Mô hình tốt - câu chuyện hay

Sinh kế xanh giúp bà con miền núi Sơn La thoát nghèo bền vững

Tàng Phong • 13/11/2026 13:55

Mô hình nông nghiệp sinh thái kết hợp bảo vệ rừng của bà con dân tộc Mông ở bản Hua Tạt, xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La đang trở thành điểm sáng tiêu biểu về sinh kế xanh, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Anh Bai 8
Ông Tráng A Cao - Giám đốc HTX Nông nghiệp A Cao: "Ước mơ của tôi là tiếp tục làm nông nghiệp xanh, giúp thêm bà con vươn lên thoát nghèo bền vững"

Đột phá sinh kế trên đất dốc, xóa đói giảm nghèo bền vững

Trước đây, đời sống của bà con dân tộc Mông ở bản Hua Tạt phụ thuộc chủ yếu vào độc canh ngô, lúa nương một vụ. Canh tác trên đất dốc và thói quen lạm dụng thuốc trừ cỏ khiến đất đai nhanh chóng bị bạc màu, chai cứng, chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học tăng cao nhưng hiệu quả kinh tế mang lại không đáng kể.

Nhận thức rõ những hạn chế đó, năm 2018, ông Tráng A Cao xin thôi giữ chức Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng bản Hua Tạt, mạnh dạn thành lập Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp A Cao, vận động các hộ thành viên chuyển đổi diện tích cây trồng kém hiệu quả sang các loại cây ăn quả sinh thái.

Theo quy trình VietGAP và hướng tới hữu cơ, các thành viên được tập huấn tự ủ phân vi sinh, đạm cá, chế biến thuốc trừ sâu sinh học và dùng hệ thống tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước. Bà con kiên quyết không dùng thuốc trừ cỏ hóa học.

"Trước đây phun thuốc hóa học mỗi lần mất 3 - 5 triệu đồng. Bây giờ chuyển sang canh tác sinh thái, hữu cơ, tự ủ phân vi sinh và dùng hệ thống tưới nhỏ giọt, vừa nhàn nhân công lại tiết kiệm chi phí. Tuy mẫu mã quả hữu cơ không đỏ đẹp bằng hàng phun thuốc, nhưng các cửa hàng thực phẩm sạch dưới Hà Nội rất chuộng, làm ra đến đâu bán hết đến đó", ông Cao kể.

Đến nay, HTX Nông nghiệp A Cao quy tụ 7 hộ gia đình thành viên là người Mông, với tổng diện tích canh tác từ 15 - 20 ha. Nhờ áp dụng quy trình VietGAP, hướng tới tiêu chuẩn hữu cơ và gắn mã QR truy xuất nguồn gốc, các sản phẩm chủ lực như quýt đường, cam canh, bơ 034, bơ Bút và lê... luôn có đầu ra ổn định. Nhờ chất lượng tốt, mỗi năm, hàng chục tấn nông sản của HTX được các cửa hàng thực phẩm sạch tại Hà Nội bao tiêu.

Với thu nhập trung bình mỗi hộ đạt từ 500 - 600 triệu đồng/năm, 7 hộ thành viên trong HTX Nông nghiệp A Cao đã hoàn toàn thoát nghèo.

"Ước mơ của tôi là tiếp tục làm nông nghiệp xanh, giúp thêm bà con vươn lên thoát nghèo bền vững", ông Cao trải lòng.

Giữ rừng nguyên sinh, phát triển nông thôn mới

Không chỉ dừng lại ở phát triển cây ăn quả sinh thái, mô hình của HTX Nông nghiệp A Cao đạt hiệu quả vượt trội nhờ biết dựa vào lợi thế 366 ha rừng nguyên sinh bao quanh bản.

Nhiều năm nay, quy định bảo vệ rừng đã được đưa vào quy ước của bản Hua Tạt: Hộ gia đình nào phá rừng làm nương rẫy sẽ không được xét công nhận Gia đình văn hóa.

Việc giao rừng cho cộng đồng dân cư quản lý kết hợp với chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng và các hoạt động tuyên truyền pháp luật được triển khai thường xuyên đã giúp nhận thức của người dân thay đổi căn bản. Bà con ngày càng ý thức rõ hơn vai trò và tầm quan trọng của "lá phổi xanh".

Rừng ở địa phương phải do bà con giữ. Việc giữ rừng nguyên sinh mang lại giá trị đa tầng cho sinh kế bền vững: Không chỉ giúp điều hòa khí hậu, bảo vệ nguồn nước ngầm phục vụ tưới tiêu mà còn hạn chế tối đa nguy cơ sạt lở đất trong mùa mưa bão. Sự chủ động bảo vệ rừng đã tạo nền tảng vững chắc cho nông nghiệp sinh thái và du lịch cộng đồng tại địa phương.

"Các chuyên gia đi thực tế đều đánh giá vườn cây ăn quả nằm dưới chân rừng của chúng tôi là mô hình nông nghiệp sinh thái kiểu mẫu, thuận theo tự nhiên", ông Cao phấn khởi chia sẻ.

Có thể nói, HTX Nông nghiệp A Cao là minh chứng sống động về việc gắn kết bảo vệ rừng với đổi mới tư duy sản xuất giúp đồng bào Mông làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.

Mô hình quản lý rừng nguyên sinh kết hợp canh tác sinh thái khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường của đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đang tích cực góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030, hướng tới xây dựng nông thôn mới phát triển bền vững nơi vùng cao Sơn La.

    Sinh kế xanh giúp bà con miền núi Sơn La thoát nghèo bền vững
    • Mặc định