Hội nghị đánh giá những kết quả đã đạt được cũng như đề xuất giải pháp triển khai hiệu quả các Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2030Xác định việc triển khai các Chương trình MTQG là nhiệm vụ chính trị quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương; ngay từ những ngày đầu, tháng đầu của giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh Lào Cai đã kiện toàn, thành lập Ban Chỉ đạo chung các Chương trình MTQG; ban hành quy định về phân cấp, phân công quản lý, giao nhiệm vụ cho các cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm thực hiện nội dung, dự án thành phần từng chương trình.
Cùng với đó, tỉnh đã ban hành đầy đủ quy định về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ vốn ngân sách nhà nước thực hiện các Chương trình MTQG giai đoạn 2021 - 2025 trên địa bàn tỉnh; việc giao kế hoạch vốn cả giai đoạn và hằng năm được triển khai kịp thời; ban hành quy định một số nội dung về cơ chế, chính sách đặc thù theo đúng quy định của Chính phủ...
Nguồn lực từ các Chương trình MTQG góp phần đa dạng hóa các mô hình sinh kế góp phần nâng cao thu nhập cho người dânTheo báo cáo của Ban Chỉ đạo, tổng nguồn vốn thực hiện các Chương trình MTQG giai đoạn 2021 - 2025 trên địa bàn tỉnh Lào Cai là 10.602.867 triệu đồng, trong đó: Vốn Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi là 5.737.998 triệu đồng; Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới là 2.089.679 triệu đồng; Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững là 2.775.190 triệu đồng.
Kết quả triển khai các Chương trình MTQG trên địa bàn tỉnh Lào Cai giai đoạn 2021 - 2025 cho thấy, hầu hết các mục tiêu, chỉ tiêu kế hoạch hằng năm và giai đoạn đều đạt và vượt kế hoạch giao. Cụ thể, tỷ lệ giảm nghèo bình quân giai đoạn 2021 - 2025 trên địa bàn tỉnh ước đạt 4,48% vượt mục tiêu 0,48% kế hoạch trung ương giao; trong đó, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn các huyện nghèo giảm 7,89%/năm vượt mục tiêu 0,89% kế hoạch trung ương giao; tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào DTTS bình quân giai đoạn giảm 6,63%/năm, vượt 0,63% so kế hoạch Trung ương giao.
Từ năm 2021 đến nay, toàn tỉnh Lào Cai đã hỗ trợ xây dựng mới và sửa chữa được 18.591 nhà ở cho các hộ nghèo và gia đình chính sách (13.418 nhà được xây mới hoàn toàn), giai đoạn 2024 - 2025 toàn tỉnh khởi công xây dựng 10.635 nhà tạm trong đó đã hoàn thành 8.723 nhà (xây mới 5.397 nhà, sửa chữa 3.326 nhà), dự kiến đến ngày 30/6/2025 sẽ hoàn thành 100% kế hoạch.
Toàn tỉnh có thêm 4 xã đạt chuẩn nông thôn mới, nâng tổng số xã đạt chuẩn toàn tỉnh là 65/126 xã; công nhận thêm 5 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, lũy kế toàn tỉnh đến nay có 7 xã được công nhận xã nông thôn mới nâng cao; toàn tỉnh đã công nhận 204 thôn nông thôn mới kiểu mẫu (tăng 53 thôn).
Thực hiện tốt công tác giải ngân nguồn vốn đầu tư ngân sách Trung ương (lũy kế giải ngân đến hết năm 2024 được 2.597.312/2.729.327 triệu đồng, bằng 95% kế hoạch giao)...
Hạ tầng giao thông nông thôn được đầu tư, nâng cấpTuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện các Chương trình MTQG, tình Lào Cai cũng còn những khó khăn, hạn chế nhất định. Cụ thể, một số chỉ tiêu thực hiện còn chưa đạt kế hoạch đề ra. Số xã thoát khỏi đặc biệt khó khăn (ĐBKK) ước đạt 72,7%, số thôn thoát khỏi địa bàn ĐBKK ước đạt 86,46%; tỷ lệ lao động có việc làm của xã qua đào tạo ở 10 xã có tỷ lệ hộ nghèo cao còn thấp; một số chỉ tiêu, tiêu chí mới chạm ngưỡng.
Tỷ lệ giải ngân thấp (nhất là nguồn vốn sự nghiệp); một số nội dung, tiểu dự án, dự án thành phần triển khai còn chậm hoặc chưa triển khai thực hiện được... Hộ nghèo chủ yếu tập trung vùng đồng bào DTTS, việc thoát nghèo gặp nhiều khó khăn; thu nhập của hộ nghèo hiện chỉ đáp ứng nhu cầu tối thiểu, không có tích lũy, luôn tiềm ẩn nguy cơ tái nghèo…
Nguyên nhân của những tồn tại, khó khăn chủ yếu tập trung ở một số nội dung, như: Các chương trình MTQG giai đoạn 2021 - 2025 (năm), tuy nhiên giữa năm 2022 Trung ương mới phân bổ nguồn vốn (thực tế chậm 1 năm) và các Bộ ngành mới ban hành các Thông tư hướng dẫn thực hiện, công tác tập huấn cho địa phương, cơ sở mới được thực hiện đầu tháng 11/2022 (chậm gần 2 năm) nên địa phương gặp nhiều khó khăn trong thực hiện.
Một số văn bản hướng dẫn ban hành chậm, chưa đồng bộ, gây lúng túng cho địa phương trong thực hiện các chương trình. Một số chỉ tiêu thực hiện Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giao quá cao đối với tỉnh thuộc vùng miền núi như Lào Cai, nhất là chỉ tiêu số xã, thôn thoát diện ĐBKK. Công tác quản lý quy hoạch, đất đai từ các thời kỳ trước còn nhiều bất cập; ảnh hưởng của thiên tai, hoàn lưu cơn bão số 3 gây thiệt hại nặng nề về người, cơ sở hạ tầng, tài sản của nhà nước và Nhân dân...
Năng lực của một số hợp tác xã, doanh nghiệp chủ trì thực hiện dự án phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị còn hạn chế; trình độ sản xuất của người dân (đối tượng là các hộ nghèo, hộ cận nghèo) vùng đồng bào DTTS và miền núi còn thấp...
Diện mạo nông thôn mới vùng cao ngày càng đổi thayĐể triển khai hiệu quả các Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Lào Cai kiến nghị Quốc hội, Chính phủ tiếp tục triển khai thực hiện 4 Chương trình MTQG, cụ thể: Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026 - 2030; Chương trình MTQG phòng chống ma túy đến năm 2030; Chương trình MTQG về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035; Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững hoặc Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới.
Đề nghị ngân sách Trung ương hỗ trợ gấp 1,5 - 2 lần so với tổng kinh phí Trung ương đã hỗ trợ các Chương trình MTQG giai đoạn 2021 - 2025; xem xét giao kế hoạch trung hạn cho các địa phương ngay trong năm 2025…
