Nét trang đài xứ HuếTiếng “dạ”, tiếng “thưa” từ lâu đã là một nét văn hóa rất đặc trưng và duyên dáng của người Việt Nam. Với đặc thù nhiều vùng miền với âm sắc giọng nói khác nhau, tiếng dạ thưa mỗi vùng ở mảnh đất hình chữ S đều có mang một sắc thái thật dễ chịu và đẹp đẽ. Có vùng thì nghe thật trang nhã, thanh lịch; có vùng nghe đến ngọt lịm tâm can; có vùng lại chân thật, đáng yêu và mềm mại đi vào lòng người.
Chẳng phải tự nhiên mà trẻ em từ khi mới bi bô đã phải học nói “dạ” khi mẹ gọi, lớn lên một chút thì phải biết “thưa bà con đi học”,“thưa bố con mới về”... Ra ngoài gặp người lớn thì phải chào hỏi lễ phép, được hỏi chuyện thì cũng phải dạ thưa ở đầu môi. Thế nhưng chẳng biết từ bao giờ, người ta đang dần thu gọn ngôn ngữ truyền thống đẹp đẽ, mở rộng ngôn ngữ hiện đại cộc lốc, kỳ dị. Những cô cậu học sinh đến trường xưng với nhau bằng bà bà, ông ông; những người yêu nhau không gọi nhau anh, em mà tự xưng vợ vợ, chồng chồng. Ấy vậy mà khi thành vợ, thành chồng, các cặp vợ chồng lại nói với nhau trống không, chẳng có tôn ti trật tự nào cả.
“Người thanh tiếng nói cũng thanh/ Chuông kêu chuông đánh bên thành cũng kêu” (Ảnh minh họa)Tôi có cô bạn lấy chồng hơn cô bốn tuổi, đang đi ăn cùng chúng tôi thì chồng cô ấy gọi điện. Nhìn hiển thị số điện thoại của chồng, cô nhấc máy đáp chỏn lỏn “Gì đấy?”. Khi anh chồng hỏi đi bao giờ thì về, cô trả lời “Chắc cũng phải sau 10 giờ…. rồi, thế nhé!” và cúp máy. Tôi chợt nhớ tới hai bác mình, dù bằng tuổi nhau, lấy nhau do mai mối từ thời xưa, nhưng 40 năm qua rồi, tuyệt nhiên tôi chưa bao giờ nghe thấy hai bác nói với nhau trống không một lần nào, kể cả những lúc tranh cãi, giận hờn. Bác trai khi bắt máy bác gái gọi thì sẽ nói “Ừ anh đây”, và kết thúc luôn là “Anh dập máy nhé!”, đôi khi không vội, bác sẽ nói “Em dập máy trước đi!” để bác gái đỡ cảm thấy hụt hẫng khi nghe tiếng cúp máy khô khốc từ đầu dây của mình.
Chỉ là lời ăn tiếng nói, nhưng nó cũng là thể hiện sự tôn trọng mối quan hệ, tôn trọng đối phương. Khi ta cho người khác thấy được sự tôn trọng thì họ cũng sẽ tôn trọng lại ta. Tôn trọng lẫn nhau chính là nền tảng của mọi mối quan hệ, dù có thân thiết quấn quýt, chia ngọt sẻ bùi như vợ chồng thì vẫn phải có giới hạn và sự kính nhường nhất định.
