Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung: Sửa đổi Luật Tín ngưỡng, tôn giáo phải bảo đảm tính hài hòa, phù hợp

Bảo đảm hài hòa, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung cho biết: Ngày 18/11/2016, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XIV đã thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo. Việc ban hành Luật năm 2016 là sự cụ thể hóa quan điểm, chủ trương của Đảng về tín ngưỡng, tôn giáo, cũng như các quy định của Hiến pháp năm 2013 về quyền con người, quyền công dân, trong đó có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo.

“Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 đã góp phần thiết lập hành lang pháp lý quan trọng, tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân tôn giáo thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này”, Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung nhấn mạnh.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung, qua hơn 8 năm triển khai thực hiện, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 đã bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc. Trong đó, Luật chưa có quy định về nguyên tắc, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân khi thực hiện hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng; một số quy định liên quan đến thẩm quyền của UBND cấp huyện không còn phù hợp trong mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Tuy nhiên, các quy định này vẫn đang được điều chỉnh tại Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016, cần được sửa đổi, bổ sung để thực hiện phân quyền, phân cấp, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người và hoàn thiện các biện pháp quản lý nhà nước trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo mới phát sinh.

Để khắc phục những hạn chế, bất cập nêu trên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã đưa dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) vào Chương trình lập pháp năm 2026. Thực hiện nhiệm vụ Chính phủ giao, thời gian qua, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã khẩn trương xây dựng hồ sơ dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).

Theo đó, các chính sách của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) tập trung vào 4 nhóm nội dung chính: Xác lập nguyên tắc, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân khi thực hiện hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng; phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo; bổ sung các biện pháp quản lý nhà nước trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo; đơn giản hóa thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo.

Trên cơ sở 4 nhóm chính sách này, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án luật, trình Chính phủ theo đúng tiến độ.

Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung nhấn mạnh, quá trình xây dựng Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) là quá trình khó và phức tạp, bởi đây là lĩnh vực nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân, đồng thời gắn với yêu cầu quản lý nhà nước. Việt Nam là quốc gia đa dân tộc, đa tôn giáo, với 16 tôn giáo được công nhận, do đó Luật phải bảo đảm tính hài hòa, phù hợp và có khả năng áp dụng chung cho các tôn giáo.

“Hội nghị hôm nay là diễn đàn cởi mở, thiết thực, phát huy tinh thần dân chủ và trách nhiệm. Các đại biểu đã chủ động, tích cực trao đổi, thảo luận, đóng góp ý kiến đối với các chính sách mới trong hồ sơ dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi)”, Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung khẳng định.

Tại Hội nghị, các đại biểu cơ bản thống nhất với các chính sách mới được đề xuất trong hồ sơ dự thảo luật. Dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo hiện hành, đồng thời bổ sung, hoàn thiện nhiều nội dung phù hợp với thực tiễn. Nhiều ý kiến nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường quản lý hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng; đồng thời kiến nghị tiếp tục rà soát, xây dựng dự thảo chi tiết, cụ thể hơn, bảo đảm tiệm cận với các điều ước, văn bản pháp luật quốc tế.

PGs.Ts. Hoàng Thị Lan - Viện trưởng Viện Dân tộc và Tôn giáo đánh giá, dự thảo Luật được chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng, tiếp thu nghiêm túc ý kiến của các cơ quan, đơn vị liên quan. Bà cho rằng các quy định về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng cần được cụ thể hóa rõ ràng, chi tiết hơn.

Gs.Ts. Đỗ Quang Hưng - Trường Đại học Quốc gia Hà Nội, nhận định những điểm mới trong dự án Luật sửa đổi đã phản ánh đúng các “điểm nghẽn” trong thực tiễn quản lý hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo hiện nay. Ông đề xuất bổ sung các quy định về tự do tín ngưỡng, tôn giáo; nguyên tắc bình đẳng về tín ngưỡng, tôn giáo thiểu số; đồng thời đưa nội dung du lịch tâm linh vào các điều khoản của dự thảo Luật.

Ngoài ra, Gs.Ts. Đỗ Quang Hưng cũng kiến nghị cần có quy định cụ thể về quyền hạn của cộng đồng dân cư trong việc tham gia quản lý lễ hội, hoạt động tín ngưỡng.

Còn theo Ts. Bùi Thanh Hà - Nguyên Phó trưởng Ban Tôn giáo Chính phủ, Chỉ thị số 18-CT/TW ngày 10/1/2018 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 25-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa IX về công tác tôn giáo trong tình hình mới đã nhấn mạnh đến việc phát huy nguồn lực tôn giáo trong quá trình phát triển đất nước. Chúng ta cũng nên xem xét đưa quan điểm này trở thành điểm nhấn trong Luật, sẽ tạo niềm tin cho các tổ chức tôn giáo, đồng thời thể hiện rõ quan điểm, chính sách nhất quán của Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo.

Xây dựng dự thảo Luật sửa đổi đi vào trọng tâm, trọng điểm

Tại Hội nghị các đại biểu cũng thảo luận, góp ý về việc phân quyền, phân cấp để đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Đồng thời cần xây dựng dự thảo luật đi vào trọng tâm, trọng điểm.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Triệu Thế Hùng - Phó trưởng Ban Tư pháp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đánh giá cao hồ sơ dự thảo Luật do Ban Tôn giáo Chính phủ - Bộ Dân tộc và Tôn giáo xây dựng.

Tuy nhiên, theo ông Hùng, việc sửa đổi Luật lần này cần tập trung tổng kết đầy đủ quá trình triển khai thực hiện thời gian qua, làm rõ những nội dung đã phát huy hiệu quả cũng như những vấn đề còn vướng mắc, bất cập cần điều chỉnh, bổ sung, qua đó bảo đảm dự thảo đúng trọng tâm, trọng điểm. Đồng thời, cần đánh giá kỹ tác động của các nội dung sửa đổi, bổ sung để Luật khi ban hành có tính khả thi cao, thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương của Đảng.

Theo ông Hùng, Ủy ban Văn hóa và Xã hội được Quốc hội giao nhiệm vụ thẩm tra dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) và sẽ ban hành văn bản thẩm tra, đồng hành chặt chẽ với cơ quan soạn thảo. Ủy ban đang phối hợp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo tiếp tục tổ chức lấy ý kiến góp ý rộng rãi đối với dự thảo Luật, hướng tới xây dựng một đạo luật đi vào cuộc sống, tháo gỡ hiệu quả những vướng mắc trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo hiện nay.