Đếm từng ngày chờ an cư trước mùa mưa bão mới
Bên những khu tái định cư khẩn cấp đang thi công dang dở ở Nghệ An, liệu người dân có kịp an cư trước khi mùa mưa năm nay trút xuống?
Chạy đua với những cơn mưa đầu mùa
Miền Tây Nghệ An bắt đầu bước vào cao điểm mùa mưa bão. Ở những bản làng từng hứng chịu thảm họa lũ lụt lịch sử năm 2025, thời gian lúc này được tính bằng ngày.
Trong bối cảnh đó, tiến độ các dự án xây dựng các khu tái định cư khẩn cấp cho người dân vùng thiên tai thuộc xã Mường Típ, Mỹ Lý và Nhôn Mai vẫn đang rất gấp gáp.
Đầu năm 2026, trước thực tế hàng trăm hộ dân mất nhà, mất đất sản xuất, tỉnh Nghệ An quyết định đầu tư khẩn cấp 5 khu tái định cư tập trung tại các xã Mỹ Lý, Mường Típ và Nhôn Mai.
Ba dự án lớn nhất được bố trí tại xã Mỹ Lý gồm khu tái định cư bản Xiềng Tắm dành cho 98 hộ với tổng vốn khoảng 52 tỷ đồng; bản Xằng Trên dành cho 82 hộ, vốn đầu tư khoảng 41 tỷ đồng; cùng các dự án tại Mường Típ và Nhôn Mai với quy mô từ 16 đến 23 hộ mỗi khu.
Hạ tầng các khu tái định cư được đầu tư đồng bộ từ san nền, đường giao thông, điện sinh hoạt đến hệ thống cấp nước tập trung bằng nguồn ngân sách Trung ương, ngân sách tỉnh và các nguồn vốn hợp pháp khác.
Tuy nhiên, điều người dân quan tâm nhất không còn là quy mô đầu tư, mà là câu hỏi rất thực tế: Bao giờ mới được dựng nhà trước khi mưa lớn trở lại?
Ở khu tái định cư Phá Mựt (xã Nhôn Mai), tiến độ hiện đã hoàn thành hơn 90%. Trong số 16 hộ dân phải di dời khẩn cấp, đã có 15 hộ dựng xong nhà, chỉ còn một hộ đi làm ăn xa chưa xây dựng.
Ông Mạc Văn Nguyên, Bí thư Đảng ủy xã Nhôn Mai cho biết: trong tháng 7, địa phương sẽ tiếp tục huy động lực lượng hỗ trợ người dân làm nền nhà, trồng cây ăn quả để sớm ổn định sinh kế. Tỉnh cũng vừa bổ sung thêm 3 tỷ đồng để xây kè chống sạt lở và hệ thống thoát nước cho khu tái định cư.
Tại xã Mường Típ, khu tái định cư Xốp Típ đã đạt khoảng 90% khối lượng thi công. Địa phương đặt mục tiêu hoàn thành bốc thăm giao đất trước ngày 30/7 để người dân dựng nhà ngay trong tháng.
Trong khi đó, khu tái định cư Ta Đo mới đạt khoảng 70% tiến độ. Theo ông Vi Văn Sơn - Chủ tịch UBND xã Mường Típ, dự án được phê duyệt muộn, đến cuối tháng 4/2026 mới hoàn tất thủ tục đầu tư. Bên cạnh đó, tuyến đường duy nhất vận chuyển vật liệu đang đồng thời thi công nên việc đưa đá, cát, xi măng lên công trường gặp rất nhiều khó khăn.
Không chỉ vậy, tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng kéo dài, địa hình thi công khó khăn cùng những đợt mưa trái mùa liên tiếp đã khiến tiến độ bị ảnh hưởng đáng kể.
Đâu là giải pháp an cư cho người dân trước thiên tai?
Sau chuyến kiểm tra thực địa tại xã Mỹ Lý hồi đầu tháng 7 vừa qua, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Nguyễn Văn Đệ thẳng thắn chỉ rõ tiến độ vẫn chưa đáp ứng yêu cầu của tỉnh cũng như mong mỏi của người dân.
Ông Đệ yêu cầu các đơn vị cần huy động tối đa nhân lực, máy móc, tổ chức thi công tăng ca để bàn giao mặt bằng tại các bản Xiềng Tắm và Xằng Trên (xã Mỹ Lý) trước ngày 30/7. Đối với khu tái định cư Xiềng Tắm, Sở Xây dựng cùng đơn vị tư vấn phải rà soát toàn bộ thiết kế, đối chiếu hiện trạng để điều chỉnh nếu cần thiết, bảo đảm tuyệt đối an toàn khi người dân chuyển đến sinh sống.
Hai dự án khác tại các bản Yên Hòa và Cha Nga (xã Mỹ Lý) cũng được yêu cầu hoàn tất thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng rừng, giải phóng mặt bằng và phê duyệt dự án trước ngày 15/7 nhằm kịp khởi công.
Từ đó có thể thấy, thông điệp mà lãnh đạo tỉnh Nghệ An đưa ra là: Không chỉ hoàn thành công trình, mà phải hoàn thành trước khi mưa lũ quay trở lại.
Tuy nhiên, thực tế ở cơ sở cho thấy áp lực rất lớn.
Chủ tịch UBND xã Mường Típ Vi Văn Sơn cho biết sau trận lũ năm ngoái, phần lớn các hộ dân hiện vẫn đang ở tạm, ở nhờ hoặc tự sửa chữa nhà cửa để cầm cự. "Mục tiêu của xã là hoàn thành việc di dời trước mùa mưa. Nếu vẫn còn một vài hộ chưa kịp chuyển vào khu tái định cư thì sẽ bố trí ở tạm nhà người thân để đảm bảo an toàn", ông Sơn nói.
Còn tại Mỹ Lý, Bí thư Đảng ủy xã Nguyễn Anh Đoài cho biết địa phương đã xây dựng cả phương án dự phòng. "Nếu mùa mưa đến mà khu tái định cư chưa hoàn thành, xã sẽ trưng dụng trường học và nhà văn hóa để sơ tán người dân".
Đó là phương án cuối cùng, nhưng cũng phản ánh áp lực rất lớn đang đặt lên vai chính quyền địa phương.
Theo Chi cục Thủy lợi Nghệ An, toàn tỉnh hiện có 888 điểm sạt lở, ảnh hưởng trực tiếp tới 2.878 hộ dân, chủ yếu tập trung ở khu vực miền Tây.
Trong điều kiện kinh phí còn hạn chế, nhiều gia đình buộc phải tự thuê máy xúc hạ taluy, xây kè đá tạm hoặc đào rãnh thoát nước quanh nhà. Những giải pháp này chỉ giúp giảm rủi ro trước mắt chứ không thể bảo đảm an toàn lâu dài khi mưa lớn kéo dài.
Chính vì vậy, việc hoàn thành các khu tái định cư lần này không đơn thuần là hoàn thành một công trình xây dựng. Đó là cuộc chạy đua để người dân có một nơi ở an toàn trước mùa mưa, đồng thời cũng là phép thử đối với năng lực ứng phó thiên tai trong bối cảnh thời tiết ngày càng cực đoan.
