Đưa tiếng nói đồng bào dân tộc thiểu số vào xây dựng chính sách, pháp luật
Đại biểu Quốc hội Vũ Minh Đạo (Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu) đề nghị đánh giá đầy đủ tác động của chính sách đối với đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), đồng thời tạo điều kiện để người dân vùng sâu, vùng xa tham gia thực chất vào quá trình xây dựng pháp luật.
Tại phiên thảo luận Tổ 16, Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI sáng 23/10, góp ý dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật, đại biểu Vũ Minh Đạo cho rằng, việc sửa đổi luật không chỉ nhằm đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian ban hành văn bản mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng chính sách, bảo đảm tính ổn định và hiệu quả thực thi pháp luật.
Đánh giá đầy đủ tác động chính sách đối với đồng bào DTTS
Góp ý khoản 3 Điều 26 của dự thảo Luật, đại biểu Vũ Minh Đạo lưu ý cách thiết kế quy định hiện nay có thể khiến đánh giá tác động về giới trở thành nội dung được lựa chọn, thay vì yêu cầu đánh giá độc lập như quy định hiện hành.
Theo đại biểu, quá trình xây dựng chính sách cần xem xét đầy đủ tác động đối với các nhóm dân cư có điều kiện sống, khả năng tiếp cận và thụ hưởng chính sách khác nhau.
“Cùng một chính sách, nhưng tác động đối với người dân ở đô thị có thể rất khác với người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS”, đại biểu nhấn mạnh.
Nếu chỉ đánh giá tác động chung, cơ quan soạn thảo có thể bỏ sót những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai, đặc biệt tại địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa.
Vì vậy, đại biểu đề nghị Điều 26 quy định rõ yêu cầu đánh giá tác động về giới. Đối với những chính sách ảnh hưởng trực tiếp đến các nhóm dân cư đặc thù, cần phân tích cụ thể mức độ tác động, khả năng tiếp cận và những điều kiện cần thiết để chính sách đi vào cuộc sống.
Bảo đảm người dân được tham gia góp ý thực chất
Liên quan đến Điều 27 và Điều 29 của dự thảo Luật, đại biểu Vũ Minh Đạo tán thành định hướng mở rộng tham vấn, song cho rằng cần phân biệt rõ giữa việc tổ chức lấy ý kiến và việc người chịu tác động thực sự có điều kiện tham gia góp ý.
Theo đại biểu, yêu cầu này đặc biệt có ý nghĩa đối với đồng bào DTTS, người dân vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện tiếp cận thông tin và tham gia các hoạt động góp ý chính sách còn nhiều hạn chế.
Để khắc phục, đại biểu đề nghị bổ sung các hình thức tham vấn phù hợp như lấy ý kiến thông qua tổ chức đại diện, hội nghị chuyên đề, khảo sát trực tiếp tại cộng đồng hoặc những phương thức dễ tiếp cận khác.
Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm tổng hợp, giải trình việc tiếp thu hoặc không tiếp thu các ý kiến quan trọng, nhất là những nội dung liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.
Đối với cơ chế điều chỉnh quy định của luật trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách, đại biểu đề nghị làm rõ điều kiện áp dụng, phạm vi điều chỉnh, thời hạn thực hiện và trách nhiệm báo cáo Quốc hội. Đồng thời, cần có phương án xử lý hậu quả pháp lý nếu Quốc hội không đồng ý với việc điều chỉnh.
“Cơ chế đặc biệt phải để giải quyết tình huống đặc biệt, không được trở thành con đường thông thường để thay đổi luật”, đại biểu nhấn mạnh.
Những đề xuất trên hướng tới nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, bảo đảm chính sách được đánh giá từ thực tiễn và có sự tham gia của các nhóm dân cư chịu tác động, trong đó có đồng bào DTTS ở vùng sâu, vùng xa.
