Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

Những phép tắc ứng xử trong văn hóa ăn uống của người Chăm

Nguyệt Anh (T/h) - 18:18, 11/07/2021

Người Kinh có câu "ăn trông nồi, ngồi trông hướng", còn với người Chăm, ăn uống hàng ngày hay ngày đình đám đều phải tuân theo các phép ứng xử có từ lâu đời.

Trong phép tắc ăn uống của người Chăm, những vị chức sắc luôn được bố trí ngồi mâm trên (Trong ảnh: Các vị chức sắc đang thực hiện một nghi lễ cúng)
Trong phép tắc ăn uống của người Chăm, những vị chức sắc luôn được bố trí ngồi mâm trên (Trong ảnh: Các vị chức sắc đang thực hiện một nghi lễ cúng)

Hàng ngày, người Chăm trải chiếu hoặc cà tăng theo chiều Đông - Tây để dọn ăn. Buổi sáng và buổi chiều thường dọn ăn ngoài sân, còn buổi trưa ăn trong hiên nhà. Thức ăn được dọn trên mâm và ngồi theo thứ bậc trong gia đình. Người phụ nữ (mẹ, chị) thường ngồi gần nồi niêu vừa ăn vừa bổ sung thức ăn cho mọi người.

Người Chăm không cầu nguyện trước khi ăn. Bữa ăn bắt đầu khi người lớn tuổi cầm đũa. Trong lúc ăn không được nói chuyện nhảm hoặc cãi cọ, không để rơi vãi hạt cơm. Ngoài ruộng rẫy, nếu không phải là buổi cúng thì bữa ăn không cần dọn trên mâm mà bê đặt dụng cụ đựng thức ăn chính giữa, mọi người dùng chung. Và mọi thành viên ngồi xung quanh, không theo thứ bậc.

Trong đình đám, tùy theo tính chất và đạo giáo Bàlamôn hay Bàni mà người Chăm có cách dọn ăn khác nhau. Nếu là đám tang ở cả hai đạo giáo dọn ăn theo chiều Bắc - Nam, còn nếu là các đám khác như đám cưới, hoặc lễ cúng thần thánh, họ dọn ăn theo chiều Đông - Tây.

Người Chăm Bàlamôn bày thức ăn trên mâm cho hai hoặc bốn người. Còn người Chăm Bàni chỉ bày thức ăn trên mâm cho hai vị cao niên hoặc chức sắc ngồi trên cùng (gọi là mâm trên). Những mâm dưới sẽ bày thức ăn trực tiếp trên mặt chiếu.

Người đàn ông Chăm dùng cơm nơi đình đám cũng như ở nhà đều ngồi cùng tư thế xếp bằng.
Người đàn ông Chăm dùng cơm nơi đình đám cũng như ở nhà đều ngồi cùng tư thế xếp bằng.

Các vị chức sắc ở hai đạo giáo tham gia cúng kính trong nhà lễ (Kajang), khi ngồi vào mâm thụ lễ đều phải ngồi duỗi chéo chân và cắn hạt muối và thực hiện nghi thức xin phép bằng động tác và lời niệm thầm trong miệng. Người đàn ông Chăm dùng cơm nơi đình đám cũng như ở nhà đều ngồi cùng tư thế xếp bằng. Còn người đàn bà tư thế duỗi chéo chân như các vị chức sắc, đó là tư thế chuẩn mực bắt buộc. Trong bất kỳ đình đám nào, người đàn ông cũng được mới ăn uống trước mới đến phụ nữ.

Trong lễ cưới hai vợ chồng son được cùng ăn trên một cái mâm với nhiều thức ăn thể hiện sự chung thủy, gắn bó và giàu có.

Có thể thấy, ứng xử trong bữa ăn đã trở thành nếp, ăn sâu vào tiềm thức của mỗi người dân Chăm. Qua đó, chúng ta không chỉ thấy được nét đẹp về văn hóa ứng xử , tôn giáo mà còn thấy được tính cách của mỗi người.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin nổi bật trang chủ
Thứ trưởng Y Thông chúc tết tại Học viện Phật giáo Nam tông Khmer và Trường Bổ túc Văn hóa Pali Trung cấp Nam Bộ

Thứ trưởng Y Thông chúc tết tại Học viện Phật giáo Nam tông Khmer và Trường Bổ túc Văn hóa Pali Trung cấp Nam Bộ

Trong khuôn khổ chuyến công tác tại các tỉnh Tây Nam Bộ, chiều 12/4, Đoàn công tác của Bộ Dân tộc và Tôn giáo do Thứ trưởng Y Thông làm trưởng đoàn đã đến thăm, chúc Tết Chôl Chnăm Thmây tại Học viện Phật giáo Nam tông Khmer và Trường Bổ túc Văn hóa Pali Trung cấp Nam Bộ.
Khởi tố 40 người tham gia câu cá ăn tiền ở Đắk Lắk

Khởi tố 40 người tham gia câu cá ăn tiền ở Đắk Lắk

Pháp luật - Hoàng Thuỳ - 21:24, 12/04/2026
Ngày 12/4, Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Đắk Lắk cho biết đã ra quyết định khởi tố bị can đối với 40 đối tượng để điều tra về các hành vi “Đánh bạc” và “Tổ chức đánh bạc”.
Sắp tái khởi động đại dự án giao thông miền Tây xứ Nghệ - Giải pháp giúp dân thoát cảnh cô lập

Sắp tái khởi động đại dự án giao thông miền Tây xứ Nghệ - Giải pháp giúp dân thoát cảnh cô lập

Dân tộc - Tôn giáo - Thanh Hải - 19:29, 12/04/2026
Sau nhiều tháng tạm dừng thi công vì mưa lũ và mực nước dâng cao tại hồ thủy điện Bản Vẽ, dự án mở đường vào các xã vùng sâu Nhôn Mai, Hữu Khuông thuộc nguồn vốn của Chương trình MTQG 1719 sắp sửa tái khởi động. Dự án được kỳ vọng mở ra cơ hội phát triển kinh tế - xã hội cho các xã đặc biệt khó khăn miền Tây xứ Nghệ.
Niềm vui đón Tết Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer năm nay được nhân lên

Niềm vui đón Tết Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer năm nay được nhân lên

Dân tộc - Tôn giáo - Như Tâm - Tào Đạt - 18:39, 12/04/2026
Thứ trưởng Y Thông nói niềm vui đón Tết Chôl Chnăm Thmây được nhân lên khi các cấp ủy Đảng, chính quyền và Ủy ban MTTQ Việt Nam các tỉnh, thành phố trong khu vực đã tổ chức nhiều hoạt động thiết thực cho đồng bào.
Vui Tết Bunpimay cùng người Lào nơi biên giới

Vui Tết Bunpimay cùng người Lào nơi biên giới

Tin tức - Lê Hường - 17:45, 12/04/2026
Ngày 12/4, UBND xã Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Công ty TNHH Một thành viên Xuất nhập khẩu 2/9 Đắk Lắk tổ chức Ngày hội Bunpimay 2569 năm 2026. Đây là Tết cổ truyền của cộng đồng người Lào sinh sống trên địa bàn xã Buôn Đôn.
Phát biểu của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội

Phát biểu của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội

Thời sự - PV - 17:28, 12/04/2026
Sáng 12/4, tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự và phát biểu tại lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Bộ Công an). Cổng Thông tin điện tử Chính phủ trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu của Thủ tướng Chính phủ tại sự kiện này.
Quản lý tiền công đức - Cách làm minh bạch tại đền Cửa Ông

Quản lý tiền công đức - Cách làm minh bạch tại đền Cửa Ông

Tiền công đức - nguồn lực hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm tại các cơ sở tín ngưỡng lâu nay vẫn là “vùng nhạy cảm” trong quản lý. Từ cách làm minh bạch tại đền Cửa Ông (Quảng Ninh), câu hỏi đặt ra không còn là có cần kiểm soát hay không, mà là kiểm soát bằng cơ chế nào để giữ được niềm tin.
Thủ tướng Lê Minh Hưng dự lễ khởi công tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội-Quảng Ninh

Thủ tướng Lê Minh Hưng dự lễ khởi công tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội-Quảng Ninh

Thời sự - PV - 17:21, 12/04/2026
Sáng 12/4, tại Quảng Ninh, Thủ tướng Lê Minh Hưng dự lễ khởi công dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội-Quảng Ninh. Dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028, với tốc độ thiết kế tối đa lên tới 350 km/h, công trình sẽ giúp rút ngắn thời gian di chuyển giữa 2 địa phương xuống 5-7 lần, chỉ còn khoảng 23 phút.
Hành động đột phá, biến quyết sách thành kết quả

Hành động đột phá, biến quyết sách thành kết quả

Thời sự - PV - 17:12, 12/04/2026
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đặt ra yêu cầu nghị quyết không chỉ đúng, mà phải được thực hiện bằng hành động quyết liệt, hiệu quả thực chất, kiên quyết chống hình thức, không để xảy ra “độ trễ” nghị quyết. Trả lời phỏng vấn Báo Quân đội nhân dân, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bí thư Quân ủy Trung ương nhấn mạnh tinh thần phải đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, siết chặt kỷ luật thực thi, tăng cường công tác chính trị, tư tưởng, kiểm tra, giám sát và tổ chức hành động đến cùng, để đưa Nghị quyết Đại hội XIV nhanh chóng đi vào cuộc sống.
Bộ đội Biên phòng Cần Thơ thăm, chúc Tết Chôl Chnăm Thmây đồng bào Khmer

Bộ đội Biên phòng Cần Thơ thăm, chúc Tết Chôl Chnăm Thmây đồng bào Khmer

Tin tức - Văn Long - Minh Triết - 15:59, 12/04/2026
Nhân dịp Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây năm 2026, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) TP. Cần Thơ đã tổ chức các đoàn công tác đến thăm, chúc Tết và tặng quà các chùa Khmer, qua đó tiếp tục khẳng định tinh thần đoàn kết dân tộc, gắn bó máu thịt với đồng bào, xem “đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt”.
Tuổi trẻ ngành y tế trên quê hương Bác Hồ hướng về biển đảo quê hương

Tuổi trẻ ngành y tế trên quê hương Bác Hồ hướng về biển đảo quê hương

Thời sự - Khánh Ngân - 14:32, 12/04/2026
Hơn 250 người dân khó khăn tại Đặc khu Cát Hải (Hải Phòng) được khám bệnh, cấp thuốc miễn phí. Cũng trong hoạt động của chương trình “Hành trình xanh - Hướng về biển đảo quê hương”, nhiều phần quà và tủ thuốc được trao tặng để tiếp sức ngư dân bám biển.
Quảng Ngãi: Cháy tàu cá đang neo đậu thiệt hại gần 1 tỷ đồng

Quảng Ngãi: Cháy tàu cá đang neo đậu thiệt hại gần 1 tỷ đồng

Xã hội - T.Nhân-Đ.Minh - 13:12, 12/04/2026
Sáng nay 12-4, thông tin từ Đồn Biên phòng Bình Hải (Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi) cho biết, có 1 tàu cá tại xã Vạn Tường, tỉnh Quảng Ngãi bị cháy trong đêm, thiệt hại tài sản khoảng 1 tỷ đồng.