Những đầm tôm mang lại tiền tỷ giờ đây trở thành gánh nặng nợ nần của nhiều gia đình. (Ảnh: Phạm Tiến)Những ngôi nhà bị siết nợ
Ngôi nhà của vợ chồng ông Nguyễn Văn Mẫu ở thôn Tân Hải đã không còn. Sau khi bị ngân hàng phát mại, chủ mới đã san phẳng để xây dựng công trình khác. Chủ cũ thì rời khỏi địa phương từ nhiều năm trước.
Đó không phải trường hợp cá biệt. Theo thống kê tại thôn Tân Hải, xã Ninh Châu đã có 20 ngôi nhà nằm trong diện xử lý tài sản bảo đảm. Phần lớn chủ nhân đều là những hộ từng tham gia nuôi tôm thẻ chân trắng trước đó.
Ông Hoàng Minh Lợi hiện vẫn sống trong ngôi nhà của mình, nhưng tâm trạng luôn bất an. Khoản nợ khoảng 10 tỷ đồng khiến gia đình ông gần như không còn khả năng xoay xở. “Tiền ăn còn khó, nói gì đến trả lãi. Khi nào ngân hàng siết thì mình chịu thôi”, ông Lợi nói.
Không chỉ nợ ngân hàng, nhiều hộ còn nợ người thân, bạn bè. Mỗi khoản vài trăm triệu, cộng lại thành con số khổng lồ khiến họ khó lòng mà gánh nổi.
Chòi canh tôm đã trở thành phế tích. (Ảnh: Phạm Tiến)Thời kỳ hoàng kim của con tôm thẻ chân trắng ở vùng bãi ngang Ninh Châu đã lùi vào dĩ vãng. Thay vào đó là những khoản nợ ngân hàng khổng lồ đang đè nặng lên đôi vai của nhiều hộ nông dân. Không chỉ là nợ, nhiều hộ còn lâm vào cảnh bỏ xứ ra đi, gia đình ly tán. Ở Ninh Châu, không hiếm những trường hợp vợ chồng bỏ đi khỏi địa phương vì không còn khả năng trả nợ, để lại con cái cho ông bà chăm sóc.
Lối đi nào cho người nuôi tôm?
Ông Lê Ngọc Huân - Chủ tịch UBND xã Ninh Châu, xác nhận, từ năm 2025 đến nay, tại địa phương đã có 20 hộ dân bị “siết nhà” do nuôi tôm thất bại. Nhiều trường hợp phải “treo nợ”… Điều này, nếu không tìm được cách giải quyết triệt để sẽ gây ra những hệ lụy nhất định đối với tình hình kinh tế - xã hội tại địa phương.
Đầu tư lớn vào nuôi tôm, khiến không ít gia đình bị phát mại nhà ở. (Ảnh: Phạm Tiến)"Chính quyền địa phương cũng đã nhiều lần kiến nghị các ngân hàng giãn việc thu hồi nợ để các hộ dân tìm cách xoay xở. Trong điều kiện biến đổi khí hậu khó lường, địa phương cũng động viên người dân cần thay đổi cách nghĩ, cách làm để hướng tới nghề nuôi thủy sản bền vững", ông Hân cho biết thêm.
Như hộ ông Trần Văn Ngà, năm 2022 ông quyết định chuyển sang nuôi cá lóc. “Nuôi cá tuy lời không đột biến nhưng ổn định hơn”, ông Ngà nói. Với diện tích khoảng 0,8 ha, mỗi năm ông Ngà thu lãi 1 - 2 tỷ đồng. Tương tự, một số hộ khác cũng chuyển sang nuôi ốc hương, cá dìa, cá chim vây vàng… để giảm rủi ro.
Theo ông Nguyễn Hữu Vinh - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, trước đây, các vùng nuôi tôm ven biển, vùng cửa sông tại Quảng Trị chủ yếu tự phát, nuôi với quy mô nhỏ lẻ, thiếu tính bền vững. Điều này đã gây ra hệ lụy lâu dài, ảnh hưởng đến kinh tế của người dân.
Ông Nguyễn Hữu Vinh cũng cho biết thêm: Sở vừa trình UBND tỉnh Quảng Trị thống nhất chủ trương giao cho Sở xây dựng một đề án phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững đến 2030 và tầm nhìn đến 2045. Sau đó, Sở sẽ giao Chi cục Thủy sản chọn đơn vị tư vấn có uy tín để xây dựng và chuyển giao quy trình nuôi tôm công nghệ cao. Vùng nào không đủ điều kiện thì nuôi xen ghép, sinh thái, an toàn để giảm tải ô nhiễm môi trường và hạn chế rủi ro cho người nuôi.
Từ phát triển nóng, vượt quy hoạch trong việc nuôi tôm ở Ninh Châu đã để lại bài học rất đắt. Ao tôm bỏ hoang đến những mái nhà bị siết nợ, câu chuyện ở Ninh Châu không chỉ là bài học của một địa phương, mà còn có thể sẽ còn lặp lại ở những vùng ven biển khác, nếu người dân không nhận thức rõ được vấn đề và chính quyền, các cơ quan chuyên ngành không kịp thời định hướng cho người dân.
