Cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng sinh thái, xanh và giá trị cao: Hướng đi tất yếu cho sự phát triển bền vững

Những năm gần đây, nông nghiệp nước ta đạt nhiều thành tựu quan trọng, xuất khẩu nông sản liên tục giữ vị trí cao trên thế giới. Tuy vậy, bên cạnh những kết quả đáng ghi nhận, vẫn còn nhiều hạn chế: sản xuất manh mún, giá trị gia tăng thấp, chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn carbon. Trong khi đó, tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai, xâm nhập mặn, hạn hán, lũ quét… ngày càng gay gắt, đe dọa trực tiếp đến an ninh lương thực và đời sống của nông dân.

Đặc biệt, ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tập quán sản xuất còn phụ thuộc vào tự nhiên, trình độ thâm canh hạn chế, khó cạnh tranh khi bước vào chuỗi giá trị toàn cầu. Nếu không có sự cơ cấu lại, người dân dễ rơi vào vòng luẩn quẩn “được mùa mất giá, mất mùa mất cả sinh kế”.

Tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Chính phủ lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, Quyền Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng đã nhấn mạnh 6 nhiệm vụ trọng tâm để tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng sinh thái, xanh và giá trị cao:

Xây dựng tổ chức Đảng vững mạnh trong ngành nông nghiệp, nâng cao năng lực lãnh đạo, bảo đảm vai trò định hướng trong quá trình đổi mới.

Hoàn thiện thể chế, chính sách quản lý tài nguyên và môi trường, khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân tham gia sản xuất sạch, giảm phát thải.

Quy hoạch sản xuất gắn với đặc thù vùng, miền, phát huy lợi thế từng tiểu vùng sinh thái, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ.

Huy động sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác quốc tế, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nhân rộng mô hình nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn.

Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số trong nông nghiệp, ứng dụng công nghệ hiện đại vào quản lý, sản xuất và phân phối nông sản.

Tăng cường phối hợp liên ngành, liên cấp, đảm bảo chính sách đồng bộ, đi vào thực chất và phục vụ lợi ích của nông dân.

Việc cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng sinh thái, xanh và giá trị cao mở ra nhiều cơ hội: Nâng cao vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế; Thu hút đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, tạo thêm việc làm tại nông thôn; Góp phần thực hiện cam kết quốc tế về giảm phát thải, bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, thách thức cũng không ít. Đầu tư ban đầu cho nông nghiệp xanh khá lớn; trình độ quản lý, ứng dụng khoa học công nghệ của nông dân còn hạn chế; các tiêu chuẩn xanh từ thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe. Với đồng bào dân tộc thiểu số, khó khăn càng lớn do sản xuất nhỏ lẻ, hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ chưa đồng bộ.

Để bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau, ngành nông nghiệp cần tập trung giải pháp đặc thù cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi: Phát triển nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn dựa trên cây trồng, vật nuôi bản địa, phù hợp điều kiện tự nhiên; Hỗ trợ ứng dụng khoa học – công nghệ và chuyển đổi số, giúp đồng bào tiếp cận thị trường dễ dàng hơn; Khuyến khích liên kết hợp tác xã, tổ hợp tác với doanh nghiệp, hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ; Lồng ghép chính sách giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới với bảo tồn môi trường sinh thái và văn hóa truyền thống.

Cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng sinh thái, xanh và giá trị cao là bước đi tất yếu để Việt Nam phát triển bền vững trong giai đoạn mới. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao giá trị nông sản, mà còn là con đường giúp bảo đảm sinh kế cho nông dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, những người gắn bó mật thiết với đất đai, rừng núi và nguồn nước.

Một nền nông nghiệp hiện đại, xanh và giá trị cao sẽ là trụ cột quan trọng, góp phần xây dựng nông thôn giàu đẹp, văn minh; khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ nông sản toàn cầu.