Dấu ấn đổi thay ở vùng đồng bào DTTS Quảng Ngãi
Từ nguồn lực Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, giai đoạn 2021 – 2025, diện mạo vùng đồng bào DTTS tỉnh Quảng Ngãi đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Đời sống vật chất, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, mở ra tương lai phát triển bền vững.
An cư lập nghiệp từ những khu tái định cư kiểu mẫu
Giải quyết triệt để bài toán thiếu đất ở và bảo đảm an toàn trước nguy cơ thiên tai cho đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) là một trong những ưu tiên hàng đầu của tỉnh Quảng Ngãi.
Trong giai đoạn 2021 – 2025, tỉnh đã hoàn thành 26 dự án sắp xếp, ổn định dân cư tập trung, tại chỗ và xen ghép, bố trí nơi ở cho 9.651 hộ đồng bào DTTS.
Minh chứng rõ nét nhất là Dự án bố trí ổn định dân cư tập trung thôn Mô Pả, xã Tu Mơ Rông. Với quy mô 6 ha, tổng mức đầu tư 37 tỷ đồng, dự án đã tạo chỗ ở ổn định, an toàn cho 82 hộ đồng bào DTTS.
Trong ngôi nhà mới xây kiên cố, anh A Nghèo và chị Y Cuối, chia sẻ: Kết hôn năm 2017, đến năm 2018, hai vợ chồng làm căn nhà tạm giữa khu rẫy hẻo lánh. Mỗi mùa mưa lũ về, nỗi lo sạt lở đất luôn rình rập.
Đầu năm 2025, được chính quyền địa phương vận động và hỗ trợ 320m² đất ở, 20 triệu đồng và nguồn vốn vay ưu đãi 100 triệu đồng, anh chị đã xây dựng được căn nhà khang trang, gồm 1 phòng khách, 2 phòng ngủ và bếp ăn.
"Về nơi ở mới, con cái đi học thuận tiện, giao thông dễ dàng. Vợ chồng tôi yên tâm tập trung trồng cà phê, mở rộng sản xuất để nâng cao thu nhập", anh A Nghèo chia sẻ thêm.
Bên cạnh hỗ trợ đất ở, các hộ nghèo khi di dời về khu tái định cư còn được hỗ trợ 40 triệu đồng, hộ không thuộc diện nghèo là 20 triệu đồng để làm nhà. Ngoài nguồn lực hỗ trợ, nhiều hộ đã tự góp thêm kinh phí để xây dựng căn nhà khang trang hơn.
Ông Trần Quốc Huy – Chủ tịch UBND xã Tu Mơ Rông, cho biết: Ngoài diện tích bố trí đất ở cho các hộ dân, quỹ đất còn lại được quy hoạch xây dựng cảnh quan, nhà sàn, khu trưng bày bảo tồn văn hóa và không gian dệt thổ cẩm của người Xơ Đăng.
“Định hướng của xã là đưa khu dân cư Mô Pả trở thành làng du lịch cộng đồng, giúp bà con vừa bảo tồn di sản văn hóa truyền thống, vừa có thu nhập từ dịch vụ du lịch”, ông Huy cho biết thêm.
Hạ tầng thay đổi diện mạo vùng đồng bào DTTS
Cùng với việc sắp xếp lại dân cư, hệ thống kết cấu hạ tầng thiết yếu cũng được đầu tư đồng bộ, làm thay đổi căn bản diện mạo các thôn vùng đồng bào DTTS.
Trong 5 năm qua, toàn tỉnh Quảng Ngãi đã triển khai xây mới, nâng cấp và duy tu gần 1.000 công trình hạ tầng cơ sở tại các thôn, xã đặc biệt khó khăn.
Hơn 121 km đường giao thông nông thôn được nhựa hóa, bê tông hóa hoặc cứng hóa, giúp việc lưu thông hàng hóa và đi lại của Nhân dân trở nên thuận tiện hơn.
Ông A Mek, thôn Krong Đuân, xã Đăk Pxi, chia sẻ: Trước đây, muốn sang bên kia sông Đăk Pxi, bà con phải đi qua cây cầu treo cũ kỹ, xuống cấp. Mùa mưa lũ nước sông dâng cao, chảy xiết rất nguy hiểm, có thời điểm thôn bị cô lập hoàn toàn.
“Đến năm 2025, cây cầu bê tông kiên cố nối hai bờ sông hoàn thành, mở ra cơ hội cho bà con phát triển kinh tế và giúp con em đến trường được an toàn”, ông A Mek phấn khởi nói.
Không chỉ dừng lại ở hạ tầng giao thông, tỉnh Quảng Ngãi còn đầu tư 85 công trình nước sinh hoạt tập trung và hỗ trợ 100% hộ dân dùng nước sinh hoạt phân tán.
Đồng thời, các thiết chế văn hóa cũng được nâng cấp, hiện tỷ lệ thôn có nhà sinh hoạt cộng đồng đạt trên 96%, góp phần bảo tồn các giá trị truyền thống và nâng cao đời sống tinh thần cho đồng bào DTTS.
Trao "cần câu", tạo đà thoát nghèo bền vững
Nâng cao đời sống kinh tế cho đồng bào DTTS là nhiệm vụ cốt lõi để vùng đồng bào DTTS phát triển bền vững. Giai đoạn 2021 – 2025, tỉnh Quảng Ngãi đã triển khai 26 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, 399 dự án phát triển cộng đồng. Việc hỗ trợ luôn bám sát nhu cầu và điều kiện thực tế của từng hộ.
Gia đình anh A Kương, thôn Kon Mơ Nay Kơ Tu 1, xã Đăk Rơ Wa là một ví dụ điển hình cho hiệu quả từ việc hỗ trợ sinh kế. Năm 2021, gia đình anh được hỗ trợ 1 con bò giống sinh sản, 1 con lợn, 15 con gà và cán bộ xã tận tình hướng dẫn cách làm chuồng trại, chăm sóc vật nuôi.
Anh A Kương, cho biết: Đến nay, bò đã phát triển lên 3 con, số lượng heo và gà cũng tăng lên. Ngoài ra, trồng thêm 3 sào lúa, 5 sào cây ăn trái. Gia đình thoát nghèo vào năm 2023 và thu nhập trung bình hằng năm khoảng 200 triệu đồng.
Bên cạnh việc hỗ trợ cây, con giống, các cấp chính quyền tỉnh Quảng Ngãi còn đẩy mạnh tuyên truyền nhằm xóa bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại trong một bộ phận đồng bào DTTS.
Nhờ đó, đồng bào DTTS đã chủ động áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi để nâng cao thu nhập, vươn lên thoát nghèo.
Tỷ lệ giảm nghèo bình quân giai đoạn 2021 – 2025 ở các xã vùng đồng bào DTTS và miền núi của tỉnh đạt 4,64%/năm, vượt chỉ tiêu kế hoạch đề ra từ 3 - 4%/năm.
Ông Hoàng Công Ái, Phó Chủ tịch UBND xã Đăk Pxi, cho biết: Sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, cùng nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia đã tạo nên sức bật lớn. Chỉ tính riêng năm 2025, xã Đăk Pxi đã có 8 hộ thoát nghèo và 17 hộ thoát cận nghèo, đưa tỷ lệ hộ nghèo toàn xã xuống còn 3,48%.
Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2021 – 2025 không chỉ làm thay đổi diện mạo vùng đồng bào DTTS, mà quan trọng hơn là đã củng cố niềm tin của đồng bào các dân tộc vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước. Nguồn lực đầu tư đúng và trúng đã tạo ra bước phát triển mới, làm nòng cốt cho hành trình xây dựng vùng đồng bào DTTS tỉnh Quảng Ngãi ngày càng ấm no, giàu đẹp và phát triển bền vững.
Tỉnh Quảng Ngãi hiện có diện tích tự nhiên hơn 14.832 km² với dân số hơn 2,1 triệu người. Trong đó, đồng bào DTTS chiếm trên 25% dân số, với 45 dân tộc cùng sinh sống tại 65 xã vùng DTTS và miền núi.
