Phát triển và nâng tầm giá trị trà Shan Tuyết

Sự kiện có sự tham dự của bà Hoàng Thị Hạnh, nguyên Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (nay là Bộ Dân tộc và Tôn giáo), cùng nhiều chuyên gia đầu ngành về nông nghiệp, văn hóa và trà.

Hội thảo được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành Nông nghiệp và Môi trường (1945–2025), đồng thời là hoạt động hưởng ứng Lễ hội trà Shan Tuyết tỉnh Lào Cai và Festival Sông Hồng 2025. Đây là diễn đàn quan trọng để đánh giá toàn diện tiềm năng, hiện trạng và đề xuất các giải pháp chiến lược nhằm phát triển bền vững vùng chè Shan Tuyết, đồng thời thúc đẩy xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị cho sản phẩm đặc hữu của Suối Giàng.

Trong 9 tháng năm 2025, tổng giá trị xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt hơn 52 tỷ USD, tăng 14% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh sự phục hồi ấn tượng của ngành nông nghiệp. Cán cân thương mại đạt thặng dư gần 16 tỷ USD, tăng 17,6% và tiến gần mục tiêu 70 tỷ USD của năm 2025. Riêng ngành chè, năm 2024 đạt hơn 1,1 triệu tấn, xuất khẩu 147 tấn, kim ngạch 257 triệu USD. 10 tháng năm 2025, xuất khẩu trà đạt 109 tấn với kim ngạch 188 triệu USD, cho thấy dư địa phát triển rất lớn, trong đó có trà Shan Tuyết Suối Giàng.

Phát biểu tại hội thảo, bà Vũ Thị Mai Oanh – Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai nhấn mạnh mong muốn xây dựng một chiến lược dài hơi cho sản phẩm trà Shan Tuyết, từ nghiên cứu giá trị văn hoá, sinh thái đến định vị thương hiệu trên thị trường.

Theo bà Oanh, việc tổ chức hội thảo không chỉ dừng ở trao đổi chuyên môn mà còn nhằm định hướng rõ ràng từ các chuyên gia, tạo ra hướng đi đồng tốc – đồng nhịp giữa quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Bà đặc biệt đề xuất mục tiêu xây dựng Lễ hội Trà Quốc tế tại Lào Cai, biến trà Shan Tuyết trở thành biểu tượng văn hoá – du lịch độc đáo của địa phương.

Tại hội thảo, ông Nguyễn Hữu Lực – Chủ tịch UBND xã Văn Chấn đã giới thiệu khái quát về lịch sử và văn hoá gắn với cây trà Shan Tuyết lâu đời trên địa bàn. Ông Lực cho biết trà Shan Tuyết không chỉ là một loại nông sản mà còn là dấu ấn văn hoá của đồng bào vùng cao, gắn liền với truyền thống canh tác bền vững và gìn giữ rừng.

Bên cạnh đó, ông Lực ghi nhận vai trò của doanh nghiệp tư nhân và các gia đình sản xuất trà trong việc gìn giữ chất lượng, phát triển mẫu mã và định vị thương hiệu trà Shan Tuyết trên thị trường. Ông cho rằng để trà Shan Tuyết có thể vươn xa hơn, địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và quốc tế.

Hướng tới thương hiệu trà quốc tế cho Lào Cai và định hướng phát triển

Hội thảo với sự thống nhất cao về việc cần xây dựng chuỗi giải pháp toàn diện: từ bảo tồn nguồn gen chè cổ thụ, nâng cao chất lượng chế biến, chuẩn hoá quy trình sản xuất đến phát triển du lịch trải nghiệm gắn với cây chè.

Đây được xem là nền tảng quan trọng để Lào Cai từng bước đưa trà Shan Tuyết trở thành thương hiệu mạnh, có sức cạnh tranh cao và hướng tới tổ chức Lễ hội Trà Quốc tế trong tương lai gần.

Ông Lê Huy Cường, Hội Cây Di sản Việt Nam (Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam) cho rằng, địa phương cần sớm hoàn thiện quy hoạch tổng thể vùng chè Shan Tuyết; lập hồ sơ đề nghị công nhận 400 cây di sản; bảo vệ nghiêm ngặt khu vực các cây quý; phục hồi cây chè Tổ bị hư hại và tổ chức các hoạt động vinh danh gắn với quảng bá du lịch.

Phát biểu tại hội thảo, TS. Đào Xuân Hưng chia sẻ: “Ngành chè, đặc biệt là trà Shan Tuyết Suối Giàng đang sở hữu tiềm năng lớn để vươn tầm quốc gia và quốc tế nhờ quần thể hơn 40.000 cây chè cổ thụ quý hiếm, nhiều cây từ 100 đến hơn 500 năm tuổi, phân bố trên 400 ha rừng tự nhiên ở độ cao khoảng 1.400m. Đây là tài nguyên sinh thái, văn hóa đặc biệt hiếm có, gắn bó mật thiết với đời sống và ký ức của cộng đồng dân tộc nơi đây. Tuy nhiên, giá trị sản phẩm vẫn chưa tương xứng, thương hiệu chưa được định vị rõ ràng, chuỗi liên kết còn yếu và ứng dụng khoa học công nghệ chưa đồng bộ”.

Tiến sĩ Đỗ Minh Hà, Giảng viên Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, đã chia sẻ phương pháp xác định tuổi cây nhằm xây dựng cơ sở khoa học để đánh giá giá trị lịch sử, văn hóa và kinh tế của từng cây chè cổ thụ. Nghiên cứu này sẽ hỗ trợ công tác quản lý và bảo tồn lâu dài.

Hội thảo không chỉ nhằm nâng cao chất lượng và xúc tiến thương mại cho các sản phẩm trà, mà còn tạo diễn đàn giao lưu, kết nối, qua đó lan tỏa giá trị đặc sắc của trà Shan Tuyết nói chung và của vùng Suối Giàng, xã Văn Chấn nói riêng.