Quản trị bằng dữ liệu để nâng hiệu quả công tác dân tộc, tôn giáo
Các chuyên gia đề xuất chuyển công tác dân tộc, tôn giáo từ “có dữ liệu” sang “quản trị bằng dữ liệu”, ứng dụng AI, dự báo sớm và đo lường tác động để chính sách sát thực tiễn, hiệu quả hơn.
Ngày 21/8, tại Cần Thơ, Học viện Dân tộc (Bộ Dân tộc và Tôn giáo) tổ chức tọa đàm khoa học “Nghiên cứu xây dựng đề án phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực công tác dân tộc, tôn giáo”.
Chuyển từ “có dữ liệu” sang “quản trị bằng dữ liệu”
Tại tọa đàm, ông Nguyễn Hoàng Hành - Phó Vụ trưởng Vụ Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo (Bộ Dân tộc và Tôn giáo) cho rằng, cần xác lập dữ liệu trở thành một nguồn lực chiến lược và nghiên cứu xây dựng Data Hub 3.0+ về công tác dân tộc, tôn giáo.
Đây không đơn thuần là một kho chứa báo cáo hay một “ốc đảo dữ liệu”, mà trở thành trung tâm tích hợp dữ liệu, tri thức, phân tích, dự báo và minh chứng chính sách; kết nối với kiến trúc dữ liệu chung.
Ông Nguyễn Hoàng Hành nhấn mạnh: việc chuyển từ phản ánh tình hình sang dự báo và cảnh báo sớm; đưa AI thành “trợ lý phân tích” có kiểm soát.
“Giá trị cao nhất của khoa học và công nghệ không chỉ là giải thích vụ việc sau khi xảy ra, mà phải nhận diện tín hiệu khi vấn đề mới hình thành”, ông Nguyễn Hoàng Hành phân tích.
Từ thực tế này, ông Nguyễn Hoàng Hành cho rằng, trong Đề án trình Chính phủ thời gian tới, cần thiết kế và thí điểm một chu trình nghiệp vụ số thống nhất gồm: Nắm tình hình, kiểm chứng, phân tích, dự báo, cảnh báo sớm, tham mưu, truyền thông và theo dõi phản hồi.
Dữ liệu phải “sống”, chính sách phải bắt đầu từ thực tiễn
Về yêu cầu đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào giải quyết những vấn đề cụ thể tại vùng đồng bào DTTS, Ts. Sơn Chanh Đa - Giảng viên Trường Đại học Cần Thơ cho rằng, cần có cơ chế đặt hàng đối với các nhiệm vụ nghiên cứu trong lĩnh vực công tác dân tộc, tôn giáo.
.jpg)
“Muốn phát triển sinh kế của đồng bào DTTS, nếu không có cơ sở để đề xuất định hướng, kiến nghị, thì có thể đặt hàng các nhà khoa học. Trên cơ sở đó sẽ nghiên cứu chính sách, xây dựng đề án khoa học hơn”, Ts. Sơn Chanh Đa cho hay.
Ts. Sơn Chanh Đa chỉ ra một khoảng trống cần được quan tâm là hệ thống thư viện số, kho dữ liệu số về di sản, văn hóa, sinh kế. Nguồn tư liệu lưu trữ lâu dài tạo nền tảng cho các nghiên cứu chuyên sâu trong tương lai. Đồng thời, xây dựng một bộ chỉ số đánh giá về khoa học công nghệ.
Tiếp nối vấn đề này, PGs.Ts. Võ Hồng Tú -Phó Giám đốc Phân hiệu Đại học Cần Thơ tại Hậu Giang cho rằng, một trong những yêu cầu quan trọng là hệ thống dữ liệu phải “sống”.
Theo PGs.Ts. Võ Hồng Tú, dữ liệu trong kho lưu trữ cần thường xuyên cập nhật, bổ sung. Chỉ khi dữ liệu phản ánh đúng những thay đổi của đời sống, mới có cơ sở để đề xuất các chính sách phù hợp.
“Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong công tác dân tộc, tôn giáo cần bắt nguồn từ những vấn đề thực tiễn của đồng bào”, PGs.Ts. Võ Hồng Tú nhấn mạnh.
Ông Phạm Anh Tuấn - Phó Chánh văn phòng Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ nhận định, Đề án cần tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa thiết thực như bảo tồn văn hóa, số hóa di sản dân tộc, tôn giáo; đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến sinh kế tại vùng đồng bào DTTS.
Theo ông Tuấn, các mục tiêu của Đề án cũng cần được điều chỉnh theo hướng định lượng rõ ràng hơn để thuận lợi cho việc triển khai và đánh giá hiệu quả.
“Cần có cơ chế khuyến khích đổi mới sáng tạo gắn liền với đặc thù từng địa bàn, hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp, các sản phẩm OCOP… của đồng bào DTTS, dựa trên nền tảng công nghệ số”, ông Tuấn nói.
Một nội dung khác được các đại biểu đặc biệt quan tâm là đào tạo nguồn nhân lực. Đề án cần làm rõ hơn vai trò của giáo dục và đào tạo là một trụ cột trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng.
“Giáo dục và đào tạo là một trong những nền tảng quan trọng để tạo nguồn nhân lực, nâng cao dân trí và tăng cường khả năng tiếp cận, thụ hưởng thành quả về chuyển đổi số trong vùng đồng bào DTTS”, ông Danh Hoàng Nguyên - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP. Cần Thơ khẳng định.
