Ba mũi đột phá để miền Tây Nghệ An vươn lên
Thước đo quan trọng của phát triển miền Tây Nghệ An không chỉ là tốc độ tăng trưởng, mà còn là khả năng nâng cao đời sống người dân, nhất là đồng bào DTTS và những vùng còn nhiều khó khăn.
Mở không gian phát triển
Ở miền Tây Nghệ An, một tuyến đường được mở không chỉ giúp đi lại thuận lợi hơn, mà còn mở cơ hội đưa nông sản ra thị trường, đưa học sinh đến trường và người lao động tiếp cận việc làm.
Nhưng để những cơ hội ấy trở thành động lực tăng trưởng, miền Tây cần nhiều hơn những công trình riêng lẻ hay chính sách hỗ trợ ngắn hạn.
Đó chính là định hướng đặt ra trong dự thảo Nghị quyết và Đề án phát triển miền Tây tỉnh Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Theo dự thảo, tỉnh đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026 - 2030 đạt từ 9 - 10%, phấn đấu đạt 10% trở lên; GRDP bình quân đầu người khoảng 65 triệu đồng. Cơ cấu kinh tế được định hướng gồm nông, lâm, ngư nghiệp khoảng 31%; công nghiệp và xây dựng 32%; dịch vụ 37%.
Để hiện thực hóa mục tiêu, ba đột phá được xác định gồm: Thể chế, cơ chế, chính sách và môi trường đầu tư, kinh doanh; phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; phát triển nguồn nhân lực, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Đây không phải ba nhóm nhiệm vụ tách rời, mà là những điều kiện liên kết để miền Tây chuyển từ phát triển dựa nhiều vào lợi thế sẵn có sang tạo ra năng lực tăng trưởng mới.
Trước hết, cần tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch, đất đai, đầu tư, xây dựng, giải phóng mặt bằng, tín dụng và thủ tục hành chính. Nếu cơ chế chưa thông, nguồn lực khó đến đúng nơi. Nếu hạ tầng chưa đồng bộ, sản xuất khó kết nối thị trường. Nếu nhân lực chưa đáp ứng, những lợi thế về đất đai, rừng, nông nghiệp và văn hóa khó tạo ra giá trị gia tăng.
Định hướng phát triển hạ tầng vì thế không chỉ dừng ở giao thông, mà còn bao gồm hạ tầng số, năng lượng và viễn thông. Đây là nền tảng để mở rộng không gian sản xuất, lưu thông hàng hóa, thu hút đầu tư và đưa các dịch vụ thiết yếu đến gần người dân hơn.
Với một vùng có địa bàn rộng, dân cư phân tán và nhiều xã miền núi, biên giới, hiệu quả đầu tư cần được nhìn từ khả năng kết nối và lan tỏa. Một công trình chỉ thực sự phát huy giá trị khi góp phần mở đường cho sinh kế, giáo dục, y tế, thương mại và các hoạt động phát triển khác.
Tầm nhìn đến năm 2045, miền Tây Nghệ An được định hướng trở thành vùng phát triển hài hòa giữa kinh tế và bảo tồn sinh thái, với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, năng lượng sạch, công nghiệp chế biến sâu, du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng trên nền tảng bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số (DTTS).
Định hướng ấy đặt ra yêu cầu khai thác lợi thế nhưng không đánh đổi môi trường; phát triển kinh tế nhưng phải giữ gìn những giá trị văn hóa, sinh thái vốn là nền tảng của vùng.
Xóa nghèo bằng năng lực, giữ vững “ba yên” nơi phên giậu
Thước đo quan trọng của phát triển miền Tây Nghệ An không chỉ là tốc độ tăng trưởng, mà còn là khả năng nâng cao đời sống người dân, nhất là đồng bào DTTS và những vùng còn nhiều khó khăn.
Sau 5 năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025, tỷ lệ hộ nghèo vùng miền núi Nghệ An giảm từ 17,24% xuống còn 8,66%; tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào DTTS giảm từ 38,58% xuống khoảng 23%.
Nhưng kết quả ấy chưa đồng nghĩa mọi hộ dân đều đã có sinh kế đủ vững. Việc thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia liên kết sản xuất còn hạn chế. Nhiều hộ nghèo là người cao tuổi, người khuyết tật hoặc không còn khả năng lao động, khiến việc lựa chọn mô hình hỗ trợ phù hợp gặp khó khăn.
Đây là điểm cần được nhìn nhận thẳng thắn khi xây dựng chính sách phát triển miền Tây.
Không thể xóa nghèo bền vững nếu chỉ tiếp tục hỗ trợ theo cách cũ. Người dân cần được tiếp cận sinh kế phù hợp, được trang bị kỹ năng, kết nối thị trường và có cơ hội việc làm. Doanh nghiệp, hợp tác xã cần có điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Còn chính quyền phải tạo ra cơ chế đủ linh hoạt để các nguồn lực đến đúng đối tượng, đúng nhu cầu.
Dự thảo Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ nghèo đa chiều giảm bình quân 2%/năm; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 70%; tỷ lệ trường học đạt chuẩn quốc gia 80%; số bác sĩ đạt 10 người/10.000 dân và tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 100%.
Những chỉ tiêu ấy cho thấy phát triển miền Tây không chỉ là câu chuyện tăng trưởng kinh tế, mà còn là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.
Trong ba mũi đột phá, nguồn nhân lực được yêu cầu làm rõ hơn. Bởi hạ tầng dù được đầu tư, cơ chế dù được tháo gỡ, nhưng nếu thiếu người có kỹ năng, thiếu lao động đáp ứng yêu cầu sản xuất mới, khả năng phát triển vẫn bị giới hạn.
Tại cuộc làm việc về dự thảo Đề án và Nghị quyết, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh khẳng định: Đầu tư phát triển miền Tây không chỉ nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào DTTS trong vùng, mà còn góp phần giữ vững ổn định chính trị, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia và tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển nhanh, bền vững của tỉnh Nghệ An.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An yêu cầu xác định rõ những khâu đột phá cần ưu tiên về nhân lực, chính sách và hạ tầng.
Yêu cầu này đặt ra một nhiệm vụ lớn: Biến định hướng thành hành động cụ thể, nguồn lực thành kết quả thực chất.
Khi ba mũi đột phá được triển khai đồng bộ, người dân miền Tây không chỉ được hưởng lợi từ phát triển, mà còn trở thành chủ thể của quá trình phát triển ấy.
