Giá khoai lang giảm sâu, nông dân khóc ròng vì "lỗ kép"
Cao điểm thu hoạch khoai lang, nông dân An Giang đối mặt với cảnh "lỗ kép". Chi phí phân bón, thuốc chạm đỉnh, trong khi giá khoai rớt thê thảm, cộng thêm việc neo khoai chờ giá vượt khung thời vụ.
Ngồi nhìn đống khoai không đạt chất lượng được lái lựa bỏ ra càng lúc càng cao, chị Phan Thu Vân (54 tuổi, ấp Đường Gỗ Vàm, xã Long Thạnh) đỏ hoe mắt. Dẫu vậy, đôi bàn tay rám nắng vẫn cố lật từng mớ khoai lên để lựa lại, hy vọng có vài củ khoai đạt chất lượng do lái bỏ sót.
Chị Vân nghẹn ngào chia sẻ, gia đình làm nghề trồng khoai lang đã 30 năm, nhưng năm nay là năm thu hoạch bị lỗ nặng nhất.
Vụ khoai năm nay, gia đình thuê 17 công đất để canh tác. Số tiền đổ vào thuê đất, mua dây giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật tính bình quân đã lên đến khoảng 18 triệu đồng/công.
Thế nhưng, thời điểm hiện tại, thương lái vào tận ruộng thu mua với giá rẻ mạt. Tính ra, mỗi công chỉ thu về được 8 triệu đồng. Như vậy, mỗi công khoai gia đình chị cầm chắc khoản lỗ ròng 10 triệu đồng.
"Đó là chưa tính tiền công chăm sóc của cả gia đình 4 người bỏ ra suốt 6 tháng ròng rã và tiền thuê 16 nhân công dỡ khoai, vác khoai từ ruộng ra bờ đê cho lái cân. Tổng cộng 17 công khoai năm nay, tui lỗ hơn 150 triệu đồng", chị Vân chia sẻ.
Còn hộ anh Trần Văn Nhanh cũng đứng ngồi không yên. Những năm trước, giống khoai này có giá khá ổn định, dao động từ 550.000 đến 600.000 đồng/tạ. Vụ năm ngoái, dù thị trường có biến động nhẹ nhưng giá khoai sụt giảm xuống còn 350.000 - 380.000 đồng/tạ thì người trồng vẫn còn hy vọng huề vốn hoặc lời một ít. Không ngờ năm nay thị trường rớt sâu, đẩy người trồng khoai vào bước đường chật vật.
Theo anh Nhanh, khoai lang trồng khoảng 5,5 tháng là có thể cho thu hoạch. Tuy nhiên, ngay đúng thời điểm thu hoạch rộ thì giá khoai liên tục rớt sâu. Với tâm lý tiếc công, tiếc của và hy vọng giá sẽ nhích lên đôi chút để bớt phần thua lỗ, anh Nam đã quyết định neo khoai trên đồng thêm 17 ngày. Thế nhưng, giá khoai không những không tăng mà ngày càng giảm sâu.
Đặc biệt, việc neo khoai quá ngày dưới lòng đất khiến chất lượng khoai giảm rõ rệt. Khoai bị hiện tượng "ra hình" (củ to ra, đâm nhiều nhánh phụ), da sần sùi và xấu mã. Kết quả là khi thu hoạch, lượng khoai dạt, khoai heo chiếm tới 2/3 tổng sản lượng trên ruộng, đẩy gia đình anh vào cảnh thua lỗ nặng nề hơn dự tính ban đầu.
Theo bà con nông dân xã Long Thạnh, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là do chi phí vật tư đầu vào đầu năm tăng quá cao, trong khi đầu ra lại hoàn toàn bế tắc.
Hiện tại, thương lái chỉ lựa mua khoai loại 1 với giá "rẻ như cho" là 200.000 đồng/tạ (1 tạ = 60 kg). Đáng buồn hơn, đối với lượng khoai dạt, khoai vụn, mức giá rớt thê thảm chỉ còn 20.000 đồng/tạ. Người nông dân rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan, giờ mắc rẻ gì cũng phải bán, bởi càng neo chờ giá thì củ càng hư, lỗ lại chồng lỗ.
Cái "lỗ kép" của người nông dân Long Thạnh không dừng lại ở ví tiền cạn kiệt cho vụ khoai này. Do thời gian neo khoai quá lâu dưới ruộng để chờ giá, lịch thời vụ của địa phương đã bị phá vỡ. Đến thời điểm hiện tại, khung thời vụ xuống giống cho vụ lúa thứ 2 trong năm đã trôi qua. Điều này đồng nghĩa với việc bà con đành phải bỏ trống đất, mất đi nguồn thu nhập quan trọng từ vụ lúa kế tiếp để bù đắp lại phần nào chi phí đã mất.
Anh Danh Minh, ngụ xã Long Thạnh, chia sẻ chính vì giá khoai thấp, người trồng khoai lỗ thì tiền thuê người thu hoạch cũng thấp theo. Do đó nông dân rất mong được định hướng "trồng cây gì" để có đầu ra ổn định, tạo được việc làm cho người dân tộc.
Ông Nguyễn Nhiệm Toàn - Phó Chủ tịch UBND xã Long Thạnh, cho biết: Chính quyền địa phương rất chia sẻ với những khó khăn hiện tại của bà con trồng khoai lang. Trước mắt, xã đang phối hợp với các ngành chức năng để thống kê cụ thể diện tích thiệt hại, đồng thời nỗ lực liên hệ với các doanh nghiệp, các đầu mối tiêu thụ nhằm hỗ trợ thu mua, giải phóng lượng nông sản còn tồn đọng trên đồng cho bà con một cách nhanh nhất.
Toàn xã Long Thạnh có 283,5 ha trồng khoai lang. Về lâu dài, để tránh lặp lại tình trạng "được mùa mất giá" hoặc thua lỗ do biến động thị trường, địa phương sẽ khuyến cáo và hướng dẫn người dân không nên sản xuất tự phát, ồ ạt theo phong trào.
Thay vào đó, xã sẽ đẩy mạnh việc quy hoạch lại vùng trồng, vận động bà con tham gia vào các tổ hợp tác, hợp tác xã để sản xuất theo quy chuẩn, gắn kết chặt chẽ với chuỗi tiêu thụ sản phẩm bền vững, nhằm đảm bảo đầu ra ổn định cho nông sản địa phương.
Người nông dân nơi đây đang cần những chính sách hỗ trợ kịp thời, thiết thực và một giải pháp tiêu thụ căn cơ từ các ngành chức năng để họ có thể tiếp tục tự tin bám đất, bám nghề trên chính quê hương mình.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, hiện tỷ lệ diện tích nông sản được doanh nghiệp bao tiêu đầu ra còn thấp, khâu chế biến và bảo quản sau thu hoạch hạn chế, khiến nhiều nông sản, trong đó có khoai lang thường xuyên rơi vào cảnh "được mùa mất giá".
Thời gian tới, tỉnh sẽ đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp, phát triển vùng nguyên liệu, xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và thu hút đầu tư chế biến nhằm nâng cao giá trị nông sản.
