Thuốc lá thế hệ mới gia tăng nguy cơ nghiện ở giới trẻ
Thuốc lá thế hệ mới len lỏi trên mạng xã hội, làm gia tăng nguy cơ nghiện Nicotine ở thanh thiếu niên.
Chiêu thức tiếp thị tinh vi nhắm vào giới trẻ
Sự gia tăng của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang đặt ra nhiều thách thức mới cho công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá tại Việt Nam, đặc biệt khi các sản phẩm này ngày càng tiếp cận giới trẻ mạnh mẽ, thông qua mạng xã hội và các hình thức quảng bá trá hình.
Sáng 22/5, tại Hà Nội, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) tổ chức hội thảo cập nhật thông tin về chủ đề Ngày Thế giới khôngthuốc lá 31/5/2026 và tình hình thực hiện các chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Theo đại diện Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, năm 2026, Tổ chức Y tế Thế giới lựa chọn chủ đề Ngày Thế giới không thuốc lá là: “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện Nicotine và thuốc lá”.
Thông điệp này mang tính thời sự, khi ngành công nghiệp thuốc lá đang thay đổi chiến lược tiếp thị, xây dựng hình ảnh “hiện đại”, “ít độc hại”, “thời thượng” cho các sản phẩm chứa Nicotine nhằm thu hút thanh thiếu niên và người trẻ tuổi.
Hiện nay, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng được thiết kế với bao bì bắt mắt, nhiều hương vị hấp dẫn, tích hợp yếu tố công nghệ và quảng bá rộng rãi trên môi trường số.
Các hình thức tiếp thị trá hình thông qua mạng xã hội, người nổi tiếng, tài trợ sự kiện hay nội dung giải trí trực tuyến đang khiến nicotine trở nên “thân thiện” hơn trong mắt giới trẻ.
Nguy cơ nghiện nicotine đang trẻ hóa
Theo các chuyên gia y tế, dù dưới bất kỳ hình thức nào, các sản phẩm thuốc lá và Nicotine đều gây hại cho sức khỏe. Nicotine là chất gây nghiện mạnh, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển não bộ, khả năng học tập, cảm xúc và sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên.
Đáng lo ngại, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong học sinh, đang gia tăng nhanh. Nếu năm 2019, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm học sinh từ 13 - 17 tuổi là 2,6%, thì đến năm 2023, khảo sát tại 11 tỉnh, thành phố cho thấy, con số này đã tăng lên 8,1%.
Điều này cho thấy, nguy cơ nghiện Nicotine đang trẻ hóa và len sâu vào trường học, gia đình cũng như đời sống của thanh thiếu niên.
Tại Việt Nam, thuốc lá được ước tính gây ra khoảng 103.000 ca tử vong mỗi năm. Gánh nặng kinh tế do thuốc lá gây ra lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng, bao gồm chi phí y tế, mất năng suất lao động, tử vong sớm và chi phí môi trường.
Các chuyên gia nhấn mạnh, thuốc lá là nguyên nhân của nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư, tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cùng nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác. Không chỉ ảnh hưởng tới người hút, khói thuốc còn gây hại cho những người xung quanh, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.
Cần giải pháp mạnh để bảo vệ thế hệ trẻ
Những năm qua, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá tại Việt Nam, đã đạt nhiều kết quả tích cực nhờ sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, ngành Y tế, địa phương và truyền thông.
Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã tạo hành lang pháp lý quan trọng để xây dựng môi trường không khói thuốc, kiểm soát quảng cáo, khuyến mại và tài trợ của ngành công nghiệp thuốc lá, tăng cường cảnh báo sức khỏe, hỗ trợ cai nghiện và nâng cao nhận thức cộng đồng.
Một dấu mốc đáng chú ý là việc Quốc hội thông qua Nghị quyết 173/2024/QH15, cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, vận chuyển, chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Theo đại diện Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, các cải cách về thuế thuốc lá được kỳ vọng sẽ giúp khoảng 2,1 triệu người tại Việt Nam bỏ thuốc hoặc không hút thuốc vào năm 2031; ngăn ngừa khoảng 700.000 ca tử vong sớm trong những thập kỷ tới; đồng thời tạo thêm khoảng 24.000 tỷ đồng nguồn thu ngân sách nhà nước mỗi năm.
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác phòng, chống tác hại thuốc lá vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, như tỷ lệ hút thuốc ở nam giới còn cao, việc thực thi quy định cấm hút thuốc tại nơi công cộng chưa hiệu quả và sự bùng phát của thuốc lá điện tử trên không gian mạng.
Theo đại diện Bộ Y tế, trong năm 2026, Bộ sẽ sửa đổi và trình Chính phủ, Quốc hội dự án Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm xử lý các khoảng trống pháp lý hiện nay, tăng cường bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước sự xuất hiện của các sản phẩm Nicotine thế hệ mới.
