Những phong tục cưới hỏi độc đáo của đồng bào Dao Đỏ được tái hiện sinh động tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, thu hút đông đảo du khách trong dịp Quốc khánh 2/9.

Hoạt động tái hiện Lễ cưới truyền thống dân tộc Dao, ngành Dao Đỏ do Trung tâm Văn hóa và Thông tin Du lịch tỉnh Cao Bằng phối hợp với Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam tổ chức, là điểm nhấn trong chuỗi sự kiện chào mừng Tết Độc lập. Chương trình góp phần giới thiệu, bảo tồn và lan tỏa những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc Việt Nam.

Cao Bằng là địa bàn cư trú của nhiều dân tộc, trong đó người Dao gồm hai ngành Dao Đỏ và Dao Tiền. Người Dao Đỏ chiếm số đông, lưu giữ nhiều nét văn hóa phong phú với các nghi lễ gắn bó mật thiết với vòng đời con người. Trong đó, cưới hỏi được xem là sự kiện trọng đại, không chỉ đánh dấu sự trưởng thành của đôi trai gái mà còn là dịp gắn kết hai gia đình, dòng họ.

Một phong tục đặc biệt trong lễ cưới Dao Đỏ là việc chọn số lẻ cho đoàn đưa dâu. Đoàn thường gồm 9, 11 hoặc 13 người. Theo quan niệm truyền thống, khi đón thêm cô dâu, số người trong đoàn sẽ trở thành số chẵn, tượng trưng cho sự đầy đủ, đoàn tụ. Ngược lại, nếu đi số chẵn, khi đón cô dâu về sẽ thành số lẻ, được cho là biểu tượng của sự chia ly, không may mắn.

Lễ vật nhà trai mang sang nhà gái gồm đôi gà, rượu, thịt lợn cùng các vật phẩm dành cho cô dâu như bạc trắng, vòng cổ, vòng tay, xà tích, áo yếm và hoa tai. Sau khi kiểm tra lễ vật, hai bên gia đình viết hôn tự bằng chữ Nho, cùng ký tên và mỗi bên giữ một bản như sự xác nhận cho cuộc hôn nhân.

Trong ngày cưới, cô dâu khoác bộ trang phục truyền thống với sắc đỏ chủ đạo, đeo nhiều trang sức bạc ở cổ và tay. Điểm đặc biệt là chiếc khăn đỏ lớn phủ kín khuôn mặt. Theo quan niệm của người Dao Đỏ, cô dâu không nên để ánh mặt trời nhìn thấy mặt trong ngày cưới nhằm tránh “mất vía”, cầu mong cuộc sống hôn nhân thuận lợi, may mắn.

Đoàn nhà gái đưa dâu, còn gọi là đoàn Săn cha, mặc trang phục truyền thống, cùng cô dâu lên đường về nhà trai trong tiếng kèn chúc mừng. Cô dâu được phù dâu che ô suốt hành trình. Chiếc ô vừa có tác dụng che nắng vừa mang ý nghĩa biểu tượng cho sự chu toàn, đầy đủ khi cô gái về nhà chồng.

Khi hai đoàn gặp nhau, đội kèn hai bên thổi những giai điệu chào hỏi, chúc phúc và cúi chào nhau theo nghi thức truyền thống. Một trong những nghi lễ gây ấn tượng với du khách là lễ trừ tà trước cửa nhà trai. Cô dâu đứng quay lưng vào nhà để thầy mo thực hiện nghi thức với nước lá bưởi, làm lễ cắt tiết gà nhằm xua đuổi những điều không may có thể theo đoàn đưa dâu.

Sau đó, nhà trai cử một cô gái ra rửa chân, thay giày mới cho cô dâu với ý nghĩa “để lộc lại” cho cô gái trẻ. Cô dâu tiếp tục bước qua chậu nước có đặt con dao dùng trong nghi thức trước khi chính thức bước vào nhà trai.

Bên trong nhà, đôi tân lang, tân nương thực hiện nghi lễ Thập nhị bái trước bàn thờ gia tiên. 12 lần bái thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, cầu mong gia đình mới được bình an, làm ăn thuận lợi, con cháu đông đúc. Chủ hôn cũng làm lễ trình báo tổ tiên về việc gia đình có thêm thành viên mới, gửi gắm mong ước đôi vợ chồng trẻ hòa thuận, hạnh phúc.

Sau các nghi lễ chính, hai họ cùng dự bữa cơm mừng, hát đối đáp giao duyên và thưởng thức những món ăn truyền thống. Qua màn tái hiện, lễ cưới Dao Đỏ hiện lên với sắc đỏ rực rỡ, tiếng kèn ngân vang cùng hệ thống phong tục, tín ngưỡng, trang phục và ẩm thực đặc sắc.

Chương trình không chỉ mang đến trải nghiệm thú vị cho du khách mà còn góp phần giúp cộng đồng hiểu hơn về đời sống tinh thần của người Dao Đỏ, nâng cao ý thức bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại.

Độc đáo Lễ cúng no đủ của người Ê Đê

Về Lâm Thượng xem người Dao “nhảy lửa”