Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Hà Ngọc Chiến phát biểu kết luận tại Hội thảo.Tham dự Hội thảo có lãnh đạo Văn phòng Chính phủ; lãnh đạo các bộ, ngành liên quan; đại diện Đoàn Đại biểu Quốc hội một số địa phương. Về phía Ủy ban Dân tộc (UBDT) có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Y Thông tham dự.
Theo báo cáo kết quả giám sát “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững trên địa bàn vùng DTTS, miền núi giai đoạn 2012-2018” cho thấy, trong giai đoạn này, lĩnh vực giảm nghèo nói chung, giảm nghèo vùng DTTS, miền núi nói riêng đã đạt được nhiều thành tựu to lớn. Đây là một trong những điểm sáng trong hệ thống các chính sách an sinh xã hội, tạo ra sự thay đổi nhanh và cơ bản diện mạo của nông thôn vùng DTTS, miền núi. Các chính sách đầu tư phát triển kinh tế-xã hội (KT-XH) đã tạo sự chuyển biến rõ nét.
Theo đó, tổng kinh phí bố trí cho Chương trình trên địa bàn vùng DTTS, miền núi khoảng 38.766 tỷ đồng, chiếm 85,6% tổng kinh phí đã bố trí để thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo cả nước. Điều đó khẳng định sự quan tâm của Đảng và Nhà nước trong việc ưu tiên đầu tư ngân sách, tập trung nguồn lực cho vùng đồng bào DTTS, miền núi, các huyện nghèo, các xã, thôn bản đặc biệt khó khăn để đầu tư cơ sở hạ tầng, hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế, nhân rộng mô hình giảm nghèo, tạo điều kiện hoàn thành các mục tiêu giảm nghèo vùng đồng bào DTTS, miền núi.
Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra những tồn tại, hạn chế, đó là: hệ thống chính sách chưa đồng bộ; công tác phối hợp giữa các cơ quan xây dựng và ban hành văn bản chưa chặt chẽ; có chính sách định mức thấp, vốn cấp không đồng bộ; còn một số chính sách không phù hợp, chưa chú trọng đúng mức đến phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, ảnh hưởng đến môi trường sinh tồn và văn hóa của đồng bào dân tộc; cơ chế thực hiện chính sách còn bất cập, chưa có chính sách đặc thù để phát huy nội lực của người dân; kết quả giảm nghèo thiếu tính bền vững, số hộ tái nghèo, hộ nghèo mới phát sinh còn cao…
Bên cạnh đó, việc triển khai theo Luật Đầu tư công còn lúng túng do nhiều quy trình, thủ tục mới; việc mỗi bộ, ngành quản lý, thực hiện một số chương trình, chính sách làm hạn chế việc lồng ghép chính sách và cân đối nguồn lực chung; nhiều địa phương vùng DTTS, miền núi không đủ khả năng cân đối vốn đối ứng để thực hiện các dự án nên nhiều công trình cơ sở hạ tầng phải kéo dài, chậm bàn giao đưa vào sử dụng.
Đáng lưu ý, theo nhiều đại biểu tham dự Hội thảo, một số định hướng phát triển mới như tăng trưởng xanh, tăng trưởng bao trùm, thực hiện mục tiêu phát triển bền vững sẽ có tác động tích cực trong dài hạn. Tuy nhiên, trong ngắn hạn có thể tạo ra những bất lợi, ảnh hưởng đến sinh kế của người dân, đặc biệt là người nghèo và các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương khác, dẫn đến gia tăng bất bình đẳng. Sự phát triển không đồng đều giữa các vùng, miền, nhóm xã hội cũng làm gia tăng phân hóa giàu nghèo, xuất hiện các nhóm dễ tổn thương mới.
Tại Hội thảo, các thành viên Đoàn giám sát, các đại biểu đã góp ý, kiến nghị, đề nghị nhiều vấn đề khó khăn trong thực tiễn giám sát, đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành liên quan tiếp tục điều chỉnh, bổ sung, đánh giá, như: đánh giá kỹ hơn về tỷ lệ nghèo, diễn biến nghèo; quá trình rà soát hộ nghèo; làm rõ tính bền vững của giảm nghèo; phân bổ quản lý, sử dụng nguồn vốn; kiến nghị tích hợp chính sách; tăng cường phân cấp cho địa phương, cơ sở; điều chỉnh một số chính sách chưa phù hợp với thực tiễn; phân tích rõ hơn, thống nhất các số liệu báo cáo; cần thực hiện chính sách hỗ trợ gắn liền với đối tượng, địa bàn và thời hạn thụ hưởng nhằm tăng cơ hội tiếp cận chính sách và khuyến khích sự tích cực, chủ động tham gia của người nghèo.… Các đại biểu cũng đề nghị Trung ương cần có chính sách riêng đối với các tỉnh nghèo có đông đồng bào DTTS, kiến nghị Quốc hội nghiên cứu những chính sách phù hợp, giúp những hộ nghèo ổn định cuộc sống, hạn chế tình trạng không muốn thoát nghèo.
Tham gia góp ý kiến trong Hội thảo, ông Y Thông, Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT cho rằng: Các cấp ngành cần quan tâm hơn nữa đến đồng bào các DTTS, thông qua các chính sách cụ thể, thiết thực. Cần quy hoạch lại chính sách định canh, định cư, tiến hành rà soát lại việc cấp đất sản xuất cho người dân, song song với tăng cường chính sách dạy nghề, tạo việc làm cho đồng bào thì mới giảm nghèo bền vững được. Ngoài ra, cần tăng cường tuyên truyền để nâng cao nhận thức của đồng bào về tự chủ thoát nghèo, không được trông chờ ỷ lại vào Nhà nước. “Nhà nước có chính sách hỗ trợ còn người dân thì tiếp nhận và cố gắng vươn lên, phải tích hợp từ hai phía thì công cuộc giảm nghèo mới hiệu quả bền vững được”, ông Y Thông nhấn mạnh.
Kết luận tại Hội thảo, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Hà Ngọc Chiến đánh giá cao các ý kiến tại cuộc họp với nhiều nội dung phong phú, ý nghĩa thiết thực, nhằm tiếp tục hoàn thiện báo cáo của Chính phủ trình Quốc hội thời gian tới. Khẳng định, chính sách hỗ trợ phát triển vùng DTTS, miền núi sẽ luôn được quan tâm, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội đề nghị Chính phủ có đánh giá sâu hơn, phân tích, so sánh với mục tiêu đặt ra; kiến nghị giải pháp dài hơi cho giai đoạn đến năm 2020 và cả giai đoạn 2021-2026.
LÊ PHƯƠNG
