Cam Phiêng Lèo “bén rễ” hữu cơ trên vùng cao Bình Liêu

Từ cây bản địa đến mô hình nông nghiệp sạch

Trong vài năm trở lại đây, nhiều mô hình mới dựa trên cây trồng bản địa có giá trị kinh tế cao đang dần hình thành, tạo nên những chuyển động tích cực. Nổi bật trong số đó là mô hình trồng cam bản địa theo hướng hữu cơ của Hợp tác xã (HTX) Lục Lâm, đặt tại thôn Mạ Trạc (xã Bình Liêu).

HTX được thành lập năm 2018, do anh Lục Tiến Dũng (sinh năm 1993) làm Giám đốc. Xuất phát từ mong muốn làm giàu trên chính mảnh đất quê hương, anh Dũng cùng các thành viên HTX đã lựa chọn giống cam đường Phiêng Lèo là loại cam bản địa gắn bó lâu đời với vùng đất biên cương làm cây trồng chủ lực.

Hiện nay, HTX Lục Lâm đang quản lý khoảng 10 ha cam Phiêng Lèo, xen canh thêm quýt hương nhí, một giống cây bản địa khác của Bình Liêu. Những vườn cam xanh mướt, canh tác theo quy trình nghiêm ngặt, đang từng bước khẳng định tiềm năng của nông nghiệp sạch tại địa phương.

Con đường đến với thành công của HTX Lục Lâm không hề bằng phẳng. Những năm đầu triển khai mô hình, do thiếu kinh nghiệm và kỹ thuật, vườn cam thường xuyên đối mặt với sâu bệnh, cây sinh trưởng chậm, thậm chí có thời điểm chết hàng loạt.

“Trước khó khăn ban đầu, chúng tôi đã đi thực tế thêm để học hỏi kinh nghiệm tại những vùng trồng cam lớn như Bắc Giang, Sơn La, nghiên cứu kỹ thuật canh tác, phòng trừ sâu bệnh phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng địa phương. Nhờ đó, vườn cam dần hồi sinh, cây khỏe hơn, khả năng kháng bệnh tự nhiên được nâng cao”, anh Dũng chia sẻ.

Đặc biệt, HTX Lục Lâm sớm xác định hướng đi lâu dài là sản xuất nông nghiệp sạch. Ba năm trở lại đây, toàn bộ diện tích cam đã được canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP và đang từng bước chuyển sang hướng hữu cơ. Phân bón hóa học được thay thế bằng phân gà vi sinh, đỗ tương ủ, đạm cá… giúp cải tạo đất, bảo vệ hệ sinh thái và giữ trọn hương vị tự nhiên của trái cam.

Một điểm đáng chú ý khác, là quy trình canh tác “năm ăn năm nghỉ”. Hàng năm chỉ những cây khỏe mới được thu hoạch, cây yếu được để nghỉ nhằm phục hồi dinh dưỡng. Cách làm này giúp duy trì năng suất ổn định, đồng thời kéo dài tuổi thọ vườn cây, giảm áp lực khai thác quá mức.

Nhờ áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, cam Phiêng Lèo của HTX Lục Lâm cho sản lượng trung bình 60 đến 70 tấn mỗi năm, thu hoạch tập trung vào khoảng tháng 12. So với các cây trồng truyền thống như lúa hay ngô, hiệu quả kinh tế cao hơn rõ rệt. Sau khi trừ chi phí, HTX thu về gần 1 tỷ đồng mỗi năm, tạo thu nhập ổn định cho 8 thành viên và mở ra triển vọng nhân rộng mô hình trong cộng đồng.

Góp phần nâng giá trị nông sản vùng biên

Không dừng lại ở sản xuất, HTX Lục Lâm đang từng bước xây dựng thương hiệu riêng cho sản phẩm cam đường Phiêng Lèo. Thời gian tới, HTX dự kiến mở rộng thêm 1 ha diện tích trồng, đồng thời đầu tư vào khâu nhận diện, truy xuất nguồn gốc nhằm gia tăng giá trị sản phẩm.

Hiện nay, cam Phiêng Lèo Bình Liêu không chỉ tiêu thụ trong tỉnh Quảng Ninh mà còn có mặt tại nhiều thị trường lớn như Hưng Yên, Bắc Ninh, Hà Nội, chủ yếu thông qua hệ thống siêu thị và cửa hàng nông sản sạch. 

Việc chinh phục được những thị trường khó tính cho thấy hướng đi hữu cơ, gắn với chất lượng và nguồn gốc rõ ràng, đang là “chìa khóa” để nông sản vùng cao tiếp cận người tiêu dùng đô thị.

Theo lãnh đạo Phòng Kinh tế xã Bình Liêu, mô hình của HTX Lục Lâm đang là mô hình phù hợp với định hướng phát triển kinh tế của địa phương. Xã đặt mục tiêu nâng thu nhập bình quân đầu người lên trên 90 triệu đồng/năm, coi đây là tiêu chí quan trọng trong xây dựng nông thôn mới nâng cao. Những HTX hoạt động hiệu quả, tạo ra chuỗi giá trị nông sản bền vững, chính là nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu này.

Từ những sườn đồi đá sỏi, cam Phiêng Lèo không chỉ cho trái ngọt mà còn gieo thêm niềm tin trong việc khai thác lợi thế bản địa và kiên trì làm nông nghiệp sạch, vùng cao hoàn toàn có thể làm giàu theo cách của mình.