu bằng nghề muối.

Tại Hội nghị, các đại biểu cũng đã tập trung thảo luận, đóng góp ý kiến để tìm ra hướng đi mới để nâng cao giá trị hạt muối, góp phần nâng cao thu nhập cho diêm dân Bạc Liêu nói riêng và cả nước nói chung.