Chàng trai họ Hồ lan tỏa nhịp sống người Bru Vân Kiều trên không gian số
Ai Tiau Tiêi Ra Lũ (tên thường gọi là Hồ Quang Tiến), dân tộc Bru Vân Kiều đang nỗ lực đưa văn hóa của người Bru Vân Kiều lên không gian mạng để giới trẻ dễ dàng tiếp cận. Phương châm làm việc của anh gói gọn trong 3 chữ: "Cội - Nối - Mở".
Vượt khó và tìm về cội nguồn
Hồ Quang Tiến sinh năm 1993, anh lớn lên tại buôn Tà Đỗq, xã Ea Phê, tỉnh Đắk Lắk. Năm 2011, Tiến vào học dự bị Đại học Tây Nguyên. Cùng lúc đó, mẹ anh không may mắc bệnh hiểm nghèo. Thấy bố vất vả làm thợ hồ để lo viện phí, Tiến quyết định đi làm thêm. Anh vừa đi học, vừa làm phục vụ quán ăn và đi hái cà phê thuê để giúp đỡ gia đình.
Năm 2020, một bước ngoặt lớn đã đến với Tiến trong một chương trình từ thiện tại quê nhà. Khi anh được mọi người hỏi về mức độ am hiểu văn hóa dân tộc, Tiến bỗng khựng lại. Anh nhận ra mình luôn nói tự hào nhưng lại chưa thực sự hiểu sâu về gốc rễ văn hóa.
Từ giây phút đó, Tiến quyết tâm học hỏi. Anh được Nghệ nhân Ưu tú Kray Sức truyền động lực.
Tiến bắt đầu học đánh cồng chiêng và đi theo con đường bảo tồn văn hóa của dân tộc mình. Tiến cho rằng, chỉ khi hiểu sâu sắc thì mới có thể tự hào và lan tỏa văn hóa đến mọi người.
Hóa giải mâu thuẫn bằng sự thấu hiểu
Cách làm văn hóa của Tiến gồm 3 phần: "Cội" (giữ gốc rễ), "Nối" (kết nối thế hệ) và "Mở" (dùng công nghệ).
Ban đầu, việc dùng công nghệ "Mở" không được nhiều người ủng hộ. Các già làng cho rằng cồng chiêng hay điệu hát Ta oaiq rất thiêng liêng. Việc đưa lên Facebook, TikTok sẽ làm mất đi sự tôn nghiêm và sai lệch truyền thống.
Để thuyết phục mọi người, nhất là những người lớn tuổi trong buôn, Tiến dùng chữ "Nối". Anh kiên nhẫn học hỏi từ người già để giữ đúng bản sắc. Trước khi đăng video lên mạng, Tiến đều xin ý kiến các nghệ nhân, già làng.
Khi thấy các video đạt hàng ngàn lượt xem và khán giả ở Hà Nội yêu mến, các già làng đã hiểu ra. Họ nhận thấy nếu không đưa lên mạng, văn hóa truyền thống sẽ dần bị lãng quên.
Nhờ sự khắt khe của các nghệ nhân, già làng Tiến có thêm "bộ phanh" để đổi mới nhưng vẫn giữ đúng bản sắc.
Để thu hút giới trẻ, Tiến lập kênh "Nhịp sống Bru Vân Kiều". Anh làm các video ngắn dưới 60 giây, dùng cả tiếng Việt và tiếng dân tộc mình. Trong video, Tiến lồng ghép cảnh sinh hoạt đời thường và đôi bàn tay khéo léo của các nghệ nhân.
Đến nay kênh "Nhịp sống Bru Vân Kiều" trên nền tảng số đã thu hút hàng chục nghìn người theo dõi và hàng triệu lượt xem.
Truyền tình yêu di sản cho thế hệ trẻ
Kỷ niệm đáng nhớ nhất của Tiến là tại Lễ hội Âm nhạc Bridge Fest 2024 ở Hà Nội. Anh đã dẫn đoàn nghệ nhân ra biểu diễn. Khi tiếng cồng chiêng vang lên, hàng nghìn khán giả đã nhún nhảy theo. Điều này chứng minh văn hóa truyền thống hoàn toàn có thể kết nối mọi người trong đời thực.
Hiện nay, Tiến là Phó chủ nhiệm Câu lạc bộ Trí Việt. Anh đang dạy các em nhỏ về truyền thống văn hóa dân tộc mình. Thay vì học lý thuyết, Tiến cho các em trực tiếp chơi nhạc cụ và trò chơi dân gian. Các em cũng được tập thuyết trình về trang phục dân tộc mình. Qua đó, Tiến lồng ghép dạy các kỹ năng sống như sự bao dung và lòng biết ơn cho các bạn nhỏ.
"Đừng cố gắng biến mình thành một ai đó khác để hòa nhập. Thay vào đó, hãy quay về giữ lấy cội nguồn văn hóa của dân tộc mình. Văn hóa dân tộc là tấm căn cước của bạn, còn tri thức và sự tự tin là đôi cánh. Hãy giữ chặt tấm căn cước ấy, dũng cảm bay cao, bay xa và cùng nhau làm rạng danh buôn làng của chúng ta!"
- Hồ Quang Tiến -
Trong 3-5 năm tới, mục tiêu của chàng trai 9X là hoàn thành bộ phim tài liệu "Dòng chảy ký ức Bru Vân Kiều", với một nhân vật trung tâm đóng vai trò "người kết nối" để kể câu chuyện về con người nơi đây đến khắp bốn phương.
