Tháng cô hồn không cúng có bị gặp đen đủi không?
Tháng 7 âm lịch, dân gian thường gọi là “tháng cô hồn”, luôn gắn với nhiều quan niệm về thế giới tâm linh, trong đó có nỗi lo nếu không cúng kiếng đầy đủ sẽ bị “vong theo”, gặp điều không may. Tuy nhiên, điều này không phù hợp với Chánh pháp trong Phật giáo.
Nét văn hóa hay nỗi sợ "cô hồn"?
Tháng 7, nhiều hộ kinh doanh, đặc biệt là các gia đình người Hoa tại khu vực Chợ Lớn (TP. Hồ Chí Minh) vẫn duy trì tục cúng cô hồn với mong muốn cầu bình an, làm ăn thuận lợi. Mâm lễ thường gồm gạo, muối, bánh kẹo, trái cây, tiền lẻ và một số vật phẩm khác.
Tuy nhiên, bên cạnh ý nghĩa tâm linh và văn hóa, một số nơi đã xuất hiện hình ảnh nhiều người tập trung chờ nhận lễ vật, thậm chí chen lấn, dùng vợt, thùng giấy để tranh giành tiền và đồ cúng. Tình trạng này gây mất an ninh trật tự, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân và giao thông khu vực.
Trước thực tế đó, lực lượng chức năng tại phường Chợ Quán đã phải can thiệp, vận động các gia đình thay đổi cách thức phát lễ. Thay vì rải tiền, nhiều nơi chuyển sang phát quà từ thiện theo thứ tự, sử dụng phiếu nhận nhằm đảm bảo an ninh trật tự.
Những hình ảnh trên cũng đặt ra câu hỏi: Liệu việc cúng cô hồn có phải là nghĩa vụ bắt buộc để tránh gặp điều không may? Việc không cúng trong tháng 7 âm lịch có đồng nghĩa với việc bị “vong theo” hay gặp vận hạn?
Trong quan niệm dân gian của người Việt, tháng 7 âm lịch là khoảng thời gian đặc biệt khi người ta tin rằng, cõi âm và cõi dương có sự giao hòa. Từ đó hình thành nhiều tập tục như cúng cô hồn, phóng sinh, làm lễ cầu an.
Không ít người vẫn truyền tai nhau rằng, nếu không chuẩn bị lễ vật hoặc không cúng đúng cách trong tháng này có thể bị “vong theo”, gặp chuyện không thuận lợi. Tuy nhiên, đây chủ yếu là những quan niệm dân gian, phản ánh tâm lý mong muốn tìm kiếm sự bình an của con người trước những điều chưa thể lý giải.
Phật giáo nhìn nhận thế nào về cúng cô hồn
Câu “có kiêng có lành” thường được viện dẫn để biện minh cho những tập tục này. Nhưng trên thực tế, nó chỉ mang tính chất trấn an tâm lý nhất thời, không giải quyết được nỗi sợ căn nguyên. Người càng tin vào các kiêng kỵ vô lý thì càng dễ rơi vào vòng xoáy mê tín, lệ thuộc vào những điều không thật, dẫn đến mất tự do trong đời sống.
Tổ tư vấn Báo Giác Ngộ (Cơ quan ngôn luận của Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố Hồ Chí Minh) lý giải vấn đề này như sau:
Người Phật tử Việt Nam hiện nay cần thẳng thắn nhìn nhận rằng, kinh Phật không hề nói đến việc Diêm Vương mở cửa địa ngục vào tháng Bảy. Nên không có ngày “âm khí xung thiên”, ma quỷ đồng loạt tràn lên dương thế phá phách, xin ăn mặc vào ngày rằm tháng Bảy.
Nếu tin vào việc Diêm Vương mở địa ngục vào tháng Bảy, rồi thành lệ: “Tháng Bảy cần kiêng kỵ nhiều điều để không bị ma quỷ làm hại, nhất là trong ngày rằm tháng Bảy nhà nào cũng phải có lễ cúng cho cô hồn ăn uống no nê, đốt vàng mã thật nhiều chứ còn để họ đói khát, thiếu thốn là sẽ bị quấy phá” là không phù hợp với Chánh pháp.
Vì vậy, cúng cô hồn trong tháng 7 âm lịch nên được nhìn nhận như một nét văn hóa thể hiện lòng từ bi, sự sẻ chia và tưởng nhớ người đã khuất, thay vì xuất phát từ nỗi sợ bị quấy phá.
Điều quan trọng không nằm ở lễ lớn nhỏ, mà ở cách con người nuôi dưỡng tâm thiện, sống nhân ái và tỉnh thức trong đời sống hằng ngày.
