Di tích lịch sử quốc gia thành Hoàng Đế sẽ được tu bổ như thế nào?
UBND tỉnh Gia Lai vừa giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với các sở, ngành liên quan triển khai khảo sát, lập quy hoạch và xây dựng dự án đầu tư tu bổ, tôn tạo các điểm di tích thuộc Di tích lịch sử quốc gia thành Hoàng Đế.
Ít có di tích nào ở Việt Nam chất chứa nhiều lớp trầm tích lịch sử như thành Hoàng Đế (phường An Nhơn, Gia Lai). Nơi đây từng là kinh đô Đồ Bàn sầm uất của người Chăm trong nhiều thế kỷ.
Cuối thế kỷ 18, vua Thái Đức Nguyễn Nhạc nhà Tây Sơn chọn lại vùng đất này làm trung tâm quyền lực, nâng tầm thành Đồ Bàn thành kinh đô mới và đặt tên là Hoàng Đế. Các nhà nghiên cứu gọi thành Hoàng Đế là “bảo tàng sống” khi cùng lúc lưu giữ 3 lớp văn hóa: Champa, Tây Sơn, triều Nguyễn.
Qua các đợt khai quật, diện mạo thành Hoàng Đế dần hiện rõ, một quần thể 3 vòng thành (thành Ngoại, thành Nội và Tử thành), đều có cấu trúc hình chữ nhật. Diện tích hơn 364 ha. Thành Nội, hay Hoàng thành, rộng 20 ha; còn Tử thành, "trái tim" của kinh đô, gói gọn trong gần 4 ha, nhưng là nơi hội tụ quyền lực tối thượng.
Các cuộc khai quật phát hiện nhiều công trình độc đáo như hồ bán nguyệt, hồ hình lá đề, nền điện Bát Giác, cung Quyển Bồng thời Tây Sơn, nền móng miếu Chiêu Trung của triều Nguyễn...
Đặc biệt, trong Tử thành còn lưu dấu hòn non bộ thời Tây Sơn bằng đá, 3 tảng lớn vươn cao làm trụ, hai bên là cây sung và si cổ thụ, biểu trưng cho sự trường tồn, hưng thịnh. Song song đó, khu đàn Nam Giao cũng được khai quật, phát hiện dấu vết nền và tường bao, góp phần khẳng định quy mô trang nghiêm của một kinh đô cổ.
Khu vực thành Hoàng Đế đã được phê duyệt đồ án quy hoạch phân khu xây dựng tỷ lệ 1/2.000, với quy mô lập quy hoạch rộng hơn 480 ha. Trong đó, khu vực đất có di tích gốc rộng hơn 85 ha được thực hiện quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích theo quy định của luật Di sản văn hóa.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai được giao chủ trì khảo sát tổng thể hiện trạng khu di tích. Đồng thời phối hợp với các chuyên gia lịch sử, văn hóa, khảo cổ học hệ thống hóa tư liệu, đánh giá toàn diện giá trị của khu di tích.
Cụ thể, quá trình trùng tu cần nghiên cứu kết nối không gian giữa khu vực thành Đồ Bàn, Khu tôn vinh Hoàng đế Thái Đức Nguyễn Nhạc và các điểm di tích liên quan nhằm tạo sự đồng bộ giữa bảo tồn di sản với phát triển không gian văn hóa, du lịch lịch sử.
Khu vực Tử Cấm Thành và lăng Võ Tánh sẽ được tu bổ các công trình hiện hữu, chỉnh trang cảnh quan, bảo tồn dấu tích khảo cổ, hoàn thiện hạ tầng phục vụ tham quan nhưng vẫn bảo đảm hạn chế tối đa tác động đến các yếu tố gốc của di tích.
