Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

Toàn thế giới trên 178,3 triệu ca mắc COVID-19; dịch phức tạp tại Đông Nam Á

PV - 14:57, 19/06/2021

Theo trang thống kê worldometers.info, tính đến 22h ngày 18/6 (giờ Việt Nam), thế giới ghi nhận tổng cộng 178.322.286 ca mắc COVID-19, trong đó có 3.860.485 ca tử vong. Hiện có 162.841.301 bệnh nhân COVID-19 đã hồi phục, trong khi vẫn còn hơn 11,62 triệu bệnh nhân đang điều trị.

Nhân viên y tế lấy mẫu xét nghiệm COVID-19 tại Prayagraj, bang Uttar Pradesh, Ấn Độ. Ảnh: THX/TTXVN
Nhân viên y tế lấy mẫu xét nghiệm COVID-19 tại Prayagraj, bang Uttar Pradesh, Ấn Độ. Ảnh: THX/TTXVN

Quốc gia chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất vẫn là Mỹ với 34.378.217 ca mắc và 616.461 ca tử vong. Tuy nhiên, nhờ tỷ lệ tiêm chủng cao, số ca mắc mới theo ngày tại Mỹ đang giảm rõ rệt.

Do đó, trong cuộc thảo luận giữa các quốc gia thành viên Liên hợp quốc (LHQ), Mỹ đã nhất trí tổ chức tuần lễ cấp cao Đại Hội đồng (ĐHĐ) LHQ theo hình thức trực tiếp vào tháng 9 tới, với các biện pháp phòng ngừa dịch bệnh COVID-19 nghiêm ngặt. Trong một tuyên bố, nhà ngoại giao Mỹ Rodney Hunter cho biết, nước này hoan nghênh các nhà lãnh đạo trên thế giới tham dự sự kiện năm nay nhưng cũng khuyến khích các quốc gia thành viên rút gọn thành phần phái đoàn khi đến New York. Mỹ cũng đưa ra một số quy định rõ ràng nhằm bảo đảm cho tuần lễ cấp cao ĐHĐ LHQ diễn ra an toàn và thành công.

Theo đó, những phái đoàn đến New York dự sự kiện này cần phải thực hiện xét nghiệm trước và sau khi đến, thực hiện cách ly 7 ngày đối với những người chưa được tiêm chủng vaccine ngừa COVID-19 và kiểm tra thân nhiệt. Mỹ cũng khuyến khích các phái đoàn thực hiện định dạng "1+1" như hiện nay đối với các cuộc họp chung, tức là mỗi phái đoàn chỉ được cử 2 người vào hội trường họp của ĐHĐ cùng lúc và phải đeo khẩu trang cũng như giãn cách xã hội. Bên cạnh đó, Mỹ cũng sẽ đề nghị mỗi phái đoàn có tối đa 6 người và các cuộc họp không chính thức bên lề nên diễn ra theo hình thức trực tuyến.

Tại Ấn Độ, quốc gia chịu ảnh hưởng nghiêm trọng thứ hai trên thế giới, đã có thêm 62.480 ca mắc mới trong 24 giờ qua. Đây là ngày thứ 4 liên tiếp, số ca mắc mới trong ngày của Ấn Độ dưới mốc 70.000 ca. Như vậy, tính tới nay, tổng số ca mắc COVID-19 tại quốc gia Nam Á đã vượt mốc 29,79 triệu ca trong khi tổng số ca tử vong vì dịch bệnh cũng đã lên mức 384.275 ca.

Tiêm vaccine ngừa COVID-19 tại Phnom Penh, Campuchia. Ảnh: THX/TTXVN
Tiêm vaccine ngừa COVID-19 tại Phnom Penh, Campuchia. Ảnh: THX/TTXVN

Tình hình dịch bệnh tại Đông Nam Á vẫn diễn biến phức tạp. Ngày 18/6, Indonesia ghi nhận thêm 12.990 ca mắc mới - mức cao nhất trong một ngày từ trước đến nay kể từ cuối tháng 1, đưa tổng số ca mắc tại nước này lên 1.963.266 ca. Cũng trong 24 giờ qua, nước này ghi nhận thêm 290 trường hợp tử vong, đưa tổng số người không qua khỏi tại nước này lên 54.043.

Trước tình hình trên, Chính phủ Indonesia đã quyết định hoãn hai ngày lễ quốc gia và hủy một ngày nghỉ nhằm hạn chế người dân di chuyển. Theo quyết định mới nhất, Năm mới Hồi giáo được dời sang ngày 11/8, trong khi kỳ nghỉ lễ quốc gia nhân ngày sinh của Đấng tiên tri Mohamah được lùi sang ngày 20/10. Riêng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh 24/12 năm nay bị hủy bỏ. Không chỉ vậy, hàng loạt địa phương trên đảo Java đã áp đặt lệnh phong tỏa khi các bệnh viện quá tải do số ca mắc COVID-19 tăng vọt sau kỳ nghỉ lễ Eid al-Fitr của người Hồi giáo.

Trong báo cáo cập nhật mới nhất về Indonesia, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã cảnh báo về một mối nguy hiểm khác từ "các biến thể đáng lo ngại". Đầu tuần này, Bộ Y tế Indonesia cho biết đã phát hiện 107 ca nhiễm biến thể Delta trong 148 ca nhiễm 3 biến thể được WHO liệt vào trong danh sách cần quan tâm. Con số này tăng đáng kể so với 32 ca ghi nhận tuần trước. Do đó, WHO kêu gọi Indonesia thực thi các biện pháp nghiêm ngặt hơn và hành động khẩn cấp trước sự gia tăng các ca nhiễm biến thể đáng lo ngại.

Người dân đeo khẩu trang phòng dịch COVID-19 tại Singapore. Ảnh: THX/ TTXVN
Người dân đeo khẩu trang phòng dịch COVID-19 tại Singapore. Ảnh: THX/ TTXVN

Trong khi đó, Bộ Y tế Campuchia xác nhận tổng số ca mắc COVID-19 tại nước này đã vượt ngưỡng 41.000 ca, sau khi có thêm 799 ca mắc mới, trong đó có 702 ca lây nhiễm cộng đồng trong 24 giờ qua. Tuy nhiên, số ca hồi phục tiếp tục có dấu hiệu khả quan với 910 người khỏi bệnh. Tính đến nay, nước này ghi nhận tổng cộng 41.581 ca mắc COVID-19, trong đó 35.940 ca đã khỏi bệnh và 394 ca tử vong. Trước tình trạng số ca nhập cảnh mắc COVID-19 ở mức cao (97 ca trong ngày 18/6), Thủ tướng Campuchia Samdech Techo Hun Sen đã chỉ đạo các cơ quan chức năng đảm bảo điều trị riêng những ca nhập cảnh nhiễm các biến thể dễ lây lan, đồng thời yêu cầu phải cách ly riêng những trường hợp tiếp xúc với các bệnh nhân nhiễm những biến thể này.

Cùng ngày, Trung tâm Xử lý tình hình COVID-19 của Chính phủ Thái Lan (CCSA) đã điều chỉnh việc phân loại các khu vực kiểm soát dịch bệnh, đồng thời nới lỏng một số biện pháp hạn chế từ tuần tới. Căn cứ bảng phân loại khu vực mới có hiệu lực từ 21/6, thủ đô Bangkok cùng 3 tỉnh lân cận là Nonthaburi, Pathum Thani và Samut Prakan thuộc “vùng đỏ sẫm” kiểm soát COVID-19 tối đa và nghiêm ngặt; 11 tỉnh khác thuộc “vùng đỏ” kiểm soát COVID-19 tối đa và 53 tỉnh còn lại thuộc “vùng vàng” theo diện giám sát COVID-19. Cùng với việc điều chỉnh phân vùng phòng, chống COVID-19, CCSA đã nới lỏng một số biện pháp kiểm soát dịch bệnh. Thái Lan đã ghi nhận 3.058 ca mắc mới và 22 ca tử vong trong 24 giờ qua, nâng tổng số các ca mắc COVID-19 lên 210.782, trong đó có 1.577 ca tử vong.

Trong khi đó, với việc xuất hiện thêm các ổ dịch mới và số ca lây nhiễm trong cộng đồng có chiều hướng tăng trở lại, nhà chức trách Singapore quyết định điều chỉnh kế hoạch giãn cách xã hội và triển khai thêm một số biện pháp mới nhằm sớm kiểm soát tình hình. Theo đó, từ ngày 21/6 tới, các hoạt động có nguy cơ lây nhiễm cao như các địa điểm ăn uống và thể dục/thể thao trong nhà sẽ chỉ giới hạn theo nhóm 2 người từ ngày 21/6 tới, thay vì nhóm 5 người như kế hoạch trước đó. Thời gian mở lại cho nhóm 5 người có thể sẽ bắt đầu vào giữa tháng 7 nếu tình hình cho phép.

Kể từ khi bắt đầu nới lỏng giãn cách xã hội từ ngày 14/6, tình hình lây nhiễm trong cộng đồng có dấu hiệu tăng trở lại, với tổng số ca nhiễm trong cộng đồng tuần qua lên tới 93 ca, tăng so với 40 ca của tuần trước đó. Số ca lây nhiễm không rõ nguồn gốc cũng tăng lên 18 ca so với 7 ca của tuần trước. Tới thời điểm này, Singapore có 41 ổ dịch vẫn còn lây nhiễm, trong đó có một số ổ dịch mới xuất hiện trong những ngày qua, như tại trung tâm ăn uống Bukit Merah View với 56 ca nhiễm.

Nhằm giúp các sinh viên quốc tế hiện đang “mắc kẹt” ở nước ngoài có thể quay lại học tập trong thời gian tới, Chính phủ Australia đã chính thức phê duyệt đề án thiết lập trung tâm cách ly tập trung dành riêng cho sinh viên quốc tế tại bang Nam Australia. Trung tâm cách ly được đặt tại sân bay Parafield, phía Bắc thành phố Adelaide của bang nói trên, có khả năng tiếp nhận một số lượng lớn người lưu trú luân phiên, thực hiện thời gian 2 tuần cách ly bắt buộc sau khi nhập cảnh. Thủ hiến bang Nam Australia Steven Marshall cho biết theo dự kiến ban đầu, trung tâm sẽ tiếp nhận tối đa mỗi lượt 160 sinh viên quốc tế. Để hoạt động của trung tâm sớm đi vào ổn định, chính quyền bang và các đơn vị giáo dục sẽ phải tiếp tục phối hợp chặt chẽ để tối ưu hóa kế hoạch tạo lập “hành lang đi lại” an toàn, đảm bảo sức khỏe cho sinh viên quốc tế nói riêng và người dân Australia nói chung.

Tại châu Âu, trong khi tình hình dịch bệnh nhiều nước có xu hướng giảm và đã bắt đầu mở cửa trở lại, thì dịch bệnh tại Anh và Nga vẫn diễn biến phức tạp. Theo các số liệu thống kê của Chính phủ Nga, trên cả nước có 17.262 ca mắc mới - cao chưa từng có kể từ ngày 1/2/2021 đến nay, nâng tổng số ca mắc tại đây lên 5.281.309 ca. Cũng trong 24 giờ qua, thủ đô Moskva ghi nhận 9.056 ca mắc mới COVID-19. Đây là số ca mắc mới cao nhất trong một ngày ghi nhận tại Moskva kể từ khi dịch bệnh bùng phát đến nay.

Trong một tuyên bố, Điện Kremlin cho rằng số ca mắc mới COVID-19 gia tăng mạnh là do tỷ lệ tiêm vaccine ngừa COVID-19 tại Nga còn thấp và do các biến thể của virus SARS-CoV-2 làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Người phát ngôn của Tổng thống Nga, ông Dmitry Peskov nhấn mạnh chiến dịch tiêm chủng quy mô lớn tại nước này "rõ ràng không đạt hiệu quả như kỳ vọng", đồng thời cho biết Tổng thống Vladimir Putin đang theo dõi sát sao tình hình hiện nay. Trước các diễn biến phức tạp, Thị trưởng thủ đô Moskva Sergei Sobyanin đã ký quyết định gia hạn các biện pháp hạn chế nhằm ngăn chặn dịch bệnh đến hết ngày 29/6.

Cơ quan Y tế công cộng vùng England (PHE) của Anh công bố các số liệu cho thấy số ca nhiễm biến thể Delta của virus SARS-CoV-2 tính theo tuần tiếp tục tăng mạnh tại nước này. Cụ thể, trong tuần (tính đến ngày 16/6), đã có 33.630 ca mới nhiễm biến thể Delta, đưa tổng số ca nhiễm lên 75.953, tăng 79% so với mức tổng ghi nhận trong tuần trước đó. Hiện biến thể Delta chiếm 91% số ca nhiễm. Tính đến ngày 14/6, tổng cộng 806 ca nhập viện vì nhiễm biến thể này, tăng gần gấp đôi so với con số 423 ca trong tuần trước.

Nhằm ứng phó với thực tế là số ca nhiễm biến thể Delta tăng, Thủ tướng Johnson định thúc đẩy các kế hoạch tiêm phòng để tất cả người trưởng thành được tiêm ít nhất một mũi vaccine trước ngày 19/7, cũng là ngày mà ông mới ấn định để chấm dứt các biện pháp phòng dịch tại vùng England.

Do số ca nhiễm mới tại Anh vẫn ở mức cao, nên nước này đã quyết định hủy bỏ lễ hội đường phố Notting Hill - một trong những lễ hội đường phố lớn nhất thế giới, diễn ra ở phía Tây thủ đô London. Sau khi bị hủy bỏ vào năm 2020, lễ hội kéo dài 3 ngày này dự kiến được tổ chức vào cuối tháng 8 tới. Như vậy, đây là lần thứ hai lễ hội này bị hủy bỏ do dịch COVID-19.

Trong khi đó, Văn phòng Thủ tướng Đức kêu gọi người dân nước này hạn chế đến xem các trận đấu tại vòng chung kết EURO 2020 để tránh nguy cơ dịch bệnh bùng phát trở lại. Chủ tịch Hiệp hội Y khoa thế giới, ông Frank Ulrich Montgomery cho biết biến thể Delta ngày càng xuất hiện nhiều hơn tại Đức. Theo ông, chừng nào chưa đạt đủ tỷ lệ số lượng người được tiêm phòng thì cần phải hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm trong cuộc sống hàng ngày. Do vậy, chắc chắn người dân cần tiếp tục đeo khẩu trang FFP2 khi sử dụng các phương tiện giao thông công cộng, trong các cửa hàng và các khu vực trong nhà khác. Trên bình diện quốc tế, các nước cần xem lại việc nới lỏng các biện pháp phòng dịch của nước mình và cần có quyết tâm chính trị mạnh mẽ để đảo ngược xu hướng nới lỏng này nếu số lượng các ca nhiễm biến thể Delta gia tăng, giống như Chính phủ Anh đã thực hiện.

Tỷ lệ biến thể Delta gần đây tại Đức đã tăng lên đáng kể, mặc dù vẫn ở mức thấp. Theo số liệu của Viện Robert Koch (RKI), tỷ lệ nhiễm biến thể này là 6,2% trong tuần từ 31/5 đến 6/6, trong khi tuần trước đó, tỷ lên này là 3,7%. Từ tháng 5, Chính phủ Đức đã đưa Anh vào danh sách khu vực biến thể mới của virus. Do đó, người hâm mộ bóng đá nếu đến dự khán các trận đấu tại London, khi trở về Đức sẽ phải cách ly 2 tuần.

Italy cũng quyết định siết chặt quy định nhập cảnh đối với những người đến từ Anh, theo đó, những người đến từ nước này sẽ vẫn phải trải qua 5 ngày cách ly bắt buộc.

Liên quan đến vấn đề vaccine, Chính phủ Hàn Quốc quyết định sử dụng vaccine ngừa COVID-19 của Pfizer/BioNTech làm mũi tăng cường cho 760.000 người đã tiêm chủng mũi đầu tiên bằng vaccine của AstraZeneca do việc chậm trễ trong việc chuyển giao vaccine loại này trong khuôn khổ chương trình COVAX.

Trên thực tế, một số nước như Canada và Tây Ban Nha đã sử dụng vaccine Pfizer/BioNTech làm mũi tăng cường cho những người đã tiêm chủng vaccine ngừa COVID-19 sử dụng vaccine của AstraZeneca. Theo một nghiên cứu của Tây Ban Nha, việc sử dụng vaccine của Pfizer/BioNTech làm mũi 2 tăng cường cho người đã tiêm chủng mũi 1 của AstraZeneca tăng hiệu quả phòng bệnh và an toàn hơn.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Thàng Tín vui Ngày hội Biên phòng toàn dân

Thàng Tín vui Ngày hội Biên phòng toàn dân

Nhân dịp kỷ niệm 67 năm Ngày truyền thống Bộ đội Biên phòng (03/3/1959 - 03/3/2026) và 37 năm Ngày Biên phòng toàn dân (03/3/1989 - 03/3/2026), UBND xã Thàng Tín, tỉnh Tuyên Quang đã phối hợp với Đồn Biên phòng Thàng Tín tổ chức Chương trình “Ngày hội Biên phòng toàn dân” năm 2026.
Tin nổi bật trang chủ
Thàng Tín vui Ngày hội Biên phòng toàn dân

Thàng Tín vui Ngày hội Biên phòng toàn dân

Tin tức - Vũ Mừng - 18:07, 02/03/2026
Nhân dịp kỷ niệm 67 năm Ngày truyền thống Bộ đội Biên phòng (03/3/1959 - 03/3/2026) và 37 năm Ngày Biên phòng toàn dân (03/3/1989 - 03/3/2026), UBND xã Thàng Tín, tỉnh Tuyên Quang đã phối hợp với Đồn Biên phòng Thàng Tín tổ chức Chương trình “Ngày hội Biên phòng toàn dân” năm 2026.
Hà Nội: Tuyên truyền pháp luật tín ngưỡng, tôn giáo và bầu cử cho đồng bào có đạo

Hà Nội: Tuyên truyền pháp luật tín ngưỡng, tôn giáo và bầu cử cho đồng bào có đạo

Dân tộc - Tôn giáo - Thúy Hồng - Hồng Phúc - 18:00, 02/03/2026
Ngày 2/3, tại Trường Thánh kinh Thần học Hà Nội (xã Hoài Đức, Hà Nội) Sở Dân tộc và Tôn giáo TP. Hà Nội phối hợp với Sở Tư pháp tổ chức Hội nghị tuyên truyền phổ biến pháp luật về lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo và pháp luật về bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 cho các chức sắc, chức việc và tín đồ Đạo Tin lành.
Bộ đội Biên phòng Lào Cai đón nhận Huân chương Chiến công hạng Nhì

Bộ đội Biên phòng Lào Cai đón nhận Huân chương Chiến công hạng Nhì

Sự kiện - Bình luận - Trọng Bảo - 17:40, 02/03/2026
Chiều 2/3, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Lào Cai đã tổ chức đón nhận Huân chương Chiến công hạng Nhì và tôn vinh, khen thưởng các Chương trình, phong trào tham gia phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở khu vực biên giới giai đoạn 2015 - 2025.
Ông Trần Huy Tuấn được bầu giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình

Ông Trần Huy Tuấn được bầu giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình

Trang địa phương - Quỳnh Trâm - 17:19, 02/03/2026
Ngày 2/3, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Bình tổ chức hội nghị thực hiện quy trình công tác cán bộ, bầu Bí thư Tỉnh ủy nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Sắc tím tháng Giêng và một miền thương nhớ

Sắc tím tháng Giêng và một miền thương nhớ

Sắc màu 54 - Việt Hà - 17:08, 02/03/2026
Tháng Giêng, trong gió lạnh cuối mùa sắc tím của hoa xoan hay còn gọi là sầu đông lại lặng lẽ nở trên những con đường quê. Hai tên gọi cho một loài hoa, nhưng lại chở theo biết bao ký ức và nỗi nhớ.
Ứng cử viên ĐBQH khóa XVI Hoàng Văn Tuyên: Hiến kế để Hải Phòng bứt phá thành trung tâm Logistics và Đô thị biển hiện đại

Ứng cử viên ĐBQH khóa XVI Hoàng Văn Tuyên: Hiến kế để Hải Phòng bứt phá thành trung tâm Logistics và Đô thị biển hiện đại

Với 29 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực hoạch định chính sách, ông Hoàng Văn Tuyên, Vụ trưởng Vụ Chính sách, Bộ Dân tộc và Tôn giáo cam kết sẽ dành tâm huyết để hoàn thiện hành lang pháp lý, giúp Hải Phòng phát huy tối đa lợi thế cửa ngõ quốc tế và trở thành trung tâm năng lượng sạch tiêu biểu của khu vực
Ứng cử viên ĐBQH khóa XVI Hoàng Văn Tuyên: Hiến kế để Hải Phòng bứt phá thành trung tâm Logistics và Đô thị biển hiện đại

Ứng cử viên ĐBQH khóa XVI Hoàng Văn Tuyên: Hiến kế để Hải Phòng bứt phá thành trung tâm Logistics và Đô thị biển hiện đại

Media - Tuấn Ninh - 16:58, 02/03/2026
Với 29 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực hoạch định chính sách, ông Hoàng Văn Tuyên, Vụ trưởng Vụ Chính sách, Bộ Dân tộc và Tôn giáo cam kết sẽ dành tâm huyết để hoàn thiện hành lang pháp lý, giúp Hải Phòng phát huy tối đa lợi thế cửa ngõ quốc tế và trở thành trung tâm năng lượng sạch tiêu biểu của khu vực
Quy trình trồng cây lặc lè đạt năng suất cao

Quy trình trồng cây lặc lè đạt năng suất cao

Bạn của nhà nông - Như Ý - 16:54, 02/03/2026
Lặc lè hay còn gọi là mướp rừng, lặc lày… là cây dây leo sinh trưởng khỏe, cho trái dài, vị ngọt nhẹ và được ưa chuộng trong nhiều món ăn dân dã. Hiện nay, lặc lè được gieo trồng ở nhiều nơi, rất phổ biến. Loại quả này không khó trồng, lại tươi mát, chứa nhiều dưỡng chất có lợi cho sức khỏe. Sau đây là quy trình kỹ thuật trồng cây lặc lè cho thu hoạch liên tục 2 đến 3 tháng với năng suất cao, mời bà con tham khảo.
Quảng Trị: Quyết liệt phòng, chống khai thác IUU

Quảng Trị: Quyết liệt phòng, chống khai thác IUU

Thời sự - Phạm Tiến - 16:38, 02/03/2026
Trong nhiệm vụ chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), tỉnh Quảng Trị đang nỗ lực, quyết tâm để cùng các địa phương ven biển trong cả nước chung tay gỡ “thẻ vàng” IUU.
Những người lặng lẽ vun bồi niềm tin trong vùng đồng bào Xơ Đăng

Những người lặng lẽ vun bồi niềm tin trong vùng đồng bào Xơ Đăng

Người có uy tín - T.Nhân - H.Trường - 16:24, 02/03/2026
Giữa vùng cao của Đà Nẵng có những con người lặng lẽ vun bồi niềm tin, góp sức giữ rừng, giữ bản, giữ cuộc sống bình yên bằng uy tín, sự gương mẫu và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng.
Chọi bò - Nét văn hóa gắn liền với đời sống người Mông ở Tây Nguyên

Chọi bò - Nét văn hóa gắn liền với đời sống người Mông ở Tây Nguyên

Sắc màu 54 - Lê Hường - 16:15, 02/03/2026
Xa quê lập nghiệp nhiều năm, đồng bào dân tộc Mông tại xã Cư Pui, tỉnh Đắk Lắk vẫn bền bỉ gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của cha ông. Trong đó, hội chọi bò được xem là một nét sinh hoạt văn hóa gắn bó mật thiết với đời sống mới của bà con trên vùng đất mới Tây Nguyên.