Chính sách tăng thuế thuốc lá để nghiêm cấm sử dụngKinh nghiệm từ các quốc gia
Nhiều nước phát triển đã đạt được những thành công đáng kể nhờ áp dụng chính sách thuế thuốc lá cao. Điển hình là Úc, nơi thuế thuốc lá chiếm tới 70% giá bán lẻ. Chính sách này không chỉ giúp giảm đáng kể tỷ lệ người hút thuốc mà còn tạo nguồn thu lớn cho ngân sách quốc gia. Từ năm 2010 đến năm 2020, tỷ lệ hút thuốc ở Úc đã giảm từ 15,1% xuống còn 11,6%.
Tương tự, ở Thái Lan, Chính phủ đã áp dụng mức thuế tăng lũy tiến theo thời gian, đồng thời đầu tư vào các chương trình truyền thông và hỗ trợ cai nghiện thuốc lá. Kết quả, tỷ lệ hút thuốc tại nước này đã giảm từ 24% vào năm 1991 xuống còn khoảng 18% vào năm 2017.
Các quốc gia thành viên của Liên minh châu Âu (EU) cũng yêu cầu mức thuế tối thiểu đối với thuốc lá, đảm bảo giá cả luôn ở mức cao, đặc biệt ở những nước có thu nhập cao như Anh, Pháp và Đức. Những chính sách này đã giúp giảm số người sử dụng thuốc lá, đặc biệt là trong giới trẻ - nhóm dễ bị ảnh hưởng bởi giá cả.
Thách thức tại Việt Nam
Ở Việt Nam, giá thuốc lá hiện thuộc nhóm thấp nhất thế giới, chủ yếu do mức thuế tiêu thụ đặc biệt áp dụng chỉ chiếm khoảng 38,8% giá bán lẻ - thấp hơn nhiều so với khuyến nghị 70% của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Điều này khiến việc mua thuốc lá trở nên dễ dàng, đặc biệt đối với thanh thiếu niên và người có thu nhập thấp.
Theo thống kê, mỗi năm, Việt Nam ghi nhận khoảng 104.300 ca tử vong liên quan đến thuốc lá, cùng với tổn thất kinh tế lên tới 108.000 tỷ đồng, bao gồm chi phí y tế và tổn thất do tử vong sớm. Đây là gánh nặng lớn đối với hệ thống y tế và xã hội.
Góc nhìn và giải pháp cho Việt Nam
Để giảm thiểu tác hại của thuốc lá, việc tăng thuế cần được coi là ưu tiên hàng đầu. Chính phủ nên cân nhắc áp dụng mức thuế lũy tiến, tăng tỷ lệ thuế thuốc lá lên gần mức khuyến nghị của WHO. Điều này không chỉ làm giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá, mà còn tăng nguồn thu ngân sách, góp phần hỗ trợ các chương trình phòng chống tác hại thuốc lá.
Cùng với đó, cần đầu tư mạnh mẽ vào các chiến dịch truyền thông nâng cao nhận thức, xây dựng các chương trình hỗ trợ cai nghiện thuốc lá, và kiểm soát chặt chẽ việc buôn bán bất hợp pháp. Việc học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia như Úc, Thái Lan hay các nước EU sẽ giúp Việt Nam xây dựng chính sách phù hợp với bối cảnh và nhu cầu trong nước.
Kết hợp giữa tăng thuế, truyền thông và hỗ trợ y tế, Việt Nam có thể đạt được những bước tiến đáng kể trong việc giảm thiểu sử dụng thuốc lá, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giảm gánh nặng kinh tế do thuốc lá gây ra.
