Gieo hạt giữa đá, chắt chiu từng mùa vụ

Bao năm qua, người dân buôn Ol, xã Krông Nô, tỉnh Lâm Đồng vẫn bám đất, gieo trồng trên cánh đồng dung nham dưới chân núi lửa Chư B’lúk. Giữa những mảng đá bazan, đá ong nằm ngổn ngang- dấu tích của dòng dung nham ngày ấy, giờ đây cây cối nảy mầm, xanh tốt.

Anh Y Thim, một người dân buôn Ol cho biết, năm nào gia đình cũng gieo trồng gần 2ha bắp trên vùng đất đá dưới chân núi lửa Chư B’lúk. “Đá thì không thể dọn hết được, bà con phải biết chỗ nào có đất thì tận dụng. Mình làm nhiều năm nên cũng có kinh nghiệm chọn giống và chăm sóc”, anh Y Thim chia sẻ.

Kinh nghiệm của người nông dân cứ thế tích lũy qua từng vụ mùa. Họ hiểu khoảng đất nào giữ được độ ẩm, vị trí nào thuận lợi cho cây phát triển, thời điểm nào nên xuống giống để tận dụng nước trời.

Gieo được hạt mới chỉ là bước khởi đầu. Người dân lại ra đồng làm cỏ, bón phân, vun gốc, theo dõi từng thay đổi của thời tiết. Ngày nắng gắt, đá hấp nhiệt nóng ran, khi mưa lớn, gió mạnh, nỗi lo cây đổ, cây gãy lại thường trực.

Cây bắp có thể chậm lớn hơn so với những cánh đồng đất bằng phẳng, màu mỡ, nhưng vẫn bền bỉ vươn lên, trổ cờ, kết hạt theo nhịp mùa mưa.

Theo người dân địa phương, năng suất bắp trên vùng đất này bình quân đạt khoảng 6-8 tấn/ha. Với giá bán bắp hạt sau khi phơi khô từ 10.000-12.000 đồng/kg, mỗi héc-ta có thể mang lại lợi nhuận ước tính khoảng 60 triệu đồng sau khi trừ chi phí sản xuất.

Đây là nguồn thu quan trọng của nhiều hộ để trang trải cuộc sống, nuôi con ăn học và tiếp tục đầu tư cho vụ mùa kế tiếp. Thu nhập còn phụ thuộc vào thời tiết, giá cả và chi phí đầu tư, nhưng cây bắp đã giúp nhiều gia đình có sinh kế ngay trên những diện tích bị xem “đất chết”.

Đến mùa thu hoạch, sắc vàng của bắp nổi bật giữa nền đá đen. Những chuyến xe chở nông sản lần lượt rời cánh đồng, mang theo thành quả của nhiều tháng lao động. Mùa vàng ở đây không chỉ được tính bằng số tấn bắp thu về, mà còn là kết quả của quá trình người dân học cách thích nghi với thiên nhiên, biến “đất chết” thành nguồn sống.

Hướng đi nông nghiệp bền vững

Ngoài cây bắp quen thuộc, dưới chân núi lửa nhiều loại cây trồng có giá trị kinh tế cao cũng đang từng bước khẳng định khả năng thích nghi.

Anh Hoàng Văn Đằng, ở thôn Ninh Giang, xã Nam Đà là một trong những hộ mạnh dạn chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang trồng cây ăn trái. Hiện gia đình anh có vườn nhãn hương chi và 2ha vải u hồng.

Anh Đằng cho biết, vùng đất này nắng nóng, nguồn nước không dồi dào nên phải lựa chọn cây trồng phù hợp. Sau thời gian chăm sóc, nhãn và vải sinh trưởng, cho thu hoạch. Chúng tôi kỳ vọng cây ăn trái sẽ mang lại nguồn thu ổn định hơn.

Thực tế sản xuất cho thấy, ở vùng đất hình thành từ hoạt động núi lửa này có sự đa dạng về địa hình, thành phần đất và điều kiện canh tác. Bên cạnh cây bắp, một số địa phương đã phát triển các loại cây ăn quả, cây đặc sản phù hợp với điều kiện tự nhiên, từng bước đa dạng hóa nguồn thu cho người dân.

Tại khu vực núi lửa Nâm Kar, xã Quảng Phú, cam, quýt đang được định hướng phát triển theo hướng thuận tự nhiên. Các cây này phù hợp với điều kiện địa hình, thổ nhưỡng của địa phương. Qua thời gian trồng thử nghiệm và sản xuất, cây cam, quýt thích nghi, cho chất lượng quả đặc trưng.

Theo ông Ngân Thanh Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Phú, phát triển cam, quýt trên vùng đất núi lửa Nâm Kar không chỉ hướng đến hiệu quả kinh tế trước mắt mà còn mở ra cơ hội xây dựng sản phẩm đặc trưng của địa phương.

“Vùng đất núi lửa có nhiều dư địa để phát triển các loại cây ăn trái, cây đặc sản theo hướng nông nghiệp sinh thái. Điều quan trọng là phải quy hoạch phù hợp với điều kiện tự nhiên, đồng thời hỗ trợ người dân ứng dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ”, ông Hải nhấn mạnh.

Tuy nhiên, để tiềm năng trở thành lợi thế cạnh tranh, việc chuyển đổi cây trồng cần được tính toán bài bản, đánh giá cụ thể khả năng giữ nước, độ dốc, điều kiện tưới tiêu và đặc điểm thổ nhưỡng. Cùng với đó là hướng dẫn kỹ thuật, sử dụng nước tiết kiệm, quản lý sâu bệnh và tổ chức sản xuất theo nhu cầu thị trường.

Từ cánh đồng bắp đến những vườn nhãn, vải, cam, quýt, vùng đất dưới chân núi lửa đang cho thấy một sức sống khác. Nơi biển đá khổng lồ, nắng gió khắc nghiệt, cách người dân lựa chọn cây trồng và tổ chức sản xuất phù hợp đang mang lại no ấm.

Săn mùa vàng trên những triền núi Khuổi My

Hấp dẫn chuỗi sự kiện “Lễ hội mùa vàng” Mù Cang Chải

Từ mùa vàng đến di sản phi vật thể quốc gia