Từ mùa vàng đến di sản phi vật thể quốc gia
Lễ mừng cơm mới xã Púng Luông năm 2026 đã diễn ra thành công tốt đẹp. Sự kiện không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa phi vật thể quốc gia, mà còn tạo nên dấu ấn du lịch trải nghiệm đầy hấp dẫn khi đến Púng Luông ( Lào Cai) dịp này.
Đối với người Mông ở Púng Luông, cuộc sống bao đời nay luôn gắn liền với nương lúa, nhịp mùa và những thửa ruộng bậc thang cheo leo trên triền núi. Để có được mùa vàng bội thu, bao thế hệ đã kiên trì khai phá đất đá, đắp bờ, dẫn nước từ khe suối về gieo cấy. Bởi vậy, khi lúa chín rộ, hạt gạo đầu mùa không chỉ là sản vật ẩm thực mà còn mang giá trị tâm linh sâu sắc.
Trong không khí trang nghiêm của ngày hội, đoàn rước lễ vật tiến vào không gian hành lễ trong sự chờ đón của đông đảo người dân và du khách. Những sản vật quen thuộc như: gà, lợn, rượu cùng bát cơm mới dâng lên mang trọn hương vị của đất trời và mồ hôi, công sức của người lao động.
Nghi thức dâng lễ và khấn nguyện được chủ lễ thực hiện theo đúng phong tục truyền thống. Lời khấn cất lên là lời mời ông bà, tổ tiên - những người đã âm thầm phù hộ, khai sơn phá thạch - về thụ hưởng thành quả cùng con cháu. Đó cũng là lời tri ân sâu sắc gửi tới nguồn nước, núi rừng đã chở che cho bản làng qua từng mùa vụ.
Quan trọng hơn hết, Lễ mừng cơm mới là nơi gửi gắm ước vọng bình dị: cầu cho gia đình khỏe mạnh, mùa màng tươi tốt, thóc lúa đầy nhà và cuộc sống ngày càng no ấm, đủ đầy.
Năm 2021, Lễ mừng cơm mới của người Mông huyện Mù Cang Chải (cũ) chính thức được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Điều này khẳng định giá trị bền vững của một nghi lễ không chỉ nằm ở mâm cúng hay lễ vật, mà ở tình đoàn kết dòng họ, lòng hiếu kính và tinh thần cộng đồng sâu sắc.
Sau hợp nhất, chính quyền xã Púng Luông đã chủ động đưa thực hành nghi lễ truyền thống này vào khuôn khổ lễ hội thường niên. Mục tiêu lớn nhất là giúp thế hệ trẻ trực tiếp tham gia, tận mắt chứng kiến và lắng nghe những câu chuyện di sản, từ đó bồi đắp lòng tự hào và trách nhiệm tiếp nối phong tục của cha ông.
Đồng thời, sự kiện cũng mở ra không gian giao lưu văn hóa giàu ý nghĩa cho du khách thập phương. Đến với Púng Luông mùa này, người phương xa không chỉ mải mê ngắm nhìn sắc vàng quyến rũ của ruộng bậc thang, mà còn được hòa mình vào đời sống tinh thần phong phú, cảm nhận sự nồng hậu, chân thành của con người vùng cao.
Điểm nhấn làm nên sự bùng nổ cảm xúc tại sự kiện chính là chương trình nghệ thuật với chủ đề “Hành trình Di sản”. Chương trình được dàn dựng quy mô gồm 3 chương tái hiện trọn vẹn vòng đời của hạt lúa và sự phát triển của vùng đất Púng Luông.
Chương I - “Hạt giống – Khởi nguồn Di sản”: Thông qua hoạt cảnh Từ hạt giống quê hương, người xem như được ngược thời gian về với những ngày đầu khai sơn lập bản, nơi hạt lúa nhỏ bé được gieo xuống lòng đất mang theo niềm hy vọng về sự sống.
Chương II - “Ruộng bậc thang - Hành trình Di sản”: Hòa cùng giai điệu rộn rã của Hương sắc vùng cao, Vũ điệu Tây Bắc hay Tiếng khèn bản em, không gian nghệ thuật đã khắc họa sinh động hình ảnh những triền núi hóa thành kỳ quan ruộng bậc thang nhờ bàn tay lao động cần mẫn qua bao thế hệ.
Chương III - “Sắc vàng Di sản - Tiến bước tương lai”: Khép lại chương trình là các tiết mục tràn đầy sức sống như Việt Nam tiến bước tương lai, Vấn vương chợ tình hay Tự hào Đảng quang vinh.
Khi di sản được thắp sáng bằng tinh thần cố kết cộng đồng sẽ trở thành động lực nội sinh mạnh mẽ để vùng cao Púng Luông tiếp tục đổi mới, phát triển và ngày càng ấm no.
