Để dòng Lam và dân ca ví, giặm trở thành "đặc sản" du lịch của Nghệ An
“Dòng Lam ngân ví” kết nối cảnh quan sông Lam, dân ca ví, giặm và các điểm đến văn hóa xứ Nghệ thành sản phẩm du lịch đường thủy. Nhưng để đánh thức dòng Lam bằng di sản ví, giặm không chỉ chạy theo từng sự kiện, Nghệ An vẫn phải giải bài toán hạ tầng, liên kết và nguồn khách.

Những chuyến tàu chở di sản đi xa
Ngày 21/11, sản phẩm du lịch trải nghiệm đường thủy “Dòng Lam ngân ví” chính thức ra mắt. Đây là 1 trong 3 điểm nhấn của Tuần Văn hóa đại đoàn kết các dân tộc tỉnh Nghệ An năm 2026, diễn ra từ ngày 17 - 24/11.
Theo định hướng của ngành Du lịch, “Dòng Lam ngân ví” sẽ khai thác cảnh quan sông Lam, kết nối các giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật và ẩm thực đặc trưng xứ Nghệ.
Từ Bến thuyền Hải Châu, du khách có thể xuôi dòng Lam về phía Cửa Hội, ngắm cảnh hai bên bờ, nghe thuyết minh về các địa danh, di tích lịch sử, thưởng thức dân ca ví, giặm và dùng bữa trên tàu. Phương án kết nối đường thủy với tham quan đền Nguyễn Xí, thưởng thức nghệ thuật tại khu vực Cửa Hội cũng được tính đến.
Trên hành trình, những địa danh như núi Dũng Quyết, Phượng Hoàng Trung Đô, Bến Thủy, Bến Giang Đình cùng không gian sinh thái ven sông sẽ được giới thiệu như những điểm nhấn văn hóa, lịch sử và cảnh quan.
Điểm khác biệt của sản phẩm là đưa dân ca ví, giặm ra khỏi không gian sân khấu, trở thành một phần trải nghiệm trên hành trình.

Bà Trần Thị Mỹ Hạnh - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An, cho biết: chương trình biểu diễn trên tàu được thiết kế gần gũi, có sự tương tác với du khách. Nghệ sĩ không chỉ hát, mà còn giới thiệu về di sản, tổ chức hát đối đáp, giao lưu và hướng dẫn du khách thể hiện một số câu ví, giặm.
“Mục tiêu là để du khách không chỉ nghe, xem mà còn được tham gia và cảm nhận ví, giặm trong không gian gần với môi trường văn hóa đã nuôi dưỡng những câu hát ấy”, bà Hạnh nhấn mạnh.
Theo bà Hạnh, “Dòng Lam ngân ví” được xây dựng nhằm hình thành sản phẩm du lịch đặc trưng, lấy không gian văn hóa sông Lam và di sản xứ Nghệ làm cốt lõi.
Ngành Du lịch hướng tới kết nối các di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, làng nghề và cộng đồng dân cư dọc hai bờ sông thành chuỗi sản phẩm liên hoàn.
Qua đó, phát huy giá trị dòng Lam gắn với quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh và Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh, từng bước biến di sản thành tài sản du lịch.
Thực tế, du lịch đường thủy trên sông Lam không phải ý tưởng mới. Từ năm 1998, thành phố Vinh từng khai trương Tour từ Bến Hưng Hòa, kết hợp tham quan ven sông với thưởng thức dân ca Nghệ Tĩnh.
Những năm sau, một số doanh nghiệp tiếp tục khai thác du thuyền, dịch vụ ăn uống và biểu diễn nghệ thuật. Tuy nhiên, hoạt động chủ yếu phục vụ từng đoàn khách, chưa hình thành lịch khai thác thường xuyên.

“Việc phối hợp giữa các đơn vị trong Tour du lịch “Dòng Lam ngân ví” nhằm khắc phục tình trạng khai thác riêng lẻ. Hành trình, thuyết minh, chương trình nghệ thuật và chất lượng phục vụ sẽ được xây dựng theo kịch bản thống nhất, đồng thời kết nối doanh nghiệp lữ hành để mở rộng nguồn khách”, bà Hạnh nói thêm.
Gỡ điểm nghẽn để du lịch đường thủy không lỡ nhịp
Dù có lợi thế về cảnh quan và văn hóa, việc đưa “Dòng Lam ngân ví” thành sản phẩm khai thác thường xuyên vẫn đối mặt nhiều thách thức.
Cuối năm 2024, trong khuôn khổ một đề tài khoa học cấp tỉnh, các ngành, địa phương và doanh nghiệp từng khảo sát tuyến du lịch sinh thái ven sông Lam. Những hạn chế được chỉ ra gồm thiếu bến thuyền phù hợp, kết nối từ đường sông lên điểm tham quan chưa thuận lợi, liên kết doanh nghiệp yếu và nguồn khách thiếu ổn định.
Một số định hướng từ cuộc khảo sát đang được cụ thể hóa thành hành trình, nội dung thuyết minh, chương trình nghệ thuật, dịch vụ ăn uống và phương án kết nối điểm đến.
Tuy nhiên, hạ tầng vẫn là trở ngại. Một số vị trí dọc sông chưa có bến cập tàu thuận lợi; các bến hiện có cần được chỉnh trang về mỹ quan, điều kiện an toàn và khả năng phục vụ khách...
Quan trọng hơn là bài toán thị trường. Các chuyến du thuyền trên sông Lam từng được doanh nghiệp lữ hành ghép vào Tour Cửa Lò, quê Bác và một số điểm tham quan khác, nhưng chủ yếu phục vụ từng đoàn cụ thể. Sản phẩm chưa xuất hiện thường xuyên trong chương trình chào bán nên khó tạo nguồn khách ổn định.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An Trần Thị Mỹ Hạnh cho rằng: “Dòng Lam ngân ví” có lợi thế khi kết hợp cảnh quan, dân ca ví, giặm, ẩm thực và các điểm đến hai bên bờ. Tuy nhiên, để doanh nghiệp lữ hành đưa vào chương trình bán cho khách, Tour phải có lịch chạy ổn định, chất lượng dịch vụ đồng đều, thời lượng phù hợp và mức giá hợp lý.
Ở góc độ đơn vị vận hành, ông Trần Thanh Hải - Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Đóng tàu thuyền Hải Châu, cho biết nhu cầu thị trường có, nhưng hoạt động khó mở rộng nếu phần lớn nguồn khách vẫn do đơn vị vận hành tàu tự tìm kiếm.
“Chúng tôi mong sự vào cuộc của cơ quan quản lý sẽ thúc đẩy liên kết với doanh nghiệp lữ hành, đơn vị nghệ thuật và các điểm đến, thay vì để từng đơn vị tự tổ chức như trước”, ông Hải nói.
Sự ra mắt của “Dòng Lam ngân ví” mở thêm hướng khai thác tiềm năng du lịch trên dòng sông gắn với lịch sử, văn hóa xứ Nghệ. Nhưng để sản phẩm thực sự sống được trên thị trường, điều quyết định không chỉ là một chuyến tàu ra mắt, mà phải có lịch trình ổn định, dịch vụ đủ sức cạnh tranh và sự đồng hành lâu dài của doanh nghiệp lữ hành.
Khi những mắt xích ấy được kết nối, dòng Lam không chỉ mang phù sa và ký ức lịch sử, mà còn có thể trở thành không gian du lịch văn hóa đặc trưng của Nghệ An.


