An Giang công bố 2 Bảo vật Quốc gia mới thuộc Văn hóa Óc Eo

Cụ thể, hai hiện vật quý giá vừa được công nhận Bảo vật Quốc gia gồm: Đầu tượng Phật Linh Sơn Bắc, niên đại thế kỷ I - III sau Công nguyên và Mộ vò Gò Cây Trâm, niên đại thế kỷ IV - V sau Công nguyên.

Bảo vật Đầu tượng Phật Linh Sơn Bắc (thế kỷ I - III), được phát hiện trong quá trình khai quật tại di tích Linh Sơn Bắc, thuộc Khu di tích Óc Eo - Ba Thê. Tượng được tìm thấy trong tầng văn hóa phong phú, có sự tích tụ của gốm, ngói, đèn dầu, tượng thờ và văn bia, gắn liền với các lớp kiến trúc tôn giáo kéo dài từ thế kỷ I đến thế kỷ XII.

Hiện vật là một bức tượng đầu Phật bằng đất nung, thể hiện hình ảnh Đức Phật với nét độc đáo: Vòm rắn Naga 5 đầu tỏa ra phía sau tạo thành tán che trên đầu. Đây là biểu tượng đặc trưng trong mỹ thuật Phật giáo chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Ấn Độ, chứng minh sự giao thoa văn hóa - tôn giáo mạnh mẽ của cư dân Óc Eo cổ.

Bảo vật Mộ vò Gò Cây Trâm (thế kỷ IV - V), được phát hiện trong cuộc khai quật quy mô lớn diễn ra cuối năm 2018 và đầu năm 2019. Tại hố khai quật số 2, quan tài là một vò gốm đặt nằm ngửa trong lòng huyệt, miệng vò có nắp đậy hình đĩa, úp kín.

Bên trong vò là lớp đất mịn xốp, thu được di cốt bao gồm phần xương hàm còn răng và xương hốc mắt, được xác định là của một cá thể trẻ em, khoảng 7 - 8 tuổi. Căn cứ vào chất liệu, hình dáng và kỹ thuật chế tác, các nhà khoa học xác định bình gốm và nắp đậy Mộ vò Gò Cây Trâm thuộc giai đoạn Óc Eo sớm (thế kỷ I - III sau Công nguyên), cung cấp bằng chứng khảo cổ quan trọng về nghi thức mai táng và đời sống xã hội của cư dân cổ Phù Nam.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Văn Nhiên, Giám đốc Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo, nhấn mạnh: “Việc hai Bảo vật Quốc gia thuộc văn hóa Óc Eo được Thủ tướng Chính phủ công nhận là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, khẳng định giá trị to lớn của Di sản Óc Eo - Ba Thê, làm nổi bật chiều sâu lịch sử, văn hóa của vùng đất An Giang”.

Văn hóa Óc Eo, được nhận diện từ năm 1944, là một nền văn hóa khảo cổ rực rỡ, hình thành và phát triển từ thế kỷ I đến thế kỷ VII sau Công nguyên, gắn liền với vương quốc Phù Nam, một nhà nước cổ lớn nhất Đông Nam Á thời bấy giờ. Hệ thống di tích, di vật tại đây phong phú và có giá trị đặc biệt quan trọng, minh chứng cho sự phát triển rực rỡ của một nền văn minh cổ.

Đặc biệt, khu di tích Óc Eo - Ba Thê, tọa lạc tại xã Óc Eo, tỉnh An Giang, có diện tích trên 433 ha, tập trung dày đặc các di chỉ kiến trúc, tín ngưỡng, cư trú và sản xuất, phản ánh sự giao thoa mạnh mẽ giữa văn hóa Đông - Tây thông qua hệ thống thương cảng quốc tế. 

Năm 2012, Khu di tích Óc Eo - Ba Thê được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt. Đến năm 2022, UNESCO đã chính thức đưa khu di tích này vào Danh sách dự kiến Di sản Văn hóa Thế giới.

Hiện tại, tỉnh An Giang và các cơ quan khoa học trong và ngoài nước đang tích cực hoàn thiện hồ sơ, với mục tiêu phấn đấu ghi danh Di sản Văn hóa Thế giới vào năm 2027, đưa Óc Eo - Ba Thê trở thành một biểu tượng văn hóa toàn cầu của Việt Nam.